Ένας στους τρεις φροντιστές δεν συνδυάζει δουλειά και οικογένεια

Ένας στους τρεις εργαζόμενους που φροντίζουν παιδιά ή εξαρτώμενους ενηλίκους δυσκολεύεται να συνδυάσει τη δουλειά με την οικογένεια, σύμφωνα με έρευνα που δημοσίευσε σήμερα η ΕΛΣΤΑΤ. Το εμπόδιο που αναφέρουν πιο συχνά είναι οι πολλές ώρες εργασίας. Η πίεση βαραίνει περισσότερο τις γυναίκες και όσους είναι 35 έως 44 ετών, και το κενό το καλύπτει κυρίως το ίδιο το σπίτι.

Από όσους δηλώνουν δυσκολία, περίπου ένας στους τρεις (34,9%) βάζει πρώτο εμπόδιο τις πολλές ώρες δουλειάς και ένας στους τέσσερις την απαιτητική, εξαντλητική δουλειά (Καθημερινή, Documento). Αυτός που φροντίζει παιδί περιγράφει, δηλαδή, πρώτα έλλειψη χρόνου και ενέργειας. Η δυσκολία μετριέται σε ώρες και σε κούραση πριν από οτιδήποτε άλλο.

Τι ακριβώς μετρά το 33%; Αφορά όσους έχουν υποχρεώσεις φροντίδας, όχι όλους τους εργαζόμενους· η ακριβής διατύπωση της ερώτησης στο πρωτογενές αρχείο δεν έχει ακόμη επιβεβαιωθεί (ΕΛΣΤΑΤ). Η ΕΛΣΤΑΤ ρώτησε ανθρώπους 18 έως 74 ετών, μαζί με την τακτική Έρευνα Εργατικού Δυναμικού του 2025, και σχεδόν τρεις στους δέκα δήλωσαν ότι φροντίζουν κάποιον: το 25,7% μόνο παιδιά, το 3,2% μόνο εξαρτώμενους ενηλίκους (Powergame). Η ιστορία είναι, πρώτα απ' όλα, ιστορία γονιών.

Μέσα σε αυτή την ομάδα, η πίεση δεν μοιράζεται ίσα. Σύγκρουση δουλειάς και φροντίδας δηλώνει το 35,4% των εργαζόμενων γυναικών με τέτοιες υποχρεώσεις και το 37,5% όσων είναι 35 έως 44 ετών, στην ηλικία δηλαδή των μικρών παιδιών (ΕΛΣΤΑΤ). Το ίδιο μοτίβο υπάρχει σε όλη την ΕΕ: ακόμη κι όταν δουλεύουν πλήρες ωράριο και οι δύο σύντροφοι, βαρύ καθημερινό πρόγραμμα φροντίδας παιδιών δηλώνει το 37% των γυναικών έναντι 21% των ανδρών (EIGE).

Η φροντίδα μένει στο σπίτι

Από όσους φροντίζουν παιδιά κάτω των 15 ετών, το 67,9% δεν χρησιμοποιεί υπηρεσία φροντίδας για κανένα παιδί (ΣΚΑΪ). Όταν η δουλειά τραβάει πολλές ώρες, το κενό το καλύπτουν οι γονείς, ο σύντροφος και οι συγγενείς. Σχεδόν οι μισοί από αυτούς λένε ότι προτιμούν να φροντίζουν το παιδί μόνοι τους ή με τον σύντροφο, ενώ κόστος ή έλλειψη θέσεων επικαλείται μόλις ένας στους δέκα (ΣΚΑΪ).

Αυτή η οργάνωση έχει οικονομικό βάρος. Μικροπροσομοίωση του Κοινού Κέντρου Ερευνών της ΕΕ (ένα μοντέλο που εφαρμόζει μια αλλαγή πολιτικής σε πραγματικά δεδομένα νοικοκυριών) εκτιμά ότι, όταν περισσότερα παιδιά κάτω των τριών πηγαίνουν σε υπηρεσίες φροντίδας, οι μητέρες δουλεύουν περισσότερο (Κοινό Κέντρο Ερευνών). Το πώς μοιράζεται η φροντίδα μέσα στο σπίτι επηρεάζει, με άλλα λόγια, ποιος θα δουλέψει και πόσο. Στην Ελλάδα το περιθώριο είναι μεγάλο: το 2025 εργαζόταν το 62,3% των γυναικών 20 έως 64 ετών, έναντι 71,3% στην ΕΕ (Eurostat).

Δημόσιο 81%, ιδιωτικός 27%

Η μεγαλύτερη αντίθεση της έρευνας αφορά τις άδειες. Από όσους έχουν αναθρέψει παιδιά και εργάζονται ή εργάστηκαν κάποτε, σχεδόν τέσσερις στους δέκα (38,1%) πήραν κάποια οικογενειακή άδεια (OT). Πίσω από τον μέσο όρο υπάρχουν δύο πολύ διαφορετικοί χώροι δουλειάς. Στο Δημόσιο, άδεια πήρε το 80,9%· στον ιδιωτικό τομέα, το 27,4% (Euro2day, OT).

Η άδεια χωρίζει και τα φύλα. Την πήρε το 51% των γυναικών έναντι 24% των ανδρών (Euro2day). Όταν πάντως χρησιμοποιείται, φαίνεται να αποδίδει: ελληνική μελέτη για τη μεταρρύθμιση του 2021 (νόμος 4808/2021, επί υπουργίας Κωστή Χατζηδάκη) βρίσκει μέτρια βελτίωση στη συνέχεια της γυναικείας απασχόλησης και μικρή αύξηση της χρήσης από πατέρες (MPRA).

Στις 16 Οκτωβρίου, τρεις μέρες πριν από τη δημοσίευση της ΕΛΣΤΑΤ, η υπουργός Εργασίας Νίκη Κεραμέως παρουσίασε σχεδιαζόμενες διευκολύνσεις για τη γονική άδεια (Υπουργείο Εργασίας). Είναι εξαγγελία και δεν απαντά στο χάσμα που κατέγραψε η έρευνα.

Η έρευνα δείχνει πού πέφτει το βάρος: στις πολλές ώρες, μέσα στο σπίτι, και στον ιδιωτικό τομέα, όπου η άδεια φτάνει σε λιγότερους από τρεις στους δέκα γονείς. Τι κρατά τους υπόλοιπους μακριά της είναι ερώτημα που απευθύνεται στο υπουργείο Εργασίας.