Ενεργοποιείται η εμπορική συμφωνία ΕΕ-Mercosur παρά την προσφυγή στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο

Από σήμερα, 1η Μαΐου 2026, η εμπορική στήλη της συμφωνίας ΕΕ-Mercosur τίθεται σε προσωρινή εφαρμογή. Οι δασμολογικές μειώσεις αρχίζουν να ισχύουν για 780 εκατομμύρια καταναλωτές, παρότι το Δικαστήριο της ΕΕ εξετάζει ακόμη αν η ίδια η διαδικασία ήταν νόμιμη. Είναι η πρώτη φορά που εμπορική συμφωνία της Ένωσης μπαίνει σε ισχύ ενώ εκκρεμεί δικαστική αμφισβήτηση της νομιμότητάς της.

Πώς φτάσαμε εδώ. Στις 3 Σεπτεμβρίου 2025, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έκανε αυτό που σε 26 χρόνια διαπραγματεύσεων δεν είχε τολμήσει κανείς. Χώρισε τη συμφωνία στα δύο. Από τη μία η «πολιτική στήλη» (EMPA), που απαιτεί επικύρωση από τα 27 εθνικά κοινοβούλια. Από την άλλη η «εμπορική στήλη» (iTA), που αρκεί ειδική πλειοψηφία στο Συμβούλιο. Με αυτό το «splitting», οι δασμολογικές μειώσεις περνούν χωρίς να σταθούν σε Παρίσι, Δουβλίνο ή Βαρσοβία (European Commission). Η εντολή διαπραγμάτευσης του 1999, επιβεβαιωμένη το 2018, προέβλεπε ρητά μικτή συμφωνία υπό εθνική κύρωση.

Στις 9 Ιανουαρίου 2026, το Συμβούλιο ενέκρινε την υπογραφή με 21-5. Γαλλία, Πολωνία, Ιρλανδία, Αυστρία και Ουγγαρία ψήφισαν κατά. Δεν συγκρότησαν blocking minority: θα χρειάζονταν τέταρτη μεγάλη χώρα και 35% του πληθυσμού της ΕΕ. Η Ιταλία αποτέλεσε το swing vote, αφού εξασφάλισε πρόωρη πρόσβαση σε €45 δισ. από τον νέο προϋπολογισμό ΚΑΠ (Le Monde).

Δώδεκα μέρες μετά, στις 21 Ιανουαρίου, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ψήφισε 334-324 για παραπομπή στο ΔΕΕ. Το ερώτημα είναι ευθύ: ήταν νόμιμος ο διαχωρισμός; Απάντηση αναμένεται τέλη 2027 (ASIL). Η Κομισιόν δεν περίμενε.

Πέρα από τους θεσμικούς ελιγμούς, υπάρχει ο λογαριασμός της πραγματικής οικονομίας. Το ING Research υπολογίζει αύξηση ΑΕΠ ΕΕ +0,05% έως το 2040, δέκα φορές μικρότερο νούμερο από αυτό που υπονοούν τα €77,6 δισ. της Επιτροπής (Reuters). Ο Carsten Brzeski της ING το θέτει ωμά: το κατά κεφαλήν εισόδημα των ΗΠΑ είναι πολύ μεγαλύτερο από αυτών των νέων εταίρων για να αντικαταστήσει τις χαμένες πωλήσεις.

Και η φέτα. Παραγωγοί σε Αργεντινή, Βραζιλία και Ουρουγουάη που ήδη χρησιμοποιούσαν τον όρο «feta» μπορούν να συνεχίσουν για επτά χρόνια, με μόνη υποχρέωση την αναγραφή προέλευσης (WTI). Η Ελλάδα ψήφισε υπέρ. Η αγορά Mercosur απορροφά μόλις €34,3 εκατομμύρια ελληνικών εξαγωγών, περίπου το 0,09% του συνόλου. Δώσαμε το όνομα για επτά χρόνια, για να κερδίσουμε εμπορικά σχεδόν το τίποτα.