Ενισχύεται η ενεργειακή συμμαχία Ελλάδας-Σαουδικής Αραβίας με επίκεντρο την πράσινη ενέργεια και τα δεδομένα

Η Ελλάδα και η Σαουδική Αραβία επενδύουν σε μια διπλή ιδέα που ακούγεται απλή, αλλά είναι γεμάτη τεχνικές, χρηματοδοτικές και γεωπολιτικές λεπτομέρειες: η Ελλάδα να λειτουργήσει ως «πύλη» προς την Ευρώπη για (α) πράσινη ηλεκτρική ενέργεια που παράγεται στη Μέση Ανατολή και (β) δεδομένα που ταξιδεύουν μέσα από υποθαλάσσια καλώδια οπτικών ινών. Στο τραπέζι βρίσκονται δύο μεγάλα projects: το Saudi Greek Interconnector (ηλεκτρική διασύνδεση) και το EMC, East Med Corridor (καλώδιο οπτικών ινών, που εντάσσεται στον ευρύτερο διάδρομο IMEC). (https://www.admie.gr/kentro-typoy/deltia-typoy/systathike-i-saudi-greek-interconnection-apo-admie-kai-national-grid) (https://apnews.com/article/eb8988dfbd6c9c6f2c411c893d548333)

Το γιατί έχει σημασία είναι προφανές όταν το μεταφράσουμε σε ερωτήσεις καθημερινότητας και ισχύος: μπορεί να μειωθεί το κόστος ρεύματος σε ορισμένες ώρες; μπορεί να αποκτήσει η Ελλάδα έσοδα «διέλευσης» (transit) όπως αποκτά από λιμάνια και ναυτιλία; μπορεί να στηριχθεί μια νέα βιομηχανία data centers και τηλεπικοινωνιών γύρω από την Κρήτη και την ηπειρωτική χώρα; Και το αντίστροφο: ποιος πληρώνει αν τα πράγματα δυσκολέψουν, αν υπάρξουν υπερβάσεις κόστους, αν αλλάξει η ευρωπαϊκή ρύθμιση ή αν αυξηθούν τα επιτόκια;

Πώς φτάσαμε εδώ: από τις συμφωνίες στα σχήματα υλοποίησης

Η εικόνα δεν ξεκινά το 2026. Έχει ήδη χτιστεί με θεσμικές κινήσεις και εταιρικές δομές.

1. Για την ηλεκτρική διασύνδεση, οι δύο διαχειριστές μεταφοράς (ο ελληνικός ΑΔΜΗΕ, δηλαδή ο Διαχειριστής του Συστήματος Μεταφοράς Ηλεκτρικής Ενέργειας, και ο σαουδαραβικός National Grid) υπέγραψαν συμφωνία μετόχων για να στηθεί εταιρεία ειδικού σκοπού, δηλαδή ένα SPV, Special Purpose Vehicle (μια εταιρεία που φτιάχνεται μόνο για να «τρέξει» ένα έργο). (https://www.admie.gr/en/kentro-typoy/press-releases/saudi-greek-interconnection-established-ipto-and-national-grid) Στη συνέχεια ανακοινώθηκε η σύσταση του SPV «Saudi Greek Interconnection» με συμμετοχή 50/50, ακριβώς για να εκπονήσει τις μελέτες βιωσιμότητας και να πάει το έργο στο επόμενο στάδιο. (https://www.admie.gr/kentro-typoy/deltia-typoy/systathike-i-saudi-greek-interconnection-apo-admie-kai-national-grid)

2. Για το EMC (το καλώδιο οπτικών ινών), κρίσιμο στοιχείο είναι η εταιρική συμμετοχή της ΔΕΗ (PPC). Εδώ δεν μιλάμε για «φήμες». Υπάρχουν εταιρικές γνωστοποιήσεις και καταχωρίσεις που δείχνουν ότι η ΔΕΗ απέκτησε 25% στο σχήμα του EMC, με βασικό μέτοχο σαουδαραβική οντότητα που συνδέεται με τον όμιλο Saudi Telecom, και μικρότερο μέτοχο εταιρεία στην Κύπρο. (https://financialreports.eu/filings/ppc-sa/interim-report/2025/7654444/?utm_source=openai) Αυτή η λεπτομέρεια έχει βάρος διότι κάνει το project «ελληνικό» και σε επίπεδο ισολογισμών: αν υπάρξουν χρηματοδοτικές ανάγκες, δεν είναι κάτι που αφορά μόνο μια ξένη κοινοπραξία.

3. Παράλληλα, η συνεργασία «κλειδώνει» και σε επίπεδο τηλεπικοινωνιακών θυγατρικών: η Grid Telecom (θυγατρική του ΑΔΜΗΕ) υπέγραψε μνημόνιο συνεργασίας με σαουδαραβική εταιρεία του οικοσυστήματος ενέργειας/δικτύων για καλωδιακό σύστημα υψηλής χωρητικότητας, με κόμβο την Κρήτη. (https://www.grid-telecom.com/nea/anakoinoseis/grid-telecom-and-dawiyat-integrated-joining-forces-build-new-cable-system-between)

4. Στο πολιτικό επίπεδο, η συνεργασία απέκτησε θεσμικό «σπίτι» με το High Level Strategic Cooperation Council (HLSCC), ένα ανώτατο συμβούλιο στρατηγικής συνεργασίας που οργανώνει επιτροπές και παρακολούθηση έργων. (https://www.primeminister.gr/en/2025/01/13/35651)

5. Στο διεθνές επίπεδο, η μεγάλη «ομπρέλα» είναι ο IMEC (India–Middle East–Europe Economic Corridor), ένας διάδρομος εμπορίου/ενέργειας/συνδεσιμότητας που ανακοινώθηκε στο G20 και έδωσε γεωπολιτικό πλαίσιο σε projects που ενώνουν Ινδία, Κόλπο και Ευρώπη. (https://apnews.com/article/eb8988dfbd6c9c6f2c411c893d548333)

Αυτή η αλληλουχία δείχνει κάτι σημαντικό: τα έργα δεν είναι μόνο εξαγγελίες. Έχουν προχωρήσει σε εταιρικές μορφές, δηλαδή σε δομές που μπορούν να σηκώσουν συμβάσεις, δανεισμό, εγγυήσεις και ευθύνη.

Τι είναι, πρακτικά, τα δύο έργα (και τι λείπει ακόμα από τα «σκληρά» στοιχεία)

Saudi Greek Interconnector: το καλώδιο ρεύματος που χρειάζεται δισεκατομμύρια και ρυθμιστική ακρίβεια

Μια ηλεκτρική διασύνδεση αυτού του τύπου συνήθως γίνεται με HVDC (High Voltage Direct Current, υψηλή τάση συνεχούς ρεύματος). Ο λόγος είναι τεχνικός: σε πολύ μεγάλες αποστάσεις και ειδικά υποθαλάσσια, το συνεχές ρεύμα έχει μικρότερες απώλειες και επιτρέπει καλύτερο έλεγχο ροής. Για να «μεταφραστεί» το ρεύμα από το ένα δίκτυο στο άλλο χρειάζονται σταθμοί μετατροπής (converter stations), που είναι από τα ακριβότερα κομμάτια μιας τέτοιας υποδομής.

Το βασικό κενό σήμερα είναι ότι δεν έχουν δημοσιοποιηθεί πλήρως και οριστικά τα μεγέθη που θα κρίνουν την οικονομία του έργου: ισχύς (σε GW), ακριβής όδευση/μήκος, τελικό CAPEX (κεφαλαιουχική δαπάνη, δηλαδή κόστος κατασκευής). Η ύπαρξη του SPV δείχνει ότι το έργο βρίσκεται στη φάση όπου αυτά «κλειδώνουν» μέσω μελετών. (https://www.admie.gr/kentro-typoy/deltia-typoy/systathike-i-saudi-greek-interconnection-apo-admie-kai-national-grid)

EMC: το καλώδιο δεδομένων που μοιάζει φθηνότερο, αλλά κρίνεται σε συμβόλαια και πελάτες

Το EMC (East Med Corridor) είναι ένα υποθαλάσσιο καλώδιο οπτικών ινών, δηλαδή η υποδομή από την οποία περνά το internet traffic (τηλεπικοινωνιακή κίνηση) μεταξύ περιοχών. Τα καλώδια αυτά δεν «χρεώνουν» όπως ένα δίκτυο ρεύματος με ρυθμιζόμενα τέλη. Βγάζουν έσοδα από μίσθωση χωρητικότητας (π.χ. μίσθωση ζευγών ινών, dark fiber, wavelengths) και από υπηρεσίες σε σημεία προσαιγιάλωσης (landing stations) και διασυνδέσεις με data centers.

Εδώ τα «σκληρά» στοιχεία που έχουν ιδιαίτερη αξία είναι δύο: (α) ποιοι είναι οι μέτοχοι και (β) τι χρηματοοικονομικές δεσμεύσεις αναλαμβάνονται. Η συμμετοχή της ΔΕΗ στο 25% είναι επιβεβαιωμένη μέσα από εταιρικές γνωστοποιήσεις. (https://financialreports.eu/filings/ppc-sa/interim-report/2025/7654444/?utm_source=openai) Στις ίδιες γνωστοποιήσεις φαίνονται και χρηματοοικονομικά εργαλεία έκθεσης, όπως η αναφορά σε ενέγγυες πιστώσεις/εγγυήσεις, που δείχνουν ότι η συμμετοχή δεν είναι «συμβολική». (https://financialreports.eu/filings/ppc-sa/interim-report/2025/7654444/?utm_source=openai)

Για το ύψος της επένδυσης, κλαδικές πηγές και ρεπορτάζ μιλούν για προϋπολογισμούς εκατοντάδων εκατομμυρίων για τμήματα του έργου και μοντέλα χρηματοδότησης που συνδυάζουν ίδια κεφάλαια (equity) και δανεισμό (debt). (https://www.infocom.gr/2024/05/02/ksekina-kataskevi-tou-kalodiakou-systimatos-emc/80912/?utm_source=openai) Αυτό είναι λογικό: στα καλώδια δεδομένων, το ερώτημα δεν είναι «πόσο κοστίζει ανά χιλιόμετρο» αλλά «πόση χωρητικότητα θα πουλήσεις, σε ποιους, και με πόσο μακροχρόνια συμβόλαια».

Όταν το χρήμα ακριβαίνει: επιτόκια, κόστος κεφαλαίου και το timing των έργων

Εδώ μπαίνει ο παράγοντας που συχνά υποτιμάται σε δημόσιες συζητήσεις: τα επιτόκια.

Η ΕΚΤ (Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, που ρυθμίζει τα επιτόκια στην ευρωζώνη) επηρεάζει το κόστος δανεισμού για τράπεζες, εταιρείες και κράτη. Σε έργα υποδομών, το κόστος δανεισμού περνάει μέσα στο τελικό «λογαριασμό» με δύο τρόπους:

1. Στο WACC (Weighted Average Cost of Capital, μέσο σταθμικό κόστος κεφαλαίου). Όσο υψηλότερο, τόσο δυσκολότερο να «βγαίνει» ένα project που έχει τεράστιο αρχικό CAPEX και έσοδα σε βάθος δεκαετιών.

2. Στο ρίσκο αναχρηματοδότησης: ακόμα και αν ένα έργο ξεκινήσει με καλούς όρους, μια αλλαγή επιτοκίων μπορεί να κάνει ακριβότερο το επόμενο δάνειο ή να πιέσει τα covenants (όρους) των τραπεζών.

Για την Ελλάδα, αυτό έχει μια πρόσθετη γωνία: η χώρα έχει υψηλό δημόσιο χρέος ως ποσοστό του ΑΕΠ, άρα οι αγορές παρακολουθούν στενά τη συνολική εικόνα κινδύνου. Αν μια μεγάλη κρατικά συνδεδεμένη εταιρεία (όπως η ΔΕΗ) αναλαμβάνει πρόσθετες δεσμεύσεις, οι επενδυτές το «διαβάζουν» μαζί με το γενικό ρίσκο χώρας, άρα και με τα spreads (τη διαφορά επιτοκίου ελληνικών ομολόγων έναντι των γερμανικών). Αυτό δεν σημαίνει ότι τα έργα «κινδυνεύουν» αυτόματα, σημαίνει ότι το timing και οι όροι δανεισμού έχουν μεγαλύτερη σημασία από ό,τι σε μια περίοδο μηδενικών επιτοκίων.

Πού μπαίνει το κράτος: δημοσιονομική αντοχή και κρυφές μετακυλίσεις κόστους

Η Ελλάδα, μέσα στην ΕΕ, έχει θεσμικούς περιορισμούς που στην πράξη μεταφράζονται σε μία αρχή: οι μεγάλες δεσμεύσεις πρέπει να εξηγούν ποιος πληρώνει και με ποιον τρόπο.

Σε ένα ηλεκτρικό interconnector, υπάρχει κλασικός κίνδυνος: αν το έργο μπει στη ρυθμιζόμενη βάση περιουσιακών στοιχείων του διαχειριστή (δηλαδή θεωρηθεί υποδομή που δικαιούται ρυθμιζόμενη απόδοση), τότε μέρος του κόστους μπορεί να ανακτηθεί μέσω χρεώσεων δικτύου. Αυτές είναι οι χρεώσεις που βλέπουμε στους λογαριασμούς ρεύματος ως ρυθμιζόμενες, άρα τελικά τις πληρώνουν νοικοκυριά και επιχειρήσεις.

Στο EMC, το κανάλι είναι διαφορετικό, επειδή μιλάμε για εμπορική τηλεπικοινωνιακή υποδομή. Εκεί το βασικό ερώτημα γίνεται: η ΔΕΗ συμμετέχει ως επενδυτής με εμπορικό ρίσκο ή υπάρχει πιθανότητα να χρειαστεί στήριξη, εγγυήσεις ή έμμεση ανάληψη ζημιών; Οι εταιρικές γνωστοποιήσεις για εγγυητικά εργαλεία δείχνουν ότι υπάρχει πραγματική χρηματοοικονομική έκθεση. (https://financialreports.eu/filings/ppc-sa/interim-report/2025/7654444/?utm_source=openai)

Το δημοσιονομικό «κόκκινο σημείο» για έναν αναγνώστη που δεν θέλει να γίνει λογιστής είναι απλό: όπου εμφανίζονται κρατικές εγγυήσεις, επιστολές στήριξης, ή ανάγκη ανακεφαλαιοποίησης, εκεί υπάρχει πιθανότητα να μπει έμμεσα ο φορολογούμενος.

Οι εφοδιαστικές αλυσίδες της ενέργειας και των δεδομένων: η νέα γεωγραφία του εμπορίου

Ο IMEC, ως ιδέα, αφορά εφοδιαστικές αλυσίδες: μεταφορά εμπορευμάτων, ενέργειας και data. (https://apnews.com/article/eb8988dfbd6c9c6f2c411c893d548333) Για την Ελλάδα, το κρίσιμο είναι ότι οι εφοδιαστικές αλυσίδες δεν είναι πια μόνο «κιβώτια στα λιμάνια». Είναι και ηλεκτρόνια στο δίκτυο και πακέτα δεδομένων στα καλώδια.

Αυτό συνδέεται με δύο ελληνικά συγκριτικά πλεονεκτήματα:

• Ναυτιλία: η Ελλάδα ήδη λειτουργεί ως παγκόσμιος κόμβος μεταφοράς. Ένας διάδρομος υποδομών αυξάνει τον ρόλο της χώρας ως «κόμβου», άρα ενισχύει ένα αφήγημα που οι αγορές καταλαβαίνουν: σταθερή γεωγραφική αξία.

• Τουρισμός: πιο έμμεσα, αλλά υπαρκτά. Αν η Ελλάδα γίνει σημείο συγκέντρωσης data centers και ψηφιακών υποδομών, δημιουργεί καλύτερες τηλεπικοινωνίες, καλύτερη κάλυψη, μεγαλύτερη ανθεκτικότητα, στοιχεία που σταδιακά γίνονται μέρος της ανταγωνιστικότητας και των υπηρεσιών.

Ταυτόχρονα, υπάρχει και το ρίσκο: όσο πιο «κρίσιμος» γίνεσαι ως διάδρομος, τόσο περισσότερο πρέπει να προστατεύεις τις υποδομές σου.

Τράπεζες και χρηματοδότηση: ποιος δανείζει, με τι εξασφαλίσεις, και ποιος παίρνει το ρίσκο

Τα έργα αυτά σπάνια πληρώνονται «από την τσέπη» των μετόχων. Συνήθως χρησιμοποιούν project finance, δηλαδή δάνεια που αποπληρώνονται από τις μελλοντικές ταμειακές ροές του έργου.

Για το EMC, υπάρχουν αναφορές σε μοντέλα χρηματοδότησης με συνδυασμό equity και debt, όπως ακριβώς συμβαίνει στα μεγάλα υποθαλάσσια καλώδια διεθνώς. (https://www.infocom.gr/2024/05/02/ksekina-kataskevi-tou-kalodiakou-systimatos-emc/80912/?utm_source=openai) Το τραπεζικό ερώτημα είναι πρακτικό: υπάρχουν πελάτες που έχουν ήδη κλείσει χωρητικότητα; Στον κλάδο των καλωδίων, οι μεγάλοι πελάτες είναι διεθνείς carriers και hyperscalers (εταιρείες cloud). Αν δεν υπάρχουν μακροχρόνια συμβόλαια, το έργο έχει μεγαλύτερο «merchant risk», δηλαδή ρίσκο αγοράς.

Για το Saudi Greek Interconnector, το χρηματοδοτικό σχήμα θα είναι ακόμα πιο πολιτικό και ρυθμιστικό, διότι για να λειτουργήσει χρειάζεται πρόσβαση σε ευρωπαϊκούς κανόνες αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας.

Η ευρωπαϊκή «πόρτα»: κανόνες αγοράς, PCI/PMI και ποια λάθη καθυστερούν τα έργα

Αν ένα έργο θέλει να ενταχθεί σοβαρά στον ευρωπαϊκό σχεδιασμό και να διεκδικήσει χρηματοδότηση ή επιτάχυνση αδειοδοτήσεων, μπαίνει στο πεδίο του TEN-E (Trans-European Networks for Energy, το ευρωπαϊκό πλαίσιο για ενεργειακές υποδομές) και των καθεστώτων PCI/PMI (Projects of Common Interest και Projects of Mutual Interest, δηλαδή έργα κοινού ή αμοιβαίου ενδιαφέροντος, με συμμετοχή και τρίτων χωρών). (https://energy.ec.europa.eu/topics/infrastructure/projects-common-interest-and-projects-mutual-interest/funding-pcis-and-pmis_en?utm_source=openai)

Εδώ έρχονται τα «δύσκολα» που συνήθως δεν χωράνε σε αισιόδοξες ανακοινώσεις:

• Χρειάζεται CBA (Cost-Benefit Analysis, ανάλυση κόστους-οφέλους) με κοινή μεθοδολογία, ώστε να φανεί ότι το έργο ωφελεί όχι μόνο μία χώρα αλλά το ευρύτερο σύστημα. (https://www.acer.europa.eu/electricity/infrastructure/network-development/cost-benefit-analysis?utm_source=openai)

• Χρειάζεται συμφωνία για CBCA (Cross-Border Cost Allocation, επιμερισμός κόστους μεταξύ χωρών), δηλαδή ποιος πληρώνει ποιο κομμάτι, όταν τα οφέλη μοιράζονται. (https://www.acer.europa.eu/electricity/infrastructure/projects-common-interest/cross-border-cost-allocation?utm_source=openai)

• Πρέπει να χωράει στους κανόνες της εσωτερικής αγοράς ηλεκτρισμού. Ο βασικός κανόνας είναι ότι οι διασυνδέσεις λειτουργούν με μη διακριτική πρόσβαση και διαφάνεια, ώστε να μην γίνονται «ιδιωτικοί δρόμοι» ρεύματος. Αυτό ακουμπά ευρωπαϊκούς κανονισμούς όπως ο 2019/943. (https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/ALL/?uri=CELEX%3A32019R0943&utm_source=openai)

Στο EMC, το ευρωπαϊκό «φίλτρο» είναι ακόμα πιο αυστηρό πλέον, λόγω ασφάλειας.

Ασφάλεια υποδομών: καλώδια στον βυθό, νέες απαιτήσεις και «deal breakers»

Η ΕΕ τα τελευταία χρόνια αντιμετωπίζει τα υποθαλάσσια καλώδια ως κρίσιμη υποδομή. Η Επιτροπή έχει προχωρήσει σε πλαίσιο δράσης για την ασφάλεια καλωδίων, με απαιτήσεις για χαρτογράφηση, αξιολόγηση κινδύνων, ανθεκτικότητα και ελέγχους ασφάλειας. (https://digital-strategy.ec.europa.eu/en/news/security-cables-commission-publishes-landmark-report-and-funding-cable-hubs?utm_source=openai)

Για την Ελλάδα, αυτό μεταφράζεται σε δύο πρακτικές συνέπειες:

1. Το ownership και η διακυβέρνηση (governance) μετρούν. Ποιος έχει πρόσβαση σε κρίσιμα σημεία προσαιγιάλωσης, ποιος ελέγχει συντήρηση, ποιος έχει δικαιώματα διαχείρισης.

2. Οι προμηθευτές και οι αλυσίδες εφοδιασμού μετρούν. Σε ευρωπαϊκά έργα, η επιλογή τεχνολογικού προμηθευτή μπορεί να γίνει γεωπολιτικό θέμα.

Εδώ υπάρχει και μια λεπτή ελληνική ιδιαιτερότητα που παρακολουθούν διεθνείς παίκτες: η συμμετοχή της State Grid (κινεζικών συμφερόντων) στον ΑΔΜΗΕ συζητείται συχνά ως στοιχείο που μπορεί να παράγει ερωτήματα σε έργα όπου μπαίνουν και ΗΠΑ/ΕΕ/Μέση Ανατολή. Δεν σημαίνει αυτόματα πρόβλημα, σημαίνει ότι θα ζητηθούν καθαροί κανόνες πρόσβασης και έλεγχοι. (https://practiceguides.chambers.com/practice-guides/power-generation-transmission-distribution-2024/greece/trends-and-developments/O17557?utm_source=openai)

Σαουδική πλευρά: γιατί επενδύει σε πράσινη ενέργεια και data corridors

Η Σαουδική Αραβία κινείται μέσα στο πλαίσιο της Vision 2030, δηλαδή του σχεδίου οικονομικής διαφοροποίησης ώστε τα έσοδα να μην εξαρτώνται μονοδιάστατα από το πετρέλαιο. Αυτό περιλαμβάνει επενδύσεις σε ΑΠΕ, σε πράσινο υδρογόνο (μελλοντικά), και σε ψηφιακές υποδομές. (https://www.pwc.com/m1/en/publications/saudi-economy-watch-2024.html?utm_source=openai)

Το IMEC προσφέρει και μια γεωπολιτική διάσταση: παρουσιάζεται ως εναλλακτικός διάδρομος συνδεσιμότητας που «κουμπώνει» με δυτικά συμφέροντα, λειτουργεί ως απάντηση σε ανταγωνιστικά δίκτυα, και ενισχύει την περιφερειακή επιρροή. (https://www.atlanticcouncil.org/blogs/menasource/the-mbs-visit-to-the-white-house-could-revive-imec/?utm_source=openai)

Άρα, το σαουδαραβικό κίνητρο δεν είναι μόνο «να πουλήσει ρεύμα». Είναι να χτίσει ρόλο: εξαγωγέας πράσινης ενέργειας, κόμβος δεδομένων, εταίρος σε μεγάλες υποδομές που δίνουν μακροχρόνια έσοδα και στρατηγικό βάθος.

Ποιος ωφελείται στην Ελλάδα, ποιος εκτίθεται (και γιατί η κατανομή έχει σημασία)

Η συζήτηση «πόσο θα ωφεληθεί η Ελλάδα» γίνεται συχνά με γενικές φράσεις. Η χρήσιμη προσέγγιση είναι να το σπάσουμε σε ομάδες.

Πιθανοί κερδισμένοι

1. ΑΔΜΗΕ και το οικοσύστημα δικτύων: αν η ηλεκτρική διασύνδεση προχωρήσει, ο διαχειριστής αποκτά νέο asset, τεχνογνωσία και πιθανές ροές εσόδων (ρυθμιζόμενες ή/και από εμπορική χρήση). Το SPV και οι μελέτες είναι ήδη θεσμικό βήμα προς αυτή την κατεύθυνση. (https://www.admie.gr/kentro-typoy/deltia-typoy/systathike-i-saudi-greek-interconnection-apo-admie-kai-national-grid)

2. ΔΕΗ και η μετατόπιση προς «ενέργεια και υποδομές»: η συμμετοχή 25% στο EMC δημιουργεί προοπτική εσόδων από τηλεπικοινωνιακή υποδομή, κάτι που συνδέεται με data centers και ενεργειακή ζήτηση. Παράλληλα, φέρνει και ρίσκο ισολογισμού που πρέπει να τιμολογηθεί σωστά. (https://financialreports.eu/filings/ppc-sa/interim-report/2025/7654444/?utm_source=openai)

3. Κρήτη και συγκεκριμένες περιοχές προσαιγιάλωσης: τα landing stations και οι υποστηρικτικές εγκαταστάσεις μπορούν να φέρουν έργα, θέσεις εργασίας σε κατασκευή/συντήρηση και να λειτουργήσουν ως μαγνήτης για data centers (που θέλουν ισχυρή συνδεσιμότητα και ηλεκτρική ισχύ).

4. Κατασκευαστές, εργολάβοι, ναυλωτές εξειδικευμένων πλοίων: τόσο τα υποθαλάσσια καλώδια HVDC όσο και τα οπτικών ινών έχουν βαριά εφοδιαστική αλυσίδα, με σημαντικές συμβάσεις.

Πιθανοί «χαμένοι» ή εκτεθειμένοι

1. Καταναλωτές ρεύματος, αν περάσουν κόστη στο δίκτυο: αν μέρος του κόστους της ηλεκτρικής διασύνδεσης ανακτηθεί μέσω ρυθμιζόμενων χρεώσεων, αυτό αυξάνει τον λογαριασμό σήμερα με αντάλλαγμα οφέλη στο μέλλον. Η πολιτική δυσκολία είναι προφανής.

2. Μονάδες παραγωγής υψηλού κόστους: αν έρθει φθηνότερη ενέργεια σε ώρες αιχμής, μειώνει τα περιθώρια ορισμένων εγχώριων παραγωγών. Σε μια αγορά ηλεκτρισμού, η αύξηση διασυνδέσεων οδηγεί σε σύγκλιση τιμών, άρα κάποιοι κερδίζουν από φθηνότερο ρεύμα και κάποιοι χάνουν από χαμηλότερες τιμές πώλησης.

3. Η ΔΕΗ ως μέτοχος, αν δεν «κλειδώσουν» πελάτες στο EMC: στα καλώδια δεδομένων, η εμπορική επιτυχία κρίνεται σε μακροχρόνιες μισθώσεις χωρητικότητας. Όσο πιο αβέβαιες είναι, τόσο μεγαλύτερη η πιθανότητα να χρειαστούν πρόσθετα κεφάλαια ή εγγυήσεις. Οι σχετικές γνωστοποιήσεις για χρηματοοικονομικές δεσμεύσεις είναι τα σημάδια που πρέπει να παρακολουθούνται. (https://financialreports.eu/filings/ppc-sa/interim-report/2025/7654444/?utm_source=openai)

Η ανισότητα μέσα στην ιστορία

Η ανισότητα εδώ δεν είναι μόνο εισοδηματική, είναι και «ανισότητα πρόσβασης» στα οφέλη:

• Οι μεγάλες επιχειρήσεις και οι ενεργοβόρες βιομηχανίες ωφελούνται δυσανάλογα από μείωση κόστους ρεύματος ή από δυνατότητα να εγκατασταθούν σε περιοχές με ισχυρή συνδεσιμότητα.
• Τα νοικοκυριά ωφελούνται έμμεσα, αλλά μπορεί να δουν άμεσα βάρη αν αυξηθούν ρυθμιζόμενες χρεώσεις.
• Οι τοπικές κοινωνίες σε σημεία προσαιγιάλωσης κερδίζουν δουλειές, αλλά σηκώνουν και περιβαλλοντική/χωροταξική πίεση.

Αγορές και πραγματική οικονομία: το gap ανάμεσα στην ανακοίνωση και στο αποτέλεσμα

Οι αγορές αγαπούν τις ιστορίες «κόμβων» και «γεωστρατηγικής αναβάθμισης». Η πραγματική οικονομία όμως ζητά χειροπιαστά πράγματα: άδειες, συμβάσεις, χρονοδιαγράμματα, προμηθευτές, ασφάλεια.

Σε αυτή την ιστορία, τα πιο «σκληρά» ορόσημα που αξίζει να κοιτάμε είναι:

• Πότε ολοκληρώνονται οι μελέτες σκοπιμότητας για το Saudi Greek Interconnector και τι προτείνουν ως τεχνική λύση. Υπάρχουν αναφορές για φάσεις μελετών με ορίζοντα την άνοιξη του 2026. (https://energypress.gr/news/mesa-sto-proto-examino-toy-2026-ta-apotelesmata-apo-tin-meleti-skopimotitas-gia-tin-saudi)

• Πότε το έργο επιχειρεί να μπει σε ευρωπαϊκές λίστες PMI/PCI και πότε παρουσιάζει CBA συμβατή με ευρωπαϊκή μεθοδολογία, ώστε να διεκδικήσει επιτάχυνση και πιθανή χρηματοδότηση. (https://energy.ec.europa.eu/topics/infrastructure/projects-common-interest-and-projects-mutual-interest/funding-pcis-and-pmis_en?utm_source=openai) (https://www.acer.europa.eu/electricity/infrastructure/network-development/cost-benefit-analysis?utm_source=openai)

• Πότε το EMC ανακοινώνει «κλειδωμένα» συμβόλαια χωρητικότητας και τελικούς όρους χρηματοδότησης, πέρα από γενικές αναφορές σε debt/equity. (https://www.infocom.gr/2024/05/02/ksekina-kataskevi-tou-kalodiakou-systimatos-emc/80912/?utm_source=openai)

Νομίσματα και ισοτιμίες: ευρώ, δολάριο και το σαουδαραβικό ριάλ

Υπάρχει και μια λεπτομέρεια που συνήθως περνάει κάτω από το ραντάρ: οι μεγάλες υποδομές έχουν εισαγόμενο κόστος. Καλώδια, εξοπλισμός HVDC, repeaters για οπτικές ίνες, εξειδικευμένα πλοία, πολλά τιμολογούνται σε διεθνές περιβάλλον και συχνά σε δολάρια.

Η Σαουδική Αραβία έχει νόμισμα (ριάλ) συνδεδεμένο με το δολάριο, ενώ η Ελλάδα λειτουργεί σε ευρώ. Άρα, μεταβολές στην ισοτιμία ευρώ-δολαρίου αλλάζουν:

• το κόστος προμήθειας εξοπλισμού για την ευρωπαϊκή πλευρά,
• την απόδοση σε όρους τοπικού νομίσματος για τους σαουδαραβικούς παίκτες,
• και τελικά το πώς «μοιράζεται» η επιβάρυνση στο project.

Δεν είναι ο κεντρικός παράγοντας, αλλά σε έργα δισεκατομμυρίων μπορεί να γίνει αισθητός.

Τι να παρακολουθεί ο αναγνώστης: δείκτες αξιοπιστίας και «data hygiene»

Η μεγαλύτερη παγίδα σε τέτοιες ιστορίες είναι η αριθμητική χωρίς πλαίσιο. Χρειάζεται μεθοδικός έλεγχος.

1. Ονομαστικά vs πραγματικά ποσά: όταν ακούμε «700 εκατ.» ή «1 δισ.» για ένα καλώδιο, πρέπει να ρωτάμε έτος αναφοράς και phasing (πότε ξοδεύονται). Με πληθωρισμό και αυξομειώσεις τιμών υλικών, το ίδιο έργο αλλάζει κόστος σε πραγματικούς όρους.

2. Μέσος όρος vs διάμεσος ωφελειών: ένα project μπορεί να αυξήσει το ΑΕΠ ή τις επενδύσεις, αλλά τα οφέλη να συγκεντρωθούν σε λίγους παίκτες (εταιρείες δικτύων, data centers, κατασκευαστές). Η διάμεση επίπτωση σε νοικοκυριά μπορεί να είναι μικρότερη ή να έρθει αργότερα.

3. Τι είναι επιβεβαιωμένο και τι είναι υπό μελέτη: για το Interconnector, το επιβεβαιωμένο είναι η εταιρική δομή και η φάση μελετών. (https://www.admie.gr/kentro-typoy/deltia-typoy/systathike-i-saudi-greek-interconnection-apo-admie-kai-national-grid) Για το EMC, επιβεβαιωμένο είναι το ownership και η συμμετοχή της ΔΕΗ. (https://financialreports.eu/filings/ppc-sa/interim-report/2025/7654444/?utm_source=openai) Τα τελικά τεχνικά μεγέθη και τα εμπορικά συμβόλαια είναι το πεδίο που ακόμα «γράφεται».

Τι ακολουθεί: ρεαλιστικό μονοπάτι 2026-2028

Το πιθανό μονοπάτι, με βάση τη συνήθη ευρωπαϊκή διαδικασία και όσα έχουν ήδη δρομολογηθεί, μοιάζει κάπως έτσι:

• 2026: ολοκλήρωση κρίσιμων μελετών σκοπιμότητας για το Saudi Greek Interconnector και σταδιακή αποσαφήνιση τεχνικής λύσης (ισχύς, όδευση, σταθμοί μετατροπής). (https://energypress.gr/news/mesa-sto-proto-examino-toy-2026-ta-apotelesmata-apo-tin-meleti-skopimotitas-gia-tin-saudi)

• 2026-2027: προσπάθεια ένταξης σε ευρωπαϊκό πλαίσιο PMI/PCI, υποβολές CBA/CBCA, διαπραγματεύσεις ρυθμιστών και τεχνική ωρίμανση. (https://energy.ec.europa.eu/topics/infrastructure/projects-common-interest-and-projects-mutual-interest/funding-pcis-and-pmis_en?utm_source=openai) (https://www.acer.europa.eu/electricity/infrastructure/projects-common-interest/cross-border-cost-allocation?utm_source=openai)

• 2026-2028: για το EMC, τα καθοριστικά βήματα είναι η εξασφάλιση πλήρους χρηματοδότησης (με όρους που δεν «στραγγαλίζουν» το project) και η δέσμευση πελατών χωρητικότητας, ώστε το καλώδιο να έχει προβλέψιμα έσοδα. (https://www.infocom.gr/2024/05/02/ksekina-kataskevi-tou-kalodiakou-systimatos-emc/80912/?utm_source=openai)

Και πάνω από όλα, υπάρχει ο παράγοντας ασφάλειας υποδομών, που στην ΕΕ έχει γίνει ξεχωριστό κεφάλαιο, με κανόνες που μπορούν να επιβάλουν αλλαγές σε ownership, προμηθευτές και διαδικασίες λειτουργίας. (https://digital-strategy.ec.europa.eu/en/news/security-cables-commission-publishes-landmark-report-and-funding-cable-hubs?utm_source=openai)

Το συμπέρασμα, χωρίς θόρυβο

Η ελληνο-σαουδαραβική συνεργασία στην πράσινη ενέργεια και στα δεδομένα έχει ουσία επειδή συνδυάζει γεωγραφία, τεχνολογία και κεφάλαιο. Η Ελλάδα διεκδικεί ρόλο κόμβου, η Σαουδική Αραβία διεκδικεί ρόλο εξαγωγέα και hub, και η ΕΕ θέλει διαφοροποίηση πηγών και διαδρομών, αλλά με αυστηρούς κανόνες αγοράς και ασφάλειας. (https://www.pwc.com/m1/en/publications/saudi-economy-watch-2024.html?utm_source=openai) (https://www.atlanticcouncil.org/blogs/menasource/the-mbs-visit-to-the-white-house-could-revive-imec/?utm_source=openai) (https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/ALL/?uri=CELEX%3A32019R0943&utm_source=openai)

Η επιτυχία θα κριθεί στο «πεζό» επίπεδο: πόσο καθαρά θα αποτυπωθούν τα τεχνικά μεγέθη, πόσο φθηνά θα κλειδώσει το χρήμα σε εποχή που το χρήμα δεν είναι δεδομένα φθηνό, και ποιος θα αναλάβει το ρίσκο αν τα έσοδα αργήσουν. Εκεί βρίσκεται και η πραγματική απάντηση στο ερώτημα «ποιος κερδίζει, ποιος πληρώνει».

Αν τα έργα ωριμάσουν σωστά, η Ελλάδα κερδίζει διπλά: καλύτερη θέση στην ενεργειακή ασφάλεια και πραγματική αναβάθμιση στον ψηφιακό χάρτη. Αν ωριμάσουν με θολές δεσμεύσεις και χωρίς συμβόλαια, το ρίσκο μετακινείται προς ισολογισμούς εταιρειών με δημόσιο αποτύπωμα και προς καταναλωτές, είτε άμεσα είτε έμμεσα. Και αυτό είναι το σημείο που αξίζει να κοιτάμε ψύχραιμα, μήνα με τον μήνα.