Η Ελλάδα πρώτη στην ΕΕ σε δυσκολίες με λογαριασμούς ενέργειας

Το 33% των ερωτηθέντων στην Ελλάδα δήλωσε ότι οι αυξήσεις στην ενέργεια τον έφεραν σε μία από τρεις καταστάσεις: δανείστηκε ή μπήκε σε χρέος, ζήτησε οικονομική βοήθεια ή καθυστέρησε να πληρώσει λογαριασμό ενέργειας. Στο σύνολο της ΕΕ το ποσοστό ήταν 16%, και η Ελλάδα βρέθηκε στην πρώτη θέση ανάμεσα στα 27 κράτη-μέλη. Τα στοιχεία προέρχονται από έρευνα της Ipsos για την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων (ΕΤΕπ), που δημοσιεύθηκε στις 5 Νοεμβρίου (ΕΤΕπ, Ελλάδα, ΕΤΕπ, ΕΕ). Ο αριθμός ενώνει τις τρεις εμπειρίες και δεν σημαίνει ότι ένας στους τρεις άφησε λογαριασμό απλήρωτο. Δείχνει όμως ότι η ενέργεια πίεζε τους κατοίκους της χώρας διπλάσια από τον μέσο Ευρωπαίο, πριν ανοίξουν τα καλοριφέρ.

Η Ipsos ρώτησε 1.000 ανθρώπους στην Ελλάδα από τις 3 έως τις 25 Αυγούστου (ΕΤΕπ). Δύο μήνες αργότερα, η μέση χονδρική τιμή ρεύματος ανέβηκε από περίπου 156 ευρώ τη μεγαβατώρα τον Σεπτέμβριο σε 197 τον Οκτώβριο. Η άνοδος αυτή περνά τώρα στα τιμολόγια του Νοεμβρίου (To Brief). Το 33% μετρά πίεση που υπήρχε ήδη τον Αύγουστο.

Η επίσημη στατιστική της ΕΕ δείχνει ακόμη μεγαλύτερη απόσταση. Το 2025, σχεδόν 32% των κατοίκων της Ελλάδας ζούσε σε νοικοκυριό που είχε καθυστερήσει λογαριασμό ρεύματος, αερίου, θέρμανσης ή νερού επειδή δεν είχε τα χρήματα· στην ΕΕ το ποσοστό ήταν 7% (Eurostat). Ο δείκτης αυτός μετρά μόνο την καθυστέρηση, και με αυτόν η Ελλάδα δεν είναι διπλάσια από την ΕΕ αλλά πάνω από τετραπλάσια. Οι δύο έρευνες κάνουν διαφορετική ερώτηση, γι' αυτό τα επίπεδά τους δεν συγκρίνονται μεταξύ τους. Η απόσταση από την Ευρώπη όμως μεγαλώνει όσο στενεύει ο ορισμός.

Τι κόπηκε για να πληρωθεί η ενέργεια

Το 52% στην Ελλάδα είπε ότι περιόρισε καθημερινές δαπάνες για τρόφιμα ή υγεία, έναντι 38% στην ΕΕ (ΕΤΕπ, Ελλάδα, ΕΤΕπ, ΕΕ). Τρόφιμα και υγεία μετρήθηκαν ως μία κατηγορία, άρα δεν ξέρουμε πόσοι έκοψαν από το σούπερ μάρκετ και πόσοι από το φαρμακείο. Στις μετακινήσεις, το 45% περιόρισε διαδρομές για βασικές ανάγκες, όπως ψώνια ή ιατρικά ραντεβού, έναντι 31% στην ΕΕ (ΕΤΕπ). Η ακριβή ενέργεια, δηλαδή, έφτασε ως το καλάθι και το ιατρείο.

Το 41% είπε ότι μείωσε τη θέρμανση, έναντι 34% στην ΕΕ (ΕΤΕπ). Η Eurostat μετρά κάτι πιο σκληρό: το 2025, το 18,1% στην Ελλάδα δεν μπορούσε να ζεστάνει επαρκώς το σπίτι του, έναντι 8,8% στην ΕΕ (Eurostat).

Το βάρος δεν μοιράζεται ίσα. Σύμφωνα με την Έρευνα Οικογενειακών Προϋπολογισμών της ΕΛΣΤΑΤ για το 2025, το φτωχότερο 20% των νοικοκυριών έδινε το 54,4% της δαπάνης του σε τρόφιμα και στέγαση. Για το πλουσιότερο 20% το αντίστοιχο ποσοστό ήταν 34,5% (Newsbeast). Όταν ακριβαίνουν τα βασικά, όσοι ήδη ξοδεύουν τα περισσότερα σε αυτά έχουν λιγότερα να κόψουν από αλλού.

Η κυβέρνηση δεν έχει απαντήσει δημόσια στα ευρήματα. Ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου είχε δηλώσει στις 2 Νοεμβρίου, τρεις ημέρες πριν από τη δημοσίευση της έρευνας, ότι «δεν γίνεται να μην μπορεί να ζεσταθεί ο κόσμος» για την πράσινη μετάβαση. Στην ίδια δήλωση ζήτησε άμεση ευρωπαϊκή αντίδραση (News247, Ελεύθερος Τύπος).

Το ενεργειακό νομοσχέδιο του υπουργείου άρχισε να συζητείται στην επιτροπή της Βουλής στις 3 Νοεμβρίου. Προβλέπει μείωση κατά 50% της χρέωσης Υπηρεσιών Κοινής Ωφέλειας στην πρώτη κλίμακα οικιακής κατανάλωσης (Οικονομικός Ταχυδρόμος). Πρόκειται για ρυθμιζόμενη χρέωση στον λογαριασμό ρεύματος, που χρηματοδοτεί, μεταξύ άλλων, την ηλεκτροδότηση των νησιών και το κοινωνικό τιμολόγιο. Η μείωση, αν ψηφιστεί, θα ισχύσει από το 2027 (ΥΠΕΝ). Το νομοσχέδιο υποχρεώνει επίσης τους μεγάλους προμηθευτές να προσφέρουν σταθερά συμβόλαια διάρκειας τουλάχιστον ενός έτους. Τα συμβόλαια αυτά κλειδώνουν την τιμή, χωρίς να εγγυώνται φθηνότερο λογαριασμό (Οικονομικός Ταχυδρόμος).

Η ΕΤΕπ, που χρηματοδοτεί έργα ενεργειακής μετάβασης, βλέπει τη λύση σε μεγαλύτερο ορίζοντα. Ο αντιπρόεδρός της Γιάννης Τσακίρης κατέταξε τα ελληνικά νοικοκυριά στα πιο πληγωμένα της Ευρώπης. Ως απάντηση πρότεινε την αξιοποίηση του ηλιακού δυναμικού και τις επενδύσεις σε καθαρή ενέργεια, ώστε να μειωθεί η εξάρτηση από εισαγόμενα καύσιμα, χωρίς να ανακοινώσει άμεσο μέτρο (ΕΤΕπ). Το περιθώριο υπάρχει. Μόλις το 9,5% των κατοίκων της Ελλάδας ζούσε το 2025 σε κατοικία που είχε βελτιώσει την ενεργειακή της απόδοση την τελευταία πενταετία, έναντι 23,9% στην ΕΕ (Eurostat).

Όσοι τον Αύγουστο δανείζονταν, ζητούσαν βοήθεια ή καθυστερούσαν για να πληρώσουν την ενέργεια μπαίνουν τώρα στον χειμώνα με τιμολόγια που ενσωματώνουν την άνοδο του Οκτωβρίου. Η μείωση χρέωσης που συζητά η Βουλή ξεκινά το 2027.