Ένταση στο Αιγαίο και πολιτική κόντρα για την επέτειο των Ιμίων

Τριάντα χρόνια μετά τη νύχτα που «γκριζάρισε» τα Ίμια, η Άγκυρα δεν αρκείται πλέον στις επετειακές προκλήσεις. Η έκδοση NAVTEX αόριστης διάρκειας δεν είναι άλλη μια άσκηση εντυπώσεων. Είναι μια προσπάθεια δημιουργίας τετελεσμένων επί του πεδίου, με την Τουρκία να δηλώνει εμμέσως πλην σαφώς ότι σκοπεύει να «συνδιαχειρίζεται» μόνιμα περιοχές του Αιγαίου.

Το timing δεν είναι τυχαίο. Ενώ η Άγκυρα αναβαθμίζει την πίεση από τακτική σε στρατηγική, στην Αθήνα το πολιτικό σύστημα αναλώνεται σε έναν «πόλεμο μνήμης» με το βλέμμα στις κάλπες.

Ο πόλεμος της ατάκας και η ουσία

Το Μαξίμου βρέθηκε σε δύσκολη θέση μετά από δηλώσεις στελεχών που ερμηνεύτηκαν ως έμμεση αναγνώριση «γκρίζων ζωνών» ή ανάγκη συνεννόησης για τα αυτονόητα. Για τη ΝΔ, η διαχείριση είναι ναρκοπέδιο: από τη μία πρέπει να δείξει στους συμμάχους (ΗΠΑ, ΕΕ) ότι είναι η δύναμη της «υπεύθυνης διπλωματίας», και από την άλλη να μην χάσει την παραδοσιακή δεξιά βάση της που ακούει «διάλογος» και βλέπει «υποχώρηση».

Στη Χαριλάου Τρικούπη, ο Νίκος Ανδρουλάκης είδε την τέλεια ευκαιρία. Το ΠΑΣΟΚ, που κουβαλάει εδώ και τρεις δεκαετίες το βάρος του «ευχαριστώ τους Αμερικανούς» του Κώστα Σημίτη, πέρασε στην αντεπίθεση. Η στρατηγική είναι σαφής: να εμφανιστεί ως ο θεματοφύλακας της εθνικής γραμμής, κατηγορώντας την κυβέρνηση για μυστική διπλωματία και διολίσθηση σε θέσεις που νομιμοποιούν τις τουρκικές διεκδικήσεις.

Τι συμβαίνει πίσω από τις κλειστές πόρτες

Το πρόβλημα, όμως, είναι θεσμικό. Ενώ το Σύνταγμα (άρθρο 36) απαιτεί την εμπλοκή της Βουλής σε κρίσιμες εθνικές συμφωνίες, η πραγματική εξωτερική πολιτική ασκείται από έναν στενό κύκλο στο Μαξίμου και το ΚΥΣΕΑ.

Η Βουλή ενημερώνεται συνήθως κατόπιν εορτής, και ο πολίτης μαθαίνει για τις κόκκινες γραμμές από τις διαρροές των κομμάτων. Αυτή η αδιαφάνεια επιτρέπει στην Τουρκία να εκμεταλλεύεται την εσωτερική διχόνοια.

Το κόστος στην τσέπη μας

Πέρα από τη γεωπολιτική σκακιέρα, η ένταση έχει πραγματικό κόστος. Η αβεβαιότητα στο Αιγαίο επηρεάζει άμεσα:

• Την εμπορική ναυτιλία και τα ασφάλιστρα των πλοίων που διασχίζουν «αμφισβητούμενες» περιοχές.
• Τον τουρισμό στα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου, που πληρώνουν πρώτα το μάρμαρο της ρητορικής έντασης.
• Τους ψαράδες που παρενοχλούνται μέσα στα ελληνικά χωρικά ύδατα.

Όσο τα κόμματα τσακώνονται για το ποιος είναι πιο πατριώτης για εσωτερική κατανάλωση, η Τουρκία χτίζει νομικά ερείσματα διεθνώς. Και αυτό είναι το μόνο «γκρίζο» σημείο που θα έπρεπε να μας ανησυχεί όλους.