Ένα στα τέσσερα βενζινάδικα στην Αττική παραδίδει λιγότερα λίτρα απ' όσα πληρώνεις

Η βενζίνη ακριβαίνει στην Ελλάδα παρά την υποχώρηση του Brent στα διεθνή επίπεδα προ πολέμου (To Brief). Υπάρχει όμως κι ένας δεύτερος τρόπος να πληρώνεις περισσότερα στην αντλία, που δεν φαίνεται καθόλου στην πινακίδα.

Σχεδόν μία στις τέσσερις αντλίες στην Αττική παραδίδει λιγότερο καύσιμο από όσο χρεώνει. Μια νέα έρευνα του Εργαστηρίου Τεχνολογίας Καυσίμων και Λιπαντικών του ΕΜΠ, για λογαριασμό του ΣΕΕΠΕ (Σύνδεσμος Εταιρειών Εμπορίας Πετρελαιοειδών), βρήκε ότι το 23,1% των αντλιών στην πρωτεύουσα εμφανίζει ελλειμματικές παραδόσεις, μειωμένο από το 33,1% πέρυσι (Iefimerida, Zougla). Στη Θεσσαλονίκη το ποσοστό υποχώρησε στο 18,6% από 20%. Η αγορά καθάρισε, αλλά μόνο εν μέρει.

Η μέθοδος ήταν απλή και αμείλικτη. Ερευνητές εμφανίστηκαν ως κανονικοί πελάτες και έκαναν μυστικές δειγματοληψίες με πραγματικούς ανεφοδιασμούς αμόλυβδης 95, σε 200 δείγματα συνολικά (130 στην Αττική, 70 στη Θεσσαλονίκη), τον Μάρτιο και τον Απρίλιο (Newsit). Σύγκριναν τι πλήρωσαν με το τι πραγματικά μπήκε στο ρεζερβουάρ. Η μέγιστη απόκλιση που καταγράφηκε φέτος στην Αττική ήταν 14,99% (Zougla, Newsit).

Γιατί η φθηνή ταμπέλα είναι παγίδα

Ο οδηγός κοιτάζει την πινακίδα και διαλέγει το πιο φθηνό. Όμως αυτό που μετράει δεν είναι η αναγραφόμενη τιμή, αλλά πόσα ευρώ πληρώνεις για κάθε λίτρο που όντως μπαίνει στο αμάξι. Ένα πρατήριο που γράφει 1,90 ευρώ αλλά παραδίδει 8% λιγότερο, στην πραγματικότητα σου χρεώνει περίπου 2,07 ευρώ το λίτρο, δηλαδή ακριβότερα από το νόμιμο διπλανό του. Η χαμηλή τιμή λειτουργεί ως δόλωμα: ο παραβάτης χρηματοδοτεί την ψεύτικη προσφορά κλέβοντας όγκο, όχι μειώνοντας κόστος.

Σε χρήμα, η ζημιά είναι απτή. Με μέση τιμή αμόλυβδης γύρω στα 1,968 ευρώ το λίτρο στα μέσα Ιουνίου (CNN Greece), σε ένα γέμισμα 50 λίτρων μια έλλειψη 15% σημαίνει απώλεια περίπου 14,76 ευρώ κάθε φορά. Για έναν οδηγό με δύο γεμίσματα τον μήνα, αυτό φτάνει τα 236 ευρώ τον χρόνο που φεύγουν από το πορτοφόλι του προς το παραβατικό πρατήριο.

Χάνουν διπλά και τα νόμιμα βενζινάδικα, που δεν μπορούν να ακολουθήσουν μια τεχνητά χαμηλή τιμή χωρίς να μπουν μέσα. Αυτός ο αθέμιτος ανταγωνισμός, μαζί με τους υψηλούς φόρους και τη συγκέντρωση της αγοράς, επιτάχυνε την αποχώρηση περίπου 3.500 μικρών πρατηριούχων την τελευταία δεκαετία (Forin).

Τι άλλαξε πραγματικά

Το ενδιαφέρον δεν είναι ότι έπεσε η παραβατικότητα. Είναι το γιατί. Στο παλιό καθεστώς, η κύρωση ήταν το πρόστιμο, και το πρόστιμο αποδείχθηκε διάτρητο. Όπως το έθεσε δημόσια ο διοικητής της ΑΑΔΕ Γιώργος Πιτσιλής, αρκετές επιχειρήσεις «έκλειναν και επαναλειτουργούσαν με διαφορετικό φορέα εκμετάλλευσης στο ίδιο σημείο» (ProtoThema). Με μια αλλαγή ΑΦΜ, το ίδιο ακριβώς πρατήριο, με τις ίδιες πειραγμένες αντλίες, ξανάνοιγε την επόμενη μέρα.

Από το νέο πλαίσιο του 2024, η λογική αντιστράφηκε. Για σοβαρές παρεμβάσεις στους μηχανισμούς των αντλιών και στο σύστημα εισροών-εκροών, η ποινή δεν είναι πια ένα πρόστιμο που σβήνει με νέο ΑΦΜ. Είναι το λουκέτο στην ίδια την εγκατάσταση για δύο χρόνια (Forin). Σφραγίζονται δεξαμενές, είσοδος και αντλίες (Epixeiro). Με τον χώρο κλειδωμένο, η αλλαγή εταιρικού ΑΦΜ δεν εξυπηρετεί πια κανέναν. Η ΑΑΔΕ αναφέρει 92 σφραγισμένα πρατήρια πανελλαδικά και πάνω από 200 υπό εξέταση (Insider, ProtoThema).

Προσοχή όμως στη σχέση αιτίου-αποτελέσματος. Η ΑΑΔΕ και ο κλάδος αποδίδουν τη μείωση στα λουκέτα, αλλά δεν υπάρχει μελέτη που να απομονώνει τις σφραγίσεις από άλλους παράγοντες. Έχουμε ισχυρή χρονική συσχέτιση και εύλογο αποτρεπτικό μήνυμα, όχι αποδεδειγμένη αιτιότητα. Χώρες όπως η Νορβηγία, που στηρίζονται σε αυστηρή νομική μετρολογία, δείχνουν ότι η κύρωση η οποία αφαιρεί την ικανότητα συνέχισης της παράβασης λειτουργεί μόνο όταν συνοδεύεται από συνεχείς ελέγχους και αξιόπιστα δεδομένα (Justervesenet). Αλλιώς παράγει εντύπωση αυστηρότητας, όχι μόνιμη συμμόρφωση. Και το 23,1% δείχνει πόσος δρόμος μένει ακόμα.