Η Ελλάδα: όριο 15 στα social media — ακόμη σχέδιο

Την 1η Ιανουαρίου 2027, ένας 14χρονος στην Ελλάδα θα ανοίξει έναν λογαριασμό που έχει χρόνια και, αντί για το γνώριμο feed, θα βρει ένα αίτημα: απόδειξε ότι πέρασες τα 15. Αυτό ζητά η κυβερνητική πρωτοβουλία για όριο ηλικίας 15 ετών στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, που επανέφερε αυτές τις μέρες ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης (ΕΡΤ) και είχε πρωτοανακοινωθεί τον Απρίλιο (To Brief, Euronews). Η αλλαγή που κουβαλά είναι μεγαλύτερη από μια ηλικία. Μέχρι σήμερα η προστασία ήταν δουλειά του γονιού: ένα φίλτρο, ένα χρονόμετρο. Από το 2027, η ίδια η πλατφόρμα οφείλει να κόβει την πρόσβαση κάτω από το όριο, και η γονική συγκατάθεση δεν αρκεί για να συνεχίσει το παιδί (government.gov.gr).

Ο ίδιος έφηβος στο Messenger ή σε μια απλή εφαρμογή μηνυμάτων δεν θα βρει κανένα εμπόδιο, καθώς οι υπηρεσίες ιδιωτικής επικοινωνίας εξαιρούνται ρητά (ΕΡΤ). Ο παλιός λογαριασμός, όμως, δεν γλιτώνει τον έλεγχο επειδή υπάρχει από παλιά: το σχέδιο προβλέπει επανεπαλήθευση ηλικίας για όλους τους υφιστάμενους ελληνικούς λογαριασμούς (government.gov.gr).

Πώς γίνεται αυτός ο έλεγχος χωρίς κάθε είσοδος να καταλήγει φωτοτυπία της ταυτότητας; Σκεφτείτε το χάρτινο βραχιολάκι σε μια συναυλία. Ο ελεγκτής στην πόρτα δεν χρειάζεται να δει ολόκληρη την ταυτότητά σου· του αρκεί ένα έγκυρο σήμα ότι πέρασες τον έλεγχο. Στο ευρωπαϊκό μοντέλο, ένας έμπιστος «εκδότης» ελέγχει την ηλικία μία φορά, από επίσημο έγγραφο όπως η ταυτότητα ή το διαβατήριο. Από εκεί και πέρα, η πλατφόρμα βλέπει μόνο ένα «άνω των 15»: όχι όνομα, όχι ημερομηνία γέννησης (Ευρωπαϊκή Επιτροπή). Το πιο σημαντικό, δεν παίρνει ένα σταθερό αναγνωριστικό που θα άφηνε να παρακολουθείται το ίδιο παιδί από ιστότοπο σε ιστότοπο (ageverification.dev).

Αυτό, όμως, είναι σχεδιαστικός στόχος, όχι κάτι αποδεδειγμένο σε πλήρη λειτουργία. Για την ελληνική υλοποίηση, το πιο κοντινό δημόσιο εργαλείο είναι το KidsWallet: μια εφαρμογή που εγκαθιστά και ρυθμίζει ο γονιός στο κινητό του παιδιού. Ο γονιός ταυτοποιείται μία φορά μέσω Taxisnet κι ενός κωδικού μιας χρήσης που φτάνει τη στιγμή της σύνδεσης, ενώ η εφαρμογή αποθηκεύει στη συσκευή βασικά στοιχεία ταυτότητας του ανηλίκου (oikogeneia.gov.gr, App Store). Ποιος τελικά εκδίδει την απόδειξη «άνω των 15», τι μορφή έχει και πόσο κρατούνται τα σχετικά αρχεία, δεν έχει δημοσιοποιηθεί αναλυτικά. Κι εκεί κρίνεται αν η ιδιωτικότητα κερδίζεται ή χάνεται.

Ένα σχέδιο υπό ευρωπαϊκό έλεγχο

Η ρύθμιση βρίσκεται στη διαδικασία TRIS, τον μηχανισμό με τον οποίο η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ελέγχει εθνικούς κανόνες που μπορεί να επηρεάσουν την ενιαία αγορά. Φορείς που παρακολουθούσαν τη διαδικασία κατέγραψαν ότι το κείμενο αναρτήθηκε εκεί στις 12 Μαΐου 2026 (Homo Digitalis, ΕΠΕ). Η κοινοποίηση ανοίγει ένα πάγωμα: όσο διαρκεί, η Αθήνα δεν προχωρά, και οι Βρυξέλλες μπορούν να το παρατείνουν αν έχουν ενστάσεις (eur-lex). Έως σήμερα, στην πλατφόρμα της Επιτροπής η ρύθμιση εμφανίζεται ακόμη ως σχέδιο, με το πάγωμα να έχει παραταθεί ως τις αρχές Σεπτεμβρίου (TRIS).

Γιατί μετράει το στάδιο; Επειδή αντίστοιχες ρυθμίσεις σκοντάφτουν στο ίδιο εμπόδιο. Στις 14 Αυγούστου 2026, το γαλλικό Συνταγματικό Συμβούλιο μπλόκαρε ανάλογο άρθρο για τους κάτω των 15, όχι επειδή η προστασία των παιδιών δεν είναι θεμιτός σκοπός, αλλά επειδή μια οριζόντια απαγόρευση με καθολικό έλεγχο ηλικίας έθιγε δυσανάλογα την ελευθερία έκφρασης και δεν έδινε επαρκείς εγγυήσεις για την ιδιωτικότητα (Conseil constitutionnel). Το μάθημα για την Ελλάδα είναι διπλό: το μέτρο πρέπει να αποδείξει ότι είναι το στενότερο αναγκαίο εργαλείο, και ότι δεν ταυτοποιεί όλους τους χρήστες για να πιάσει τους λίγους (FPF).

Μένει το πιο πρακτικό ερώτημα: δουλεύει; Η Αυστραλία έδωσε το πρώτο μεγάλο τεστ, με εθνική απαγόρευση για τους κάτω των 16 από τις 10 Δεκεμβρίου 2025 (OAIC). Μια πρώιμη αξιολόγηση στο BMJ βρήκε ότι πάνω από 85% των ανηλίκων συνέχιζαν να χρησιμοποιούν τις πλατφόρμες λίγους μήνες μετά, συχνά με δικούς τους λογαριασμούς και με εύκολη παράκαμψη (BMJ). Στη Βρετανία, αντίθετα, οι έλεγχοι φάνηκε να αποτρέπουν μέρος της πρόσβασης: το ποσοστό των παιδιών που έπεφταν πάνω σε αποτελεσματικούς ελέγχους ανέβηκε από 25% σε 43% στους πρώτους έξι μήνες, αν και η ίδια η Ofcom δεν βγάζει ακόμη τελικά συμπεράσματα (Ofcom). Οι έλεγχοι, δηλαδή, κόβουν μέρος της πρόσβασης όταν έχουν πραγματική τριβή και εποπτεία, αλλά δεν υπάρχει απόδειξη ότι το όριο μόνο του μειώνει τις βλάβες.

Έτσι, το ελληνικό μέτρο θα κριθεί σε τρία μετρήσιμα σημεία: αν μειώνει πραγματικά τη βλάβη κι όχι απλώς τις εγγραφές· αν κρατά τη συλλογή δεδομένων στο ελάχιστο, ώστε ο έλεγχος ηλικίας να μη γίνει μαζική ταυτοποίηση όλων· κι αν κάνει την παράκαμψη πραγματικά δύσκολη, όχι υπόθεση δύο κλικ. Κανένα από τα τρία δεν κρίνεται από την εξαγγελία. Και τα τρία κρίνονται μετά την 1η Ιανουαρίου 2027.