Ένοχος για 96 δολοφονίες ο πρώην πρόεδρος του Κοσόβου

Στις 16 Σεπτεμβρίου 2026, ένα δικαστήριο στη Χάγη έκρινε ότι τέσσερις άνθρωποι που έγιναν αργότερα η κρατική ηγεσία του Κοσόβου συνέβαλαν σημαντικά σε ένα κοινό σχέδιο εξόντωσης πολιτικών και στρατιωτικών αντιπάλων, ένα σχέδιο που οδήγησε στη δολοφονία 96 ανθρώπων. Ο Χασίμ Θάτσι, πρώην πρόεδρος και ιστορικός διοικητής του Απελευθερωτικού Στρατού του Κοσόβου (UÇK, ο ένοπλος αλβανικός αγώνας της δεκαετίας του 1990), μαζί με τρεις παλαιούς συμπολεμιστές του, κρίθηκαν ένοχοι για εγκλήματα πολέμου: παράνομη κράτηση τουλάχιστον 385 ανθρώπων, βασανιστήρια τουλάχιστον 303 και 96 φόνους. Τα θύματα ήταν Αλβανοί αντίπαλοι του UÇK ή όσοι χαρακτηρίστηκαν συνεργάτες της Σερβίας, αλλά και Σέρβοι και Ρομά (περίληψη απόφασης, AP).

Οι ποινές: 25 χρόνια για τον Θάτσι, 25 για τον Γιακούπ Κράσνιτσι, 18 για τον Κάντρι Βεσέλι και 13 για τον Ρετζέπ Σελίμι, με αφαίρεση του χρόνου κράτησης από το 2020. Η εισαγγελία είχε ζητήσει 45 χρόνια για τον καθένα (AFP). Οι εγκαταστάσεις κράτησης λειτούργησαν σε 14 δήμους του Κοσόβου και δύο περιοχές της βόρειας Αλβανίας, ενώ στον ίδιο τον Θάτσι αποδόθηκε προσωπική συμμετοχή σε συλλήψεις και ανακρίσεις που έφταναν μέχρι και μέλη της Βουλής.

Ένα δικαστήριο που το ίδιο το Κόσοβο έφτιαξε

Εδώ αρχίζει η αντίφαση που εξηγεί την οργή στην Πρίστινα. Το δικαστήριο, οι Ειδικές Κάμερες του Κοσόβου, δεν ανήκει ούτε στον ΟΗΕ ούτε στο Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο. Είναι τμήμα του ίδιου του δικαστικού συστήματος της χώρας, που η Βουλή του Κοσόβου ίδρυσε το 2015 με συνταγματική αναθεώρηση και ειδικό νόμο (ASIL). Στελεχώνεται όμως με διεθνείς δικαστές και εισαγγελείς και εδρεύει στην Ολλανδία, βάσει συμφωνίας φιλοξενίας που υπογράφηκε τον Φεβρουάριο του 2016 (συμφωνία φιλοξενίας). Γιατί έφυγε από τη χώρα; Για τον φόβο της πολιτικής πίεσης και της ασφάλειας των μαρτύρων.

Ο φόβος είχε βάση: δύο στελέχη της ένωσης βετεράνων του UÇK, ο Χίσνι Γκουτσάτι και ο Νασίμ Χαραντινάι, καταδικάστηκαν επειδή δημοσιοποίησαν εμπιστευτικούς φακέλους με στοιχεία προστατευόμενων μαρτύρων (Justice Info). Το κόστος αυτής της προστασίας το χρεώνει η υπεράσπιση: η εκτεταμένη μυστικότητα, οι κλειστές συνεδριάσεις και η ανωνυμοποίηση μαρτύρων περιορίζουν τη δημόσια λογοδοσία και τη δυνατότητα αντεξέτασης (HRW).

Τι απέδειξε η έδρα και τι όχι

Η έδρα αθώωσε και τους τέσσερις από τις έξι κατηγορίες εγκλημάτων κατά της ανθρωπότητας. Η διάκριση από τα εγκλήματα πολέμου είναι νομικά κρίσιμη. Για ένα έγκλημα πολέμου αρκούν η απαγορευμένη πράξη μέσα σε ένοπλη σύγκρουση και η ατομική ευθύνη. Το έγκλημα κατά της ανθρωπότητας απαιτεί κάτι παραπάνω: η πράξη να αποτελεί μέρος ευρείας ή συστηματικής επίθεσης κατά άμαχου πληθυσμού. Η έδρα δέχθηκε ότι οι τέσσερις συνέβαλαν σε κοινό σχέδιο εξόντωσης αντιπάλων, έκρινε όμως ότι η εισαγγελία δεν απέδειξε αυτό το πρόσθετο πλαίσιο πέρα από εύλογη αμφιβολία (Euronews). Πρόκειται για ετυμηγορία ατομικής ευθύνης, όχι για καταδίκη ολόκληρου του απελευθερωτικού αγώνα.

Στο Κόσοβο, όμως, η απόφαση διαβάστηκε συλλογικά. Χιλιάδες συγκεντρώθηκαν στην Πρίστινα με σημαίες του UÇK και, μετά την ετυμηγορία, μέρος του πλήθους πέταξε πέτρες και έσπασε τζάμια στο συγκρότημα της ευρωπαϊκής αποστολής κράτους δικαίου στο Κόσοβο (EULEX) (AP). Ο πρωθυπουργός Αλμπίν Κούρτι μίλησε για «απαράδεκτη αδικία», ενώ άλλοι αξιωματούχοι αντέταξαν το «όχι στο όνομά μου» στη δικαστική διατύπωση «στο όνομα του λαού του Κοσόβου» (DW). Οι κατηγορούμενοι υπήρξαν κορυφαίοι διοικητές και μετέπειτα ηγέτες του κράτους· γι' αυτό η αναγνώριση των εγκλημάτων τους ακούγεται σε πολλούς Αλβανούς σαν αμφισβήτηση της ιδρυτικής αφήγησης ενός δίκαιου πολέμου.

Στο Βελιγράδι το μήνυμα ήταν διπλό. Ο πρόεδρος Αλεξάνταρ Βούτσιτς τόνισε προς τα έξω σταθερότητα και διάλογο, εσωτερικά όμως επέκρινε τις αθωώσεις (RFE/RL). Οικογένειες αγνοουμένων και απαχθέντων Σέρβων μίλησαν για μερική μόνο δικαίωση: η δίκη κάλυψε περιορισμένο αριθμό θυμάτων και δεν απάντησε πού βρίσκονται οι αγνοούμενοι (RTS). Η απόφαση, πάντως, δεν χαρακτήρισε τον UÇK τρομοκρατική οργάνωση, όπως ζητούσε πάντα η σερβική αφήγηση.

Η απόφαση είναι πρωτόδικη. Μέσα σε τριάντα ημέρες, οι καταδικασθέντες μπορούν να προσβάλουν ενοχή και ποινές, και η εισαγγελία τις έξι αθωώσεις (κανόνες διαδικασίας).