Ένοχοι 57 Κρητικοί αγρότες για επιδοτήσεις γης στην Καστοριά

Το Τριμελές Πλημμελειοδικείο Αθηνών έκρινε ενόχους 57 από τους 58 κατηγορούμενους αγρότες και κτηνοτρόφους από την Κρήτη (Euronews). Η πράξη: εισέπρατταν ευρωπαϊκές ενισχύσεις δηλώνοντας ότι κατείχαν χιλιάδες στρέμματα εκατοντάδες χιλιόμετρα μακριά, στην Καστοριά και τον Γράμμο. Είναι η πρώτη φορά που η υπόθεση ΟΠΕΚΕΠΕ, που μέχρι τώρα παρήγαγε συλλήψεις και προφυλακίσεις, καταλήγει σε καταδικαστική απόφαση επί της ενοχής.

Η εικόνα που μένει είναι αυτή η γεωγραφική παραδοξότητα. Παραγωγοί ενός νησιού στο νότιο άκρο της χώρας εμφανίζονταν ιδιοκτήτες ορεινών εκτάσεων στα σύνορα με την Αλβανία.

Πώς δούλευε το σχήμα; Η κατηγορία ήταν ότι οι 58 δήλωναν ψευδώς εκτάσεις στην Καστοριά. Στόχος, να αντλήσουν ενισχύσεις από το εθνικό απόθεμα, το ταμείο δικαιωμάτων της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής που βοηθά κυρίως νέους και νεοεισερχόμενους αγρότες να ξεκινήσουν (European Commission). Άλλοτε τα παρουσίαζαν ως βοσκοτόπους, άλλοτε ως ελαιώνες ή αμυγδαλιές (Ethnos).

Το μέγεθος το έδωσε ο πρόεδρος του Αγροτικού Συνεταιρισμού Καστοριάς. Κατέθεσε ότι στην περιοχή δηλώθηκαν περίπου 64.000 στρέμματα βοσκοτόπων, 22.000 στρέμματα ελαιοκαλλιεργειών και 17.000 στρέμματα αμυγδαλιών, καλλιέργειες που σε μεγάλο βαθμό δεν ευδοκιμούν εκεί (SDNA, NewsIT). Τα δημοσιεύματα τοποθετούν τις επίμαχες ενισχύσεις στο 2020 (Sport-FM).

Η μία αθώωση που δείχνει τον δρόμο

Από τους 58, μόνο μία γυναίκα παραγωγός αθωώθηκε, κατά πλειοψηφία. Ο λόγος είναι ο πιο διδακτικός της υπόθεσης. Το δικαστήριο δέχθηκε ισχυρισμό εξάλειψης του αξιοποίνου, επειδή είχε ήδη επιστρέψει εντόκως τα περίπου 30.000 ευρώ που είχε λάβει (News247). Με άλλα λόγια, όποιος γύρισε πίσω το παράνομο όφελος γλίτωσε την ποινική καταδίκη.

Τα 30.000 ευρώ είναι το μόνο συγκεκριμένο ποσό που έχει δημοσιοποιηθεί. Για τους υπόλοιπους 57, τα ρεπορτάζ μιλούν για μειώσεις ποσών και μετατροπές κατηγοριών, χωρίς αναλυτικό πίνακα (Newsbeast).

Η υπόθεση δεν έκλεισε. Δεν έχουν ανακοινωθεί ποινές, καθώς η διαδικασία διακόπηκε για την 1η Ιουλίου, ώστε να κριθούν πρώτα τα ελαφρυντικά (Sport-FM). Μια μέρα πριν την απόφαση, η εντεταλμένη Ευρωπαία εισαγγελέας ζήτησε όχι μόνο την καταδίκη και των 58, αλλά και αντίγραφα της δικογραφίας για να ερευνηθεί ο ρόλος ελεγκτών και προϊσταμένης του ίδιου του ΟΠΕΚΕΠΕ (SDNA). Εκεί κρύβεται το πραγματικό ανοιχτό ερώτημα. Η σημερινή απόφαση αποδεικνύει την ευθύνη των δικαιούχων, όχι ποιος μέσα στο σύστημα άφησε τις δηλώσεις να περάσουν.

Η καταδίκη δεν στέκει μόνη της. Στηρίχθηκε σε κατηγορητήριο της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας (EPPO), της ανεξάρτητης αρχής της ΕΕ που διώκει απάτες κατά του ευρωπαϊκού προϋπολογισμού (ProtoThema). Η ίδια αρχή έχει περιγράψει ξεχωριστά μια άλλη υπόθεση: οργανωμένη ομάδα που έδρασε σε όλη την Ελλάδα από το 2018, με 324 λήπτες και εκτιμώμενη ζημία άνω των 19,6 εκατ. ευρώ. Αυτή η υπόθεση παραμένει στο στάδιο της κατηγορίας (EPPO). Μαζί με τις πρόσφατες επιχειρήσεις σε Κοζάνη και Αγρίνιο, η Καστοριά είναι το πρώτο σκέλος που κλείνει δικαστικά μέσα σε ένα επαναλαμβανόμενο μοτίβο ψευδών δηλώσεων.

Γιατί έχει σημασία πέρα από τους 57; Όταν κάποιος πληρωθεί με ψευδή δήλωση, το ποσό γίνεται αχρεωστήτως καταβληθέν και πρέπει να αναζητηθεί πίσω με τόκους. Αν δεν ανακτηθεί, ή αν η Κομισιόν κρίνει ότι το κράτος δεν έλεγξε σωστά, ο λογαριασμός μπορεί να μετατραπεί σε δημοσιονομική διόρθωση που βαραίνει τον ελληνικό προϋπολογισμό (EUR-Lex). Δεν είναι θεωρητικό. Ο ΟΠΕΚΕΠΕ βρίσκεται σε καθεστώς επιτήρησης από το 2024, και η κυβέρνηση απάντησε με τη μεταφορά του ρόλου των πληρωμών στην ΑΑΔΕ (Parapolitika).

Η δικαστική επιβεβαίωση ήρθε. Το ζητούμενο τώρα είναι αν θα φτάσει και στους κρίκους που επέτρεψαν σε ελαιώνες της Κρήτης να φυτρώσουν, στα χαρτιά, πάνω στον Γράμμο.