Ένας μήνας για να «κλειδώσει» ο φόρος στους μεγαλοοφειλέτες

Το ελληνικό κράτος απέκτησε στα τέλη Ιουνίου 2026 ένα νέο ρολόι για τις βαριές υποθέσεις φοροδιαφυγής. Με τροπολογία του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, η ΑΑΔΕ υποχρεώνεται πλέον να βγάζει ένα πρώτο επίσημο φορολογικό αποτύπωμα μέσα σε έναν μήνα από τη στιγμή που θα λάβει το αστυνομικό πόρισμα (enikonomia). Ακούγεται τεχνικό, αλλά αφορά κάτι πολύ απλό: ποιος προλαβαίνει να ξεγλιστρήσει και ποιος όχι.

Για να καταλάβει κανείς γιατί ο χρόνος είναι το κλειδί, χρειάζεται να δει τι γινόταν μέχρι τώρα. Σε μια σύνθετη υπόθεση, ας πούμε ένα κύκλωμα εικονικών τιμολογίων ΦΠΑ με παρένθετα πρόσωπα, το κράτος έπρεπε να απαντήσει σε δύο διαφορετικά ερωτήματα: πόσος φόρος λείπει και ποιος οργάνωσε την απάτη. Το πρώτο το έκανε η εφορία, το δεύτερο η εισαγγελία. Και τα δύο σκέλη έτρεχαν αποσυνδεδεμένα, με διαφορετικές ταχύτητες (capital). Αυτή η απόσταση ήταν ακριβώς το κενό. Ένας οφειλέτης με πόρους για εξαντλητικές προσφυγές μπορούσε να σπρώξει τη διοικητική διαφορά χρόνια στα διοικητικά δικαστήρια, και όσο κυλούσε αυτός ο χρόνος, έτρεχε και η ποινική παραγραφή (η προθεσμία μετά την οποία το αδίκημα δεν διώκεται πια). Με λίγη υπομονή, το ποινικό σκέλος έσβηνε μόνο του (economistas).

Τι αλλάζει τώρα

Η νέα ρύθμιση παγώνει αυτό το ρολόι. Αφού ολοκληρωθεί το τυπικό στάδιο της ανάκρισης, η ποινική διαδικασία αναστέλλεται μέχρι να οριστικοποιηθεί η φορολογική πράξη, και για όλο αυτό το διάστημα αναστέλλεται και η παραγραφή του ποινικού αδικήματος (iefimerida). Το μήνυμα προς τον μεγαλοοφειλέτη είναι ξεκάθαρο: μπορείς ακόμη να αμυνθείς, να καταθέσεις τις απόψεις σου, να προσφύγεις στα δικαστήρια. Αλλά δεν μπορείς πλέον να μετατρέψεις τη διάρκεια της άμυνάς σου σε εργαλείο ατιμωρησίας (EEA).

Εδώ μπαίνει η δεύτερη καινοτομία, η κοινή δράση. Η ΑΑΔΕ συμπράττει με τη Διεύθυνση Αντιμετώπισης Οργανωμένου Εγκλήματος της ΕΛ.ΑΣ. Η αστυνομική διεύθυνση, κατόπιν εισαγγελικής παραγγελίας, συντάσσει πορισματική έκθεση και τη διαβιβάζει στην εφορία· η ΑΑΔΕ ελέγχει «κατ' απόλυτη προτεραιότητα» και εκδίδει τον προσωρινό διορθωτικό προσδιορισμό φόρου, ώστε να μπει έγκαιρα στην ποινική δικογραφία (dimocracy). Προσοχή στη λέξη «προσωρινός»: δεν πρόκειται για τελικό καταλογισμό σε 30 ημέρες, αλλά για το πρώτο διοικητικό αποτύπωμα της ζημίας πάνω στο οποίο θα κληθεί να απαντήσει ο ελεγχόμενος (en.parapolitika). Η πράξη μπορεί να επιδοθεί ακόμη και στο πλαίσιο της αυτόφωρης διαδικασίας, για να μην περιμένει η ποινική υπόθεση την αργή ολοκλήρωση του φορολογικού σκέλους.

Η λογική δεν είναι ελληνική πρωτοτυπία. Το ίδιο εργαλείο έφτιαξε η Ευρωπαϊκή Ένωση με την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία (EPPO), ακριβώς επειδή η σοβαρή διασυνοριακή απάτη ΦΠΑ δεν χωράει ούτε σε έναν σκέτο φορολογικό έλεγχο ούτε σε μια απομονωμένη ποινική έρευνα (Council of the EU, EPPO). Η ρύθμιση συμπληρώνει μια ευρύτερη στροφή της ΑΑΔΕ προς πιο επιθετικό μοντέλο, με αλγορίθμους και διασταύρωση τραπεζικών δεδομένων στον σχεδιασμό των ελέγχων (To Brief).

Μένει η ένταση που κάθε σύστημα ταχύτητας κουβαλά. Όταν ένας προσωρινός καταλογισμός μπαίνει νωρίς στη δικογραφία, κινδυνεύει να αποκτήσει υπερβολικό βάρος πριν κριθεί οριστικά (dnews). Το αντίβαρο υπάρχει στα χαρτιά: ακρόαση, προσφυγή, δικαστικός έλεγχος. Το ερώτημα που χρωστά να απαντήσει η ΑΑΔΕ με εφαρμοστική εγκύκλιο, κάτι που δεν έχει ακόμη δημοσιεύσει, είναι πόσο πραγματικά χρησιμοποιήσιμη μένει αυτή η έξοδος όταν το κράτος έχει σταματήσει τον χρόνο παραγραφής προς όφελός του.