Η Ελλάδα εξασφάλισε αμερικανικό αέριο, αγοραστές όχι ακόμη

Η Ελλάδα έχει εξασφαλίσει από πού θα έρχεται αμερικανικό υγροποιημένο αέριο (LNG) για είκοσι χρόνια από το 2030 (Venture Global). Δεν έχει εξασφαλίσει ποιος θα το αγοράζει πέρα από τα σύνορά της: από τους τρεις ξένους πελάτες που συζητούσε, ο ένας αποχώρησε, ο δεύτερος λέει ότι σταμάτησε τις νέες συνομιλίες και ο τρίτος ξαναμετρά τη βιωσιμότητα. Το ερώτημα επανήλθε με την αποχώρηση της πρέσβειρας των ΗΠΑ Κίμπερλι Γκίλφοϊλ, της οποίας ο Λευκός Οίκος ζήτησε την παραίτηση στις 13 Οκτωβρίου μετά από δημοσιεύματα για οικονομικά αιτήματα που η ίδια αρνείται (Reuters, To Brief).

Η Αθήνα απάντησε με μια διαβεβαίωση. Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης δήλωσε ότι οι ενεργειακές συμφωνίες με τις ΗΠΑ δεν επηρεάζονται από την αποχώρηση και συνεχίζονται ανεξάρτητα από πρόσωπα (Newsbreak). Πόρισμα για επιρροή της πρέσβειρας σε ελληνική ενεργειακή απόφαση δεν έχει δημοσιοποιηθεί. Το νέο ρεπορτάζ της Wall Street Journal για τις τελευταίες μέρες της θητείας της, όμως, ελέγχει μία προς μία τις εμπορικές σχέσεις του ελληνικού ομίλου AKTOR με αγοραστές στην περιοχή (WSJ μέσω ΤΟ ΒΗΜΑ).

Ο σωλήνας δεν φέρνει μόνος του πελάτη

Για τα έργα, η διαβεβαίωση στέκει. Ο Κάθετος Διάδρομος δεν είναι νέος αγωγός· είναι διαδρομή μέσα από ήδη διασυνδεδεμένα εθνικά δίκτυα, που ξεκινά από τους σταθμούς LNG της Ρεβυθούσας και της Αλεξανδρούπολης και ανεβαίνει βόρεια. Στη δημοπρασία του Ιουλίου κλείστηκε σχεδόν το μισό της προσφερόμενης μεταφορικής δυναμικότητας για το 2026/27 και τα επόμενα έτη (Καθημερινή).

Η κράτηση όμως αγοράζει θέση στον σωλήνα, όχι το αέριο ούτε τον πελάτη στην άλλη άκρη. Ούτε το κοινό ανακοινωθέν Ελλάδας και ΗΠΑ της 7ης Οκτωβρίου πηγαίνει μακρύτερα: στηρίζει πολιτικά τον διάδρομο χωρίς να ορίζει αγοραστή, ποσότητα ή τιμή (ΥΠΕΞ).

Η προμήθεια, αντίθετα, έχει ήδη υπογραφεί. Η Atlantic-SEE, το σχήμα εμπορίας αμερικανικού LNG της ΔΕΠΑ Εμπορίας και του ομίλου AKTOR, αγοράζει από τη Venture Global με εικοσαετή σύμβαση και τον Ιούνιο διπλασίασε την ελάχιστη ετήσια ποσότητα, από μισό σε ένα εκατομμύριο τόνους (Venture Global). Ελάχιστη ποσότητα σημαίνει υποχρέωση αγοράς· οι όροι τιμής και καταγγελίας δεν έχουν δημοσιοποιηθεί.

Τρεις αγοραστές, τρεις εκδοχές

Στην πλευρά του αγοραστή, ο μεγαλύτερος πιθανός πελάτης έχει ήδη φύγει. Στις 7 Νοεμβρίου 2025 η Atlantic-SEE ως πωλητής, η ρουμανική εταιρεία Nova Power & Gas ως αγοραστής και η Transgaz ως διαχειριστής του ρουμανικού δικτύου υπέγραψαν μνημόνιο για διαπραγματεύσεις γύρω από 20 TWh (τεραβατώρες) αερίου τον χρόνο από το 2030. Η Nova ανακοίνωσε ότι το μνημόνιο έληξε στις 5 Φεβρουαρίου 2026 χωρίς συμφωνία και χωρίς καν προσχέδιο σύμβασης (AGERPRES).

Στην ουκρανική συναλλαγή φαίνεται η διαφορά ανάμεσα σε προμήθεια και πώληση. Η πρώτη πώληση αμερικανικού LNG της Atlantic-SEE προς τη Naftogaz, τον κρατικό προμηθευτή αερίου της Ουκρανίας, έγινε τον Ιανουάριο του 2026, αφορούσε έως 1 TWh και είχε προμηθευτή την BP, όχι τη Venture Global (ΔΕΠΑ). Η εμβληματική συναλλαγή, δηλαδή, δεν δοκίμασε τη μακροχρόνια σύμβαση, που αρχίζει το 2030· και το ρουμανικό μνημόνιο συζητούσε είκοσι φορές αυτή την ποσότητα, κάθε χρόνο.

Για τη συνέχεια, οι δύο πλευρές διαφωνούν. Κατά την WSJ, η Naftogaz λέει ότι διέκοψε τις νέες διαπραγματεύσεις, ενώ η AKTOR υποστηρίζει ότι οι συζητήσεις συνεχίζονται (WSJ μέσω ΤΟ ΒΗΜΑ). Καμία από τις δύο δεν έχει προσδιορίσει δημόσια ποιες συνομιλίες εννοεί· η παύση νέων πάντως δεν ακυρώνει την πώληση που έγινε.

Μένει η Αλβανία, ο μόνος αγοραστής με ανακοινωμένη μακροχρόνια συμφωνία. Τον Απρίλιο η κρατική Albgaz και η AKTOR LNG USA ανακοίνωσαν προμήθεια έως 1 δισ. κυβικών μέτρων τον χρόνο από το 2030, με ορίζοντα είκοσι ετών (Balkan Green Energy News). Η WSJ, όπως τη μεταφέρει αλβανικό μέσο, αποδίδει στο αλβανικό υπουργείο επιφυλάξεις για την οικονομική βιωσιμότητα και αναμονή πλήρους μελέτης, ενώ οι δικηγόροι της AKTOR χαρακτηρίζουν τη συμφωνία δεσμευτική (Pamfleti). Το υπογεγραμμένο κείμενο δεν έχει δημοσιοποιηθεί, οπότε καμία εκδοχή δεν ελέγχεται.

Το αποτέλεσμα ταιριάζει στον στρατηγικό στόχο της Ουάσιγκτον: ένας Ευρωπαίος αγοραστής δεμένος στο αμερικανικό LNG για δύο δεκαετίες. Η Αθήνα κέρδισε τον ρόλο της πύλης. Ο κίνδυνος όμως μένει σε ελληνικά χέρια, γιατί η δέσμευση αγοράς είναι γραμμένη, ενώ η μεταπώληση σε Βουκουρέστι, Κίεβο και Τίρανα δεν είναι.

Η διαβεβαίωση του Μαρινάκη ισχύει για τα έργα· για τα συμβόλαια, η Ελλάδα έχει κλειδώσει την προμήθεια και ψάχνει ακόμη τους πελάτες.