Το ελληνικό βέτο πάγωσε το πλαφόν ρωσικού πετρελαίου στα $44

Δεκαπέντε εξειδικευμένα παγοθραυστικά, φτιαγμένα να σπάνε τον αρκτικό πάγο για να βγάζουν αέριο από τη ρωσική Σιβηρία, όπως καταγράφουν ρωσικές αναλύσεις (Expert). Γύρω από αυτόν τον μικρό στόλο περιστρέφεται μια ελληνική ένσταση που κρατά κολλημένο το νέο πακέτο κυρώσεων της ΕΕ κατά της Ρωσίας. Σε συνέχεια όσων είδαμε για το μπλόκο της Αθήνας στα μέτρα για το ρωσικό υγροποιημένο αέριο (To Brief), αυτό το τεχνικό αδιέξοδο, μαζί με άλλες εθνικές ενστάσεις, πάγωσε και το όριο τιμής στο ρωσικό πετρέλαιο περίπου στα 44 δολάρια το βαρέλι. Πίσω από τη διαμάχη κρύβεται μια παράδοξη συνέπεια: αφορά άμεσα το πόσα δισεκατομμύρια θα εισπράξει η Μόσχα από τον πόλεμό της στην Ουκρανία.

Ας πάρουμε τα πράγματα από την αρχή. Το 21ο πακέτο κυρώσεων, που η Κομισιόν κατέθεσε στις 9 Ιουνίου, δεν κατάφερε να συγκεντρώσει την απαιτούμενη ομοφωνία μέσα στον Ιούλιο (Europe Diplomatic). Το πιο τοξικό σημείο δεν ήταν το πετρέλαιο. Ήταν μια διάταξη που θα απαγόρευε σε ευρωπαϊκές εταιρείες να μεταφέρουν ρωσικό υγροποιημένο αέριο (LNG) προς τρίτες χώρες (Euronews).

Εδώ μπαίνει η Ελλάδα. Σύμφωνα με ρεπορτάζ που ξεκίνησε από τους Financial Times και αναπαρήχθη ευρέως, η Αθήνα μπλόκαρε ακριβώς αυτό το σκέλος για να προστατεύσει τη Dynagas του Γιώργου Προκοπίου (Newsit, Euronews Greece). Δεν εντοπίστηκε δημόσια απάντηση από την ελληνική κυβέρνηση, το ΥΠΕΞ ή τη Μόνιμη Αντιπροσωπεία στον ισχυρισμό ότι η στάση τους υπαγορεύτηκε από μια κατονομασμένη ιδιωτική εταιρεία. Η ίδια η Dynagas απάντησε ότι μια τέτοια απαγόρευση θα έβλαπτε την ευρωπαϊκή ναυτιλία και θα μετέφερε τη δουλειά σε μη δυτικούς παίκτες, χωρίς ουσιαστικό πλήγμα στη Ρωσία (ProtoThema).

Γιατί αυτά τα πλοία είναι το ρωσικό αδιέξοδο

Το επιχείρημα της Dynagas στέκει μόνο μισό. Στην αγορά του πετρελαίου, όντως, υπάρχει άπειρος στόλος δεξαμενόπλοιων που μπορεί να πάρει τη σκυτάλη. Στο αρκτικό αέριο όμως όχι. Τα πλοία Arc7 είναι εξειδικευμένα δεξαμενόπλοια LNG με ενισχυμένη πλώρη, σχεδιασμένα ουσιαστικά μόνο για τις ρωσικές αρκτικές συνθήκες, και δεν βρίσκονται στη δευτερογενή αγορά. Ακόμη και ρωσικές πηγές παραδέχονται ότι η έλλειψή τους είναι το βασικό εμπόδιο για την κλιμάκωση των εξαγωγών. Ο στόλος του Yamal μετρά περίπου 15 τέτοια πλοία, και η ίδια η Μόσχα δεν διαθέτει ούτε την τεχνολογία δεξαμενών που απαιτείται για να τα φτιάξει μόνη της γρήγορα (VZ). Η Novatek αναγκάστηκε να συζητά αγορά πλοίων από ιαπωνικές και κορεατικές εταιρείες, ακριβώς επειδή το εγχώριο πρόγραμμα έχει καθυστερήσει (Euromaidan Press).

Με άλλα λόγια, αν οι κυρώσεις αγγίξουν τη διαχείριση, την ασφάλιση ή τη χρήση αυτών των συγκεκριμένων πλοίων, το κόστος για τη Ρωσία είναι πραγματικό, όχι συμβολικό. Γι' αυτό η Dynagas έχει δυσανάλογο βάρος. Δεν είναι μία ελληνική ναυτιλιακή ανάμεσα σε πολλές, αλλά κάτοχος πλοίων σε μια σπάνια υποκατηγορία που η Novatek δεν μπορεί εύκολα να αντικαταστήσει.

Η ασυμμετρία των εξαιρέσεων

Η Ελλάδα δεν είναι μόνη. Η Αυστρία κράτησε το δικό της μέτωπο για τα δεσμευμένα ρωσικά περιουσιακά στοιχεία που αφορούν την τράπεζα Raiffeisen. Η Βουλγαρία και η Ιταλία έβγαλαν ονόματα από τη λίστα, μεταξύ τους τον Πατριάρχη Κύριλλο. Η Γερμανία, η Πορτογαλία και η Πολωνία πίεσαν για χαλαρώσεις στα ρωσικά αλιεύματα (Euractiv, European Pravda). Κάθε πρωτεύουσα προστάτεψε το δικό της. Η ομοφωνία που απαιτεί η ευρωπαϊκή εξωτερική πολιτική μετέτρεψε το πακέτο σε παζάρι εθνικών εξαιρέσεων. Η Κάγια Κάλας, επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας, παραδέχτηκε μετά την αποτυχία των υπουργών στις 13 Ιουλίου ότι λυπάται, αν και «είμαστε αρκετά κοντά» (RBC Ukraine).

Και εδώ έρχεται η πραγματική είδηση. Το πλαφόν στο ρωσικό πετρέλαιο επανεξετάζεται κάθε έξι μήνες, ώστε να μένει περίπου 15% κάτω από τη μέση τιμή του ρωσικού αργού Urals. Μετά την εκτόξευση των τιμών από τον πόλεμο με το Ιράν και την ένταση στο Στενό του Ορμούζ, η αυτόματη αναθεώρηση της 15ης Ιουλίου θα ανέβαζε το όριο από τα 44,10 προς τα 58 δολάρια (Euronews, Upday). Ένα εργαλείο σχεδιασμένο να πιέζει τη Μόσχα κόντεψε να δουλέψει υπέρ της. Επειδή όμως το συνολικό πακέτο κόλλησε, οι 27 αναγκάστηκαν να παγώσουν εκτάκτως το ισχύον όριο έως τις 23 Ιουλίου (Bloomberg).

Η ειρωνεία είναι πλήρης. Η ελληνική διαφωνία για τα πλοία της Dynagas κράτησε άθελά της το πλαφόν χαμηλά, εμποδίζοντας μια αυτόματη ένεση δισεκατομμυρίων στα ρωσικά ταμεία. Το ερώτημα λογοδοσίας για την Αθήνα μένει: αν η θέση της είναι όντως στρατηγική κριτική σε κακοσχεδιασμένη κύρωση, γιατί δεν την εξηγεί θεσμικά, αντί να εμφανίζεται ως προστασία μιας ιδιωτικής εταιρείας; Μέχρι τις 23 Ιουλίου, ένας αριθμός κρατά τη Μόσχα καθηλωμένη: 44,10 δολάρια το βαρέλι.