Εννέα δικαστικά μέτωπα εγκλωβίζουν τον Πέδρο Σάντσεθ

Τον Ιούνιο του 2018, ο Πέδρο Σάντσεθ ανέβηκε στο βήμα της Βουλής και πέταξε στον Μαριάνο Ραχόι τη φράση που τον έκανε πρωθυπουργό: ένα κόμμα που έχει καταδικαστεί για διαφθορά δεν μπορεί να κυβερνά. Οκτώ χρόνια μετά, την περασμένη Τετάρτη η Guardia Civil μπήκε στα κεντρικά του δικού του κόμματος στη Ferraz (To Brief). Η ειρωνεία κοστίζει πολιτικό κεφάλαιο κάθε μέρα.

Η πρόταση μομφής του 2018 ήταν θεσμικό προηγούμενο. Η ισπανική «εποικοδομητική» μομφή απαιτεί 176 ψήφους όχι μόνο για να ρίξεις κυβέρνηση, αλλά για να εγκαταστήσεις νέα. Ο Σάντσεθ τη χρησιμοποίησε μέρες μετά την απόφαση για την υπόθεση Gürtel, με την οποία το PP κρίθηκε ότι είχε ωφεληθεί από οργανωμένο δίκτυο διαφθοράς. Παρουσίασε την αλλαγή ως «ζήτημα δημοκρατικής υγιεινής» (Democrata, La Razón).

Τι έχει αλλάξει σε μία εβδομάδα

Η έρευνα δεν αφορά πλέον μεμονωμένους συνεργάτες. Άγγιξε τον επιχειρησιακό πυρήνα του κόμματος. Ο δικαστής Σαντιάγο Πεδράθ ζήτησε επίσημα έγγραφα και ηλεκτρονικά αρχεία από τα κεντρικά της Ferraz. Η δικογραφία αλλάζει τα δεδομένα: καταγράφει τουλάχιστον 22 συναντήσεις της Λέιρε Δίεθ με τον τότε οργανωτικό γραμματέα Σάντος Σερντάν. Το αντικείμενο της έρευνας πλέον δεν είναι απλές επαφές, αλλά πιθανές πληρωμές και συντονισμένες προσπάθειες παρεμπόδισης ερευνών που έπλητταν την κυβέρνηση (EFE, Reuters via Internazionale).

Στις 9 Ιουνίου, η σύζυγος του πρωθυπουργού Μπεγκόνια Γκόμεθ καλείται σε προκαταρκτική ακρόαση που θα κρίνει αν παραπέμπεται σε δίκη. Η UCO (μονάδα δικαστικής αστυνομίας της Guardia Civil) έχει εντοπίσει συμβάσεις λογισμικού «εκτός διαδικασίας» στην έδρα της στο πανεπιστήμιο (Europa Press). Ο αδελφός του Δαβίδ δικάζεται στη Μπαδαχόθ για τη νομιμότητα πρόσληψής του (RTVE). Ο πρώην πρωθυπουργός Θαπατέρο τέθηκε υπό έρευνα για την υπόθεση Plus Ultra (El País). Πέντε ξεχωριστά δικαστικά μέτωπα ταυτόχρονα.

Η συμμετρία που δεν είναι συμμετρία

Η διαφορά του 2018 με το σήμερα είναι νομική. Το 2018 υπήρχε τελεσίδικη δικαστική απόφαση εις βάρος του PP. Σήμερα οι περισσότερες υποθέσεις γύρω από το PSOE βρίσκονται ακόμη σε προδικαστικό στάδιο, με την Εισαγγελία να ζητά αρχειοθέτηση σε αρκετές από αυτές. Η αντιπολίτευση εκμεταλλεύεται την πολιτική συμμετρία, η κυβέρνηση επιμένει ότι η αντιπολίτευση «εξισώνει έρευνες με ενοχή» (La Vanguardia, Euronews).

Το μέτρο της «ηθικής λογοδοσίας» το έθεσε ο ίδιος ο Σάντσεθ, και ο ίδιος έδεσε την πολιτική επιβίωσή του με αυτό. Σε καταγραφή του Reuters εντοπίζονται εννέα ξεχωριστά δικαστικά μέτωπα γύρω από το κυβερνών κόμμα (Reuters via Internazionale). Είναι αριθμός που το 2018 θα τον είχε ο ίδιος χρησιμοποιήσει ως αυτονόητο επιχείρημα παραίτησης.

Το πραγματικό κόστος

Η κυβέρνηση δεν κινδυνεύει να πέσει αύριο το πρωί. Το μπλοκ που στηρίζει τον Σάντσεθ έχει 179 έδρες στις 350 της Βουλής, ενώ PP και Vox μαζί φτάνουν 171 (EFE). Το ίδιο το PP παραδέχεται ότι δεν έχει αριθμούς για πρόταση μομφής (Europa Press).

Το πραγματικό κόστος είναι η ακινησία. Η Ισπανία λειτουργεί με παράταση του προϋπολογισμού του 2023 για τρίτη συνεχόμενη χρονιά. Η κυβέρνηση καταθέτει σχέδιο 179 νομοθετικών πρωτοβουλιών για το 2026 (Ministerio de Justicia), αλλά κάθε ψήφος αγοράζεται όλο και ακριβότερα από τους Καταλανούς και τους Βάσκους εταίρους. Η Διεθνής Αμνηστία επισημαίνει ότι κρίσιμες παρατάσεις προστασίας ενοικιαστών έμειναν αψήφιστες (Amnesty International), ενώ μεταναστευτικές πολιτικές περνούν με βασιλικά διατάγματα που παρακάμπτουν το Κοινοβούλιο (Oxford Border Criminologies).

Σε έρευνα του Ευρωπαϊκού Δικτύου Δικαστικών Συμβουλίων, οι Ισπανοί δικαστές βαθμολογούν την ανεξαρτησία του δικαστικού τους σώματος με 3,4 στα 10 (Newtral). Είναι ο αριθμός που εξηγεί γιατί το «lawfare» (η εργαλειοποίηση της δικαιοσύνης για πολιτική εξόντωση) που επικαλείται ο Σάντσεθ έχει πραγματικό υπόβαθρο. Και ταυτόχρονα γιατί δεν μπορεί να το επικαλεστεί χωρίς να επιβεβαιώσει το ίδιο σύστημα που το 2018 του παρέδωσε την εξουσία.