Το ελληνικό χρέος έπεσε στο 140,8% του ΑΕΠ

Το ελληνικό δημόσιο χρέος έπεσε στο 140,8% του ΑΕΠ στο τέλος Ιουνίου, από 152,0% έναν χρόνο νωρίτερα. Απέχει πλέον μόλις 0,9 μονάδα από το ιταλικό, που ανέβηκε στο 139,9% (Eurostat). Το μεγαλύτερο μέρος της πτώσης δεν ήρθε από το ότι το κράτος χρωστά λιγότερα. Ήρθε από το ότι η οικονομία, μετρημένη σε τρέχοντα ευρώ, μεγάλωσε. Αυτό αλλάζει τι υπόσχεται ο αριθμός για τα επόμενα χρόνια.

Δύο κινήσεις σε έναν δείκτη

Ο δείκτης είναι κλάσμα: πάνω το χρέος, κάτω το ΑΕΠ των τελευταίων τεσσάρων τριμήνων. Πέφτει όταν μικραίνει το πρώτο ή όταν μεγαλώνει το δεύτερο, και μέσα σε έναν χρόνο συνέβησαν και τα δύο. Το χρέος μειώθηκε κατά σχεδόν 10 δισ. ευρώ, στα 358,6 δισ. Το ονομαστικό ΑΕΠ (η παραγωγή σε τρέχουσες τιμές, χωρίς να αφαιρεθεί ο πληθωρισμός) ανέβηκε περίπου 5%, στα 254,7 δισ. (Eurostat). Για να ζυγιστεί το ποσό: τα 10 δισ. είναι σχεδόν διπλάσια από όσα πλήρωσε το Δημόσιο σε τόκους μέσα σε όλο το 2025, περίπου 5,2 δισ. ευρώ (ΟΔΔΗΧ).

Η πτώση του δείκτη ήταν 11,2 μονάδες. Αν τη μοιράσουμε, περίπου 7,2 μονάδες οφείλονται στο μεγαλύτερο ΑΕΠ και 4,0 στο μικρότερο χρέος. Η διάσπαση είναι δικός μας υπολογισμός πάνω στα δημοσιευμένα ποσά, όχι επίσημη ανάλυση (Eurostat). Το ΑΕΠ που έκανε τη μεγαλύτερη δουλειά είναι η ίδια ανάπτυξη που, όπως έχουμε γράψει, στηρίζεται σε λίγους κινητήρες (To Brief). Και η άνοδός του δεν ήταν κυρίως περισσότερη παραγωγή. Η πραγματική παραγωγή αυξήθηκε μόλις 1,9% στο β΄ τρίμηνο, πολύ λιγότερο από την ονομαστική άνοδο, άρα οι τιμές σήκωσαν μεγάλο μέρος του βάρους. Τα στοιχεία δεν επιτρέπουν ακριβή επιμερισμό (Eurostat).

Από πού ήρθαν τα 10 δισ.

Για τη μείωση του ίδιου του χρέους υπάρχουν δύο τεκμηριωμένες εξηγήσεις. Η πρώτη είναι το πλεόνασμα. Στο α΄ εξάμηνο του 2026 η ΕΛΣΤΑΤ κατέγραψε πρωτογενές πλεόνασμα (έσοδα μείον δαπάνες πριν από τους τόκους) σχεδόν 5,8 δισ. ευρώ (Οικονομικός Ταχυδρόμος). Η δεύτερη είναι μια πρόωρη εξόφληση. Ο υπουργός Οικονομικών Κυριάκος Πιερρακάκης είχε ανακοινώσει ότι θα εξοφληθούν νωρίτερα διμερή δάνεια περίπου 6,9 δισ. ευρώ. Πρόκειται για τα δάνεια του πρώτου μνημονίου από τις χώρες της ευρωζώνης (Υπουργείο Οικονομικών). Η πληρωμή εκτελέστηκε στις 15 Ιουνίου (Οικονομικός Ταχυδρόμος).

Κανείς πάντως δεν έχει δημοσιεύσει πλήρη λογαριασμό που να αποδίδει κάθε ευρώ της μείωσης. Ανάμεσα στο πλεόνασμα και στο τελικό ποσό μεσολαβούν νέες εκδόσεις ομολόγων, κινήσεις στα ταμειακά διαθέσιμα και λογιστικές προσαρμογές. Τα διαθέσιμα του Δημοσίου, για παράδειγμα, έπεσαν από 38,9 σε 31,1 δισ. ευρώ μεταξύ Μαρτίου και Ιουνίου (ΟΔΔΗΧ).

Τι κοστίζει να το κρατάμε

Το πόσο εύκολα εξυπηρετείται το χρέος το δείχνει η δομή του περισσότερο από το ποσοστό. Τα ελληνικά δάνεια λήγουν κατά μέσο όρο σε 18 χρόνια (ΟΔΔΗΧ). Τα ιταλικά λήγουν σε 7,9 χρόνια, με στοιχεία Ιουλίου (Τράπεζα της Ιταλίας), άρα η Ρώμη πρέπει να ξαναδανείζεται πολύ συχνότερα στα σημερινά επιτόκια. Στο β΄ τρίμηνο, επιπλέον, η Ελλάδα είχε πλεόνασμα 2,2% του ΑΕΠ και η Ιταλία έλλειμμα 3,2% (Eurostat). Τα δύο ποσοστά χρέους είναι σχεδόν ίδια· η θέση των δύο χωρών είναι πολύ διαφορετική.

Το ελληνικό χρέος είναι και φθηνό. Κοστίζει περίπου 1,4% τον χρόνο. Ακόμη κι αν προστεθούν οι τόκοι των ευρωπαϊκών δανείων που έχουν μετατεθεί για αργότερα, το κόστος μένει κάτω από 2% (ΟΔΔΗΧ). Η μεγάλη διάρκεια έχει όμως και αντίτιμο. Όταν το νέο δάνειο είναι ακριβότερο από το παλιό, η διαφορά περνά στο συνολικό κόστος αργά, αλλά περνά. Το κράτος δεν πιέζεται άμεσα, αφού κάτω από 5% του χρέους έπρεπε να αναχρηματοδοτηθεί μέσα στον χρόνο μετά τον Ιούνιο (ΟΔΔΗΧ).

Το άμεσο όφελος από τις εξοφλήσεις το εισπράττει ο προϋπολογισμός. Το υπουργείο εκτιμά ότι οι πρόωρες εξοφλήσεις 12,84 δισ. ευρώ μέσα στο 2026 θα γλιτώνουν περίπου 370 εκατ. ευρώ τόκους τον χρόνο. Την εκτίμηση δεν την έχει επαληθεύσει ανεξάρτητη πηγή (Euronews).

Οι προβλέψεις δείχνουν ότι η πτώση θα συνεχιστεί. Το ΔΝΤ βλέπει το χρέος στο 136,0% του ΑΕΠ στο τέλος του 2026 και στο 128,7% το 2027 (ΔΝΤ). Το σχέδιο προϋπολογισμού της κυβέρνησης προβλέπει 136,7% και 128,8% αντίστοιχα, με πρωτογενή πλεονάσματα 3,6% και 3,3% του ΑΕΠ (Υπουργείο Οικονομικών). Και οι δύο προβλέψεις ισχύουν μόνο αν επαληθευτούν οι παραδοχές τους.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δημοσίευσε τον Φεβρουάριο ανάλυση με παλαιότερες προβλέψεις. Σε αυτήν έκρινε τον βραχυπρόθεσμο κίνδυνο για το ελληνικό χρέος χαμηλό και τον μεσοπρόθεσμο υψηλό (Ευρωπαϊκή Επιτροπή). Τον χαμηλό βραχυπρόθεσμο κίνδυνο τον εξηγούν οι μακρές λήξεις. Ο μεσοπρόθεσμος εξαρτάται από δύο πράγματα: αν θα διατηρηθούν τα πλεονάσματα και αν η οικονομία θα μεγαλώνει ταχύτερα από όσο κοστίζει ο δανεισμός. Φέτος το μεγαλύτερο κομμάτι της πτώσης το έφερε η ονομαστική ανάπτυξη, που κανένας υπουργός δεν μπορεί να εγγυηθεί. Το κομμάτι που ελέγχει το ίδιο το κράτος, πλεονάσματα και εξοφλήσεις, ήταν το μικρότερο. Αυτό θα κρίνει αν ο μεσοπρόθεσμος κίνδυνος θα πάψει κάποτε να είναι υψηλός.