Η Ελλάδα προβλέπει άνοδο της φτώχειας το 2027

Στο σχέδιο προϋπολογισμού που έστειλε η Ελλάδα στις Βρυξέλλες, το μέσο διαθέσιμο εισόδημα του φτωχότερου 10% ανεβαίνει το 2027 κατά περίπου 115 ευρώ σε σχέση με το φετινό σενάριο. Του πλουσιότερου 10% ανεβαίνει κατά 1.172 ευρώ (DBP 2027). Η ανακοίνωση του υπουργείου μιλά για μείωση της φτώχειας κατά 2,2 μονάδες (ΥΠΕΘΟ). Με τον ορισμό της Eurostat και την ίδια σύγκριση με το φετινό σενάριο, οι πίνακες του ίδιου εγγράφου δείχνουν μικρή άνοδο.

Το έγγραφο λέγεται Draft Budgetary Plan. Είναι το ετήσιο δημοσιονομικό σχέδιο που κάθε χώρα της ευρωζώνης υποβάλλει στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή για εξέταση, όχι ψηφισμένος προϋπολογισμός. Το Γενικό Λογιστήριο του Κράτους το υπέβαλε στις 15 Οκτωβρίου, δέκα μέρες αφότου ο υπουργός Κυριάκος Πιερρακάκης και ο υφυπουργός Θάνος Πετραλιάς κατέθεσαν στη Βουλή το προσχέδιο του προϋπολογισμού (ΥΠΕΘΟ, To Brief). Οι πίνακες για τα εισοδήματα βγαίνουν από το μοντέλο EUROMOD. Το μοντέλο εφαρμόζει φόρους, εισφορές και επιδόματα σε πραγματικά στοιχεία νοικοκυριών του 2024 και τα προβάλλει στα επόμενα χρόνια.

Ποια βάση, ποια ιστορία

Τα ποσά αφορούν το «ισοδύναμο διαθέσιμο εισόδημα». Είναι ό,τι μένει μετά τους άμεσους φόρους και τις εισφορές, μαζί με τα επιδόματα σε χρήμα, προσαρμοσμένο στο μέγεθος του νοικοκυριού. Δεν είναι αύξηση μισθού. Από το φετινό αναθεωρημένο σενάριο στο 2027, το φτωχότερο δέκατο πάει από 4.896 σε 5.011 ευρώ, δηλαδή λίγο πάνω από 2%. Το πλουσιότερο πάει από 36.138 σε 37.310 ευρώ, περίπου 3,2% (DBP 2027). Σε αυτή τη σύγκριση οι πλουσιότεροι κερδίζουν σχεδόν δεκαπλάσια ευρώ και επιπλέον μεγαλύτερο ποσοστό.

Τα νούμερα που κυκλοφόρησαν ευρύτερα, 274 και 1.409 ευρώ, συγκρίνουν το 2027 με μια παλαιότερη βάση του 2026. Η βάση αυτή δεν περιλαμβάνει τις πρόσθετες φορολογικές ρυθμίσεις και παροχές που ενσωματώθηκαν μέσα στη χρονιά (Newsit). Επειδή εκεί οι φτωχότεροι ξεκινούν από χαμηλότερο σημείο, τα χαμηλά εισοδήματα εμφανίζονται να κερδίζουν μεγαλύτερο ποσοστό αλλά λιγότερα ευρώ (Liberal). Η επιλογή της βάσης αντιστρέφει δηλαδή ποιος κερδίζει αναλογικά περισσότερο.

Δύο όρια φτώχειας

Η μείωση των 2,2 μονάδων και η άνοδος βγαίνουν από το ίδιο μοντέλο. Τις χωρίζει το όριο κάτω από το οποίο κάποιος μετρά ως φτωχός. Ο «κίνδυνος φτώχειας» μετρά πόσοι ζουν με λιγότερο από το 60% του διάμεσου εισοδήματος, δηλαδή του εισοδήματος που χωρίζει τον πληθυσμό στη μέση (Eurostat). Η κυβερνητική μείωση προκύπτει όταν το όριο μένει παγωμένο γύρω στα 8.076 ευρώ τον χρόνο και η σύγκριση γίνεται με την παλιά βάση. Τότε το ποσοστό πέφτει από 16,9% σε 14,7% (DBP 2027). Έτσι μετράμε αν οι φτωχότεροι θα έχουν περισσότερα ευρώ από ένα σταθερό κατώφλι.

Αν το όριο ακολουθεί το διάμεσο εισόδημα, όπως ορίζει ο δείκτης, φτάνει τα 8.453 ευρώ το 2027 και η εικόνα αλλάζει. Έναντι της παλιάς βάσης, η φτώχεια πέφτει μόλις 0,2 μονάδες, από 16,9% σε 16,7%. Έναντι του φετινού σεναρίου, ανεβαίνει από 16,4% σε 16,7% (DBP 2027). Αυτό το μέτρο δείχνει αν τα χαμηλά εισοδήματα μένουν πιο πίσω από τη μέση της κοινωνίας. Το μοντέλο λέει ότι μένουν, οριακά.

Η ίδια διχοτομία εμφανίζεται και στην ανισότητα. Ο δείκτης Gini, όπου μεγαλύτερη τιμή σημαίνει πιο άνιση κατανομή, πέφτει σε σχέση με την παλιά βάση, από 0,294 σε 0,292. Σε σχέση με το φετινό σενάριο ανεβαίνει, από 0,291 σε 0,292 (DBP 2027). Στην ίδια σύγκριση μεγαλώνει και η απόσταση του πλουσιότερου 20% από το φτωχότερο 20%. Οι μεταβολές είναι μικρές και το έγγραφο δεν δίνει περιθώρια σφάλματος.

Τα κέρδη δεν μοιράζονται ομοιόμορφα ούτε ανάμεσα στις οικογένειες. Με σταθερό όριο, η φτώχεια στα ζευγάρια με τουλάχιστον τρία παιδιά πέφτει 5,5 μονάδες, ενώ στα μονογονεϊκά νοικοκυριά μόλις 0,5.

Όλα αυτά είναι ονομαστικά ποσά. Η κυβέρνηση προβλέπει πληθωρισμό 2,6% για το 2027 (ΥΠΕΘΟ). Με αυτόν, ένας ενδεικτικός δικός μας υπολογισμός δίνει για το φτωχότερο δέκατο πραγματική μεταβολή περίπου −0,2%, πρακτικά στασιμότητα, και για το πλουσιότερο +0,6%. Το ΔΝΤ, σύμφωνα με την eKathimerini, βλέπει πληθωρισμό 3,6%, που θα έτρωγε περισσότερο από την αύξηση.

Τα ποσά δεν είναι όλα αποτέλεσμα κυβερνητικών μέτρων. Το μοντέλο περιλαμβάνει αύξηση συντάξεων 2,8% και κατώτατο μισθό 960 ευρώ από τον Απρίλιο. Υποθέτει όμως και γενική άνοδο αποδοχών 3,9%, ενώ αφήνει έξω τον ΦΠΑ και τις επιδοτήσεις ενέργειας (DBP 2027). Το έγγραφο δεν δίνει χωριστή εκτίμηση για το πόσο επηρεάζουν μόνο τα μέτρα κάθε δεκατημόριο. Το Γενικό Λογιστήριο δεν έχει ακόμη δώσει δημόσια αυτή την απάντηση.

Είναι προβλέψεις ενός μοντέλου και θα κριθούν από τους μισθούς και τις τιμές του 2027. Το κείμενο όμως που έστειλε η ίδια η κυβέρνηση στις Βρυξέλλες γράφει ήδη ότι, με τον ορισμό της Eurostat, η φτώχεια το 2027 δεν πέφτει αλλά ανεβαίνει ελαφρά.