Η Ελλάδα βάζει όριο 15 στα social media

Η κυβέρνηση παρουσίασε στις 30 Σεπτεμβρίου στο Υπουργικό Συμβούλιο το σχέδιο που θέλει να κλείσει τα κοινωνικά δίκτυα στα παιδιά κάτω των 15 ετών (Κυβέρνηση). Στόχος είναι να ισχύσει από την 1η Ιανουαρίου 2027, και τον έλεγχο της ηλικίας θα τον κάνουν οι ίδιες οι πλατφόρμες (Υπουργείο Υγείας). Για κάθε σπίτι με παιδί γυμνασίου, το «τι θα γίνει με το TikTok του» έχει πλέον ημερομηνία και τους πρώτους κανόνες.

Το όριο καθαυτό δεν είναι καινούργιο: η κυβέρνηση το είχε ανακοινώσει στις 8 Απριλίου (Κυβέρνηση, 8/4). Η διατύπωση τότε μιλούσε για «πρόσβαση σε επιγραμμικές υπηρεσίες κοινωνικής δικτύωσης» και όχι απλώς για άνοιγμα λογαριασμού, χωρίς να λέει αν μετρά και η θέαση χωρίς σύνδεση (Υπουργείο Υγείας). Η κάλυψη της τότε συνέντευξης Τύπου κατονόμαζε Instagram, TikTok, Snapchat και Facebook και ανέφερε εξαίρεση για τις εφαρμογές μηνυμάτων (Τα Νέα).

Αυτό που έφερε η 30ή Σεπτεμβρίου είναι τα πρώτα γρανάζια. Το πιο ασυνήθιστο, όπως το περιγράφουν τα ρεπορτάζ, αφορά τη μέτρηση της ηλικίας: όσοι γεννήθηκαν την ίδια χρονιά θα «κλείνουν» τα 15 όλοι μαζί, την Πρωτοχρονιά (Capital). Ένα παιδί του 2012 περνά το όριο την 1η Ιανουαρίου 2027, ακόμη κι αν κλείνει τα 15 τον Δεκέμβριο του 2027· ένα παιδί του 2013 μένει απέξω, ακόμη κι αν έχει ήδη λογαριασμό (News.gr). Αν οι λογαριασμοί που υπάρχουν ήδη θα παγώσουν ή θα κλείσουν, δεν έχει ειπωθεί.

Ο ψηφιακός πορτιέρης

Το πραγματικά δύσκολο κομμάτι είναι ο έλεγχος, γιατί για να κοπεί ένας 14χρονος πρέπει να ελεγχθούν όλοι. Σκεφτείτε τον πορτιέρη σε ένα μαγαζί με ηλικιακό όριο: το μόνο που χρειάζεται να μάθει είναι αν περνάτε το όριο. Δεν χρειάζεται να φωτοτυπήσει την ταυτότητά σας ούτε να θυμάται ότι ήρθατε. Το ψηφιακό αντίστοιχο είναι ένα σήμα «15+» που φτάνει στην πλατφόρμα χωρίς όνομα και χωρίς ημερομηνία γέννησης.

Σύμφωνα με τα ρεπορτάζ, το ελληνικό σχέδιο ζητά ελαχιστοποίηση δεδομένων και δεν επιβάλλει μία υποχρεωτική εφαρμογή, αναφέροντας ως δυνατές οδούς το Gov.gr Wallet και το Kids.gov.gr Wallet (Insider). Ένα τέτοιο κρατικό ψηφιακό πορτοφόλι θα μπορούσε να παίξει τον πορτιέρη: ξέρει ήδη ποιος είστε, και στην πλατφόρμα χρειάζεται να πει μόνο «ναι». Το κείμενο θα κριθεί λοιπόν σε δύο σημεία: αν φτάνει στην πλατφόρμα μόνο αυτό το «ναι», χωρίς στοιχεία που να συνδέονται με άλλες επισκέψεις, και πόσο γρήγορα διορθώνεται ο λάθος αποκλεισμός, για τον οποίο οι κατευθυντήριες γραμμές της Κομισιόν ζητούν ήδη ιδιαίτερη προσοχή (Κομισιόν).

Ποιος ελέγχει τις πλατφόρμες

Κι αν μια πλατφόρμα αφήνει τους 13χρονους να μπαίνουν; Εδώ ο ελληνικός κανόνας συναντά τον ευρωπαϊκό Κανονισμό Ψηφιακών Υπηρεσιών (DSA): μια πλατφόρμα εποπτεύεται κατά κανόνα από τη χώρα της κύριας έδρας της, ενώ τις πολύ μεγάλες τις εποπτεύει η ίδια η Κομισιόν (DSA). Γι' αυτό τα ρεπορτάζ περιγράφουν καταγγελία στην Ελλάδα και διαβίβαση των διασυνοριακών υποθέσεων από την ΕΕΤΤ, την ανεξάρτητη αρχή τηλεπικοινωνιών που είναι και ο Έλληνας συντονιστής του DSA (News.gr, Επιτροπή).

Υπάρχει και δεύτερο ανοιχτό μέτωπο. Η πρόταση της Κομισιόν για το EU Kids Act, που παρουσιάστηκε στις 17 Σεπτεμβρίου, αφήνει τις πλατφόρμες να προσφέρουν σε παιδιά 13 και 14 ετών περιορισμένους λογαριασμούς που διαχειρίζεται γονέας (Επιτροπή, To Brief). Νομική ανάλυση τη διαβάζει ως φρένο σε αυστηρότερα εθνικά όρια (Reed Smith). Τα ελληνικά δημοσιεύματα, από την πλευρά τους, διαφωνούν για το αν το εθνικό σχέδιο προβλέπει αντίστοιχη γονική εξαίρεση.

Το αν ένα τέτοιο όριο κρατά στην πράξη δεν είναι αυτονόητο. Στην Αυστραλία, τρεις μήνες μετά τον περιορισμό, τα παιδιά που χρησιμοποιούσαν τουλάχιστον μία απαγορευμένη πλατφόρμα έπεσαν μόνο από περίπου 86% σε 81% (The Conversation). Ξεχωριστή έρευνα, που δεν έχει ακόμη αξιολογηθεί από άλλους επιστήμονες, κατέγραψε στους 14 και 15 ετών εβδομαδιαία χρήση, όπως τη δήλωναν οι ίδιοι, να ανεβαίνει από 64% τον Απρίλιο σε 92% τον Ιούνιο 2026 (NBER).

Ως την Πρωτοχρονιά, το σχέδιο πρέπει να γίνει κείμενο, να ψηφιστεί από τη Βουλή και να δημοσιευτεί, και οι πλατφόρμες να στήσουν τον έλεγχο. Ο πρωθυπουργός μίλησε για κατάθεση της ρύθμισης στη Βουλή (Ναυτεμπορική), όμως κείμενο δεν έχει δημοσιοποιηθεί ακόμη. Το μέτρο θα κριθεί λιγότερο από το όριο των 15 και περισσότερο από τον πορτιέρη του: αν θα αναγνωρίζει τους 14χρονους χωρίς να ζητά από όλους τους υπόλοιπους να ξεγυμνώσουν την ταυτότητά τους.