Οι ελληνικοί Patriot ξαναβάλλουν, η εντολή λήγει

Στις 13:40 της 24ης Σεπτεμβρίου, η ελληνική πυροβολαρχία Patriot στη Σαουδική Αραβία εκτόξευσε δύο βλήματα εναντίον ενός βαλλιστικού πυραύλου και ενός μη επανδρωμένου αεροσκάφους (CNN Greece). Το σύστημα, αμερικανικής κατασκευής, προορίζεται για αεράμυνα κατά αεροσκαφών και βαλλιστικών πυραύλων. Η εντολή της ελληνικής μονάδας φέρεται να λήγει στις 30 Σεπτεμβρίου (Καθημερινή), και μέσα σε λίγες μέρες η κυβέρνηση πρέπει να αποφασίσει αν Έλληνες στρατιωτικοί θα συνεχίσουν να βάλλουν σε πόλεμο τρίτων, και ποιος θα πληρώσει τον λογαριασμό.

Τι έγινε κοντά στο Γιανμπού

Η ανακοίνωση του υπουργείου Εθνικής Άμυνας, όπως αναπαράχθηκε από ελληνικά μέσα, λέει ότι η ΕΛΔΥΣΑ (Ελληνική Δύναμη Σαουδικής Αραβίας) «ενεπλάκη επιτυχώς» και ότι συνεχίζει κανονικά την αποστολή της. Το κείμενο δεν γράφει ρητά δύο καταρρίψεις, και το «συνεχίζει» δεν ισοδυναμεί με απόφαση παράτασης (CNN Greece). Τις καταρρίψεις τις επιβεβαιώνουν δύο ελληνικές πηγές ασφαλείας στο Reuters, που τοποθετούν την αναχαίτιση και των δύο στόχων στην ευρύτερη περιοχή του Γιανμπού (Reuters). Από πού εκτοξεύτηκαν οι δύο στόχοι, οι ίδιες πηγές δεν το προσδιόρισαν.

Δεν ήταν η πρώτη βολή. Στις 19 Μαρτίου η ίδια μονάδα είχε εκτοξεύσει δύο βλήματα κατά δύο βαλλιστικών πυραύλων (Euronews), και στα τέλη Αυγούστου συμμετείχε στην κατάρριψη μη επανδρωμένων αεροσκαφών μαζί με τη σαουδαραβική αεράμυνα (To Brief).

Ο συνολικός απολογισμός μένει θολός: η ΕΡΤ μετρά επτά ενεργοποιήσεις, το Reuters πέντε πολεμικές χρήσεις (ΕΡΤ, Reuters), χωρίς δημόσιο κατάλογο του ΓΕΕΘΑ που να ξεχωρίζει τον συναγερμό από την πραγματική βολή. Όποιος κι αν είναι ο σωστός αριθμός, κάθε καταγεγραμμένη εμπλοκή σημαίνει ένα πλήρωμα που δούλεψε υπό πραγματική απειλή, σε ξένο έδαφος, ξοδεύοντας ελληνικά βλήματα.

Γιατί το Γιανμπού μετράει τώρα

Το Γιανμπού είναι το λιμάνι της Ερυθράς Θάλασσας όπου καταλήγει ο αγωγός Ανατολής-Δύσης, που μεταφέρει αργό από τον Κόλπο στη δυτική ακτή παρακάμπτοντας τα Στενά του Ορμούζ· η ονομαστική του δυναμικότητα έφτασε τα 7 εκατ. βαρέλια την ημέρα (IEA). Ήδη από τον Μάρτιο, καθώς ο πόλεμος του Ιράν με τις ΗΠΑ πίεζε το Ορμούζ, στοιχεία της Kpler, εταιρείας παρακολούθησης φορτίων, έδειχναν απότομη αύξηση της χρήσης του αγωγού (Al Jazeera). Και ο αγωγός είναι στόχος: στις 10 Σεπτεμβρίου πλήγμα σε αντλιοστάσια ανέστειλε τη λειτουργία του και έπληξε τις φορτώσεις στο Γιανμπού (Argus).

Η ελληνική πυροβολαρχία αναπτύχθηκε το 2021 για την αεράμυνα κρίσιμων σαουδαραβικών ενεργειακών εγκαταστάσεων (iefimerida). Μία πυροβολαρχία δεν καλύπτει έναν αγωγό που διασχίζει τη χώρα, και ο ακριβής τομέας ευθύνης της δεν έχει δημοσιοποιηθεί. Τα στοιχεία όμως δείχνουν καθαρά ότι η μονάδα που έφυγε για μια ρουτίνα προστασίας υποδομών φυλάει σήμερα την περιοχή της εναλλακτικής εξόδου του σαουδαραβικού πετρελαίου· η αποστολή αποκτά έτσι στρατηγικό βάρος που δεν είχε το 2021, και μαζί του το διαπραγματευτικό χαρτί της Αθήνας.

Ποιος αποφασίζει, ποιος πληρώνει

Η παράταση της αποστολής αποφασίζεται συλλογικά από το ΚΥΣΕΑ (Κυβερνητικό Συμβούλιο Εξωτερικών και Άμυνας), υπό τον Κυριάκο Μητσοτάκη. Πηγές του υπουργείου Άμυνας είπαν ότι, έπειτα από πρόταση του Νίκου Δένδια, η αποστολή επανεξετάζεται κάθε μήνα (Ναυτεμπορική). Η ισχύουσα απόφαση δεν έχει δημοσιευθεί, και δεν έχει ανακοινωθεί νέα παράταση μετά τη βολή της 24ης Σεπτεμβρίου.

Τα χρήματα είναι το δεύτερο μέτωπο. Σύμφωνα με τα Νέα, η Σαουδική Αραβία έχει αναλάβει τις δαπάνες, όμως η Ελλάδα προκαταβάλλει και ζητά αποζημίωση: η οφειλή ανέρχεται σε 6 εκατ. ευρώ, ενώ μόνο για Ιούνιο και Ιούλιο εγκρίθηκαν ελληνικές πιστώσεις περίπου 756.000 ευρώ (Τα Νέα). Ο ΣΚΑΪ εκτιμά το ετήσιο κόστος της αποστολής σε περίπου 6 εκατ. δολάρια, δηλαδή σε ρυθμό δαπάνης και όχι σε βεβαιωμένο χρέος (ΣΚΑΪ). Άρθρο γνώμης στα Νέα ανεβάζει την οφειλή πάνω από 50 εκατ. ευρώ, χωρίς να εξηγεί την απόσταση ανάμεσα στα δύο ποσά (Τα Νέα). Για τα δύο βλήματα της 24ης Σεπτεμβρίου δεν έχει δημοσιοποιηθεί ούτε τιμολόγιο ούτε πρόβλεψη αναπλήρωσης.

Πριν από τις 30 Σεπτεμβρίου, το ΚΥΣΕΑ χρωστά τρεις δημόσιες απαντήσεις: αν ανανεώνεται η εντολή και για πόσο, ποιος αντικαθιστά τα βλήματα που εκτοξεύτηκαν, και πόσα από όσα οφείλει το Ριάντ έχουν πράγματι εισπραχθεί. Η ελληνική πυροβολαρχία δεν ήταν ποτέ τόσο πολύτιμη για τη Σαουδική Αραβία όσο σήμερα. Αν η εντολή ανανεωθεί πριν κλείσει ο λογαριασμός, η Αθήνα θα έχει ξοδέψει το ισχυρότερο χαρτί της, ενώ τα πληρώματα στο Γιανμπού θα συνεχίζουν να βάλλουν.