Ελεγκτικό Συνέδριο: πλήρης εσωτερικός έλεγχος σε 19% δημόσιων φορέων

Το Ελεγκτικό Συνέδριο εξέτασε 666 δημόσιους φορείς, από υπουργεία και δήμους ως νοσοκομεία και πανεπιστήμια. Ολοκληρωμένο και λειτουργικό σύστημα εσωτερικού ελέγχου βρήκε μόνο στο 19% (Ελεγκτικό Συνέδριο). Το εύρημα περιλαμβάνεται στην Ετήσια Έκθεση 2025. Η ίδια έκθεση καταγράφει 165 δισ. ευρώ ληξιπρόθεσμα χρέη πολιτών και επιχειρήσεων προς το Δημόσιο και τα ασφαλιστικά ταμεία, καθώς και σχέδια συμβάσεων σχεδόν 874 εκατ. ευρώ που κρίθηκαν μη νόμιμα πριν υπογραφούν (Ετήσια Έκθεση 2025).

Εσωτερικός έλεγχος είναι οι κανόνες και οι υπάλληλοι με τους οποίους μια υπηρεσία ελέγχει η ίδια πώς ξοδεύει και πώς εισπράττει. Όπου λείπει, τα λάθη εντοπίζονται μόνο αν τα βρει κάποιος από έξω. Η πρόεδρος του Συνεδρίου, Σωτηρία Ντούνη, είχε παραδώσει την έκθεση στη Βουλή στις 9 Οκτωβρίου, και το Συνέδριο τη δημοσιοποίησε στις 12 Νοεμβρίου (PEDMEDE). Το ποσοστό του 19% μετρά φορείς, όσα χρήματα κι αν διαχειρίζεται ο καθένας.

Οι περισσότεροι φορείς δεν έχουν καν περιγράψει πώς δουλεύουν. Το 68% είχε καταγράψει λιγότερες από τις μισές διαδικασίες του και λιγότερο από ένας στους δέκα τις είχε καταγράψει όλες. Το 43% δεν μπορούσε να κρίνει αν οι διαδικασίες του λειτουργούν, επειδή είχε πάρει έτοιμα υποδείγματα άλλων φορέων (Ελεγκτικό Συνέδριο). Όποιος δεν έχει γράψει πώς δουλεύει δεν έχει και μέτρο για να ελέγξει αν δουλεύει σωστά.

Το ίδιο ισχύει για τις υπηρεσίες ελέγχου. Μονάδα Εσωτερικού Ελέγχου είχε συστήσει ο ένας στους δύο φορείς, αλλά μία στις τρεις από αυτές τις μονάδες δεν είχε στελεχωθεί (Ελεγκτικό Συνέδριο). Η μονάδα δηλαδή υπάρχει στο οργανόγραμμα, όχι όμως στα γραφεία.

Τα 165 δισ. που μένουν στα βιβλία

Στο τέλος του 2025, πολίτες και επιχειρήσεις χρωστούσαν στο Δημόσιο και στα ασφαλιστικά ταμεία 165,18 δισ. ευρώ, ποσό ίσο με το 66,5% του ΑΕΠ (Ελεγκτικό Συνέδριο, ανακοίνωση). Τα χρέη αυτά έχουν μαζευτεί σε πολλά χρόνια, ενώ το ΑΕΠ είναι όσα παράγει η οικονομία σε έναν χρόνο. Στην αντίθετη κατεύθυνση, το ίδιο το Δημόσιο όφειλε τον Σεπτέμβριο 3,88 δισ. σε ιδιώτες, μαζί με τις εκκρεμείς επιστροφές φόρου (Γενικό Λογιστήριο του Κράτους).

Τα φορολογικά χρέη είναι σχεδόν 114 δισ. Από αυτά, τα 35 δισ., σχεδόν ένα στα τρία ευρώ, έχουν χαρακτηριστεί ανεπίδεκτα είσπραξης, σύμφωνα με την ανακοίνωση του Συνεδρίου (Ελεγκτικό Συνέδριο, ανακοίνωση). Ο χαρακτηρισμός σημαίνει ότι οι διαδικασίες είσπραξης δεν βρήκαν τρόπο να ανακτηθούν τα χρήματα. Τα χρέη όμως μένουν στα βιβλία, γιατί η διαγραφή γίνεται μόνο όταν πληρούνται συγκεκριμένες νόμιμες προϋποθέσεις.

Στα ασφαλιστικά ταμεία χρωστούνται 51 δισ. Πάνω από 21 δισ. από αυτά, τέσσερα στα δέκα ευρώ, είναι προσαυξήσεις και πρόσθετα τέλη που προστέθηκαν πάνω στις απλήρωτες εισφορές (Insider). Όλο το 2025, το ΚΕΑΟ (η υπηρεσία που εισπράττει τις οφειλές προς τον ΕΦΚΑ) εισέπραξε 1,91 δισ., λιγότερα από 4 ευρώ στα 100 που του χρωστούνται (OT). Παράλληλα, το χρέος μεγαλώνει κυρίως μόνο του. Στο τελευταίο τρίμηνο του 2025 αυξήθηκε κατά 633 εκατ., από τα οποία τα 448 εκατ. ήταν προσαυξήσεις και μόλις τα 185 εκατ. νέα χρέη (Insider).

Το Συνέδριο απευθύνει τις συστάσεις του γενικά στη «Διοίκηση», χωρίς να ονομάζει υπουργό ή διοικητή. Ζητά να διερευνηθεί γιατί η εκκαθάριση των χρεών δεν αποδίδει, να απλοποιηθούν οι διαδικασίες, να γίνεται διαγραφή όπου πληρούνται οι όροι και να τεθούν «φιλόδοξοι αλλά ρεαλιστικοί» στόχοι (Ελεγκτικό Συνέδριο, ανακοίνωση). Ως το πρωί της Παρασκευής δεν είχαμε εντοπίσει δημόσια απάντηση αρμόδιου υπουργού ή διοικητή.

Τα 874 εκατ. που δεν υπογράφηκαν

Το Συνέδριο ελέγχει επίσης τις μεγάλες δημόσιες συμβάσεις πριν υπογραφούν. Το 2025 εξέδωσε 4.180 τέτοιες πράξεις, για σχέδια συμβάσεων συνολικής αξίας 18 δισ. ευρώ χωρίς ΦΠΑ (Ετήσια Έκθεση 2025). Διαδικασίες αξίας 873,91 εκατ. ευρώ, περίπου ένα στα είκοσι ευρώ που ελέγχθηκαν, κρίθηκαν αμετάκλητα μη νόμιμες (ΦΕΚ Β΄ 6369/2026, Ελεγκτικό Συνέδριο). Είναι η αξία συμβάσεων που σταμάτησαν πριν δεσμεύσουν το Δημόσιο. Αφού δεν πληρώθηκαν, δεν πρόκειται για αποδεδειγμένη ζημία.

Ένα παράδειγμα της έκθεσης είναι η βιοκλιματική ανάπλαση ενός παραλιακού μετώπου, με πεζοδρόμια, ποδηλατόδρομους και χώρους πρασίνου. Η διακήρυξη απαιτούσε να εκτελέσει όλες τις εργασίες ο ίδιος προσφέρων ή ένα μόνο μέλος της κοινοπραξίας, κάτι που απέκλειε όσους θα στηρίζονταν σε ικανότητες τρίτων. Με την απόφαση 101/2025, η Ολομέλεια έκρινε ότι τέτοιος περιορισμός επιτρέπεται μόνο για συγκεκριμένα κρίσιμα καθήκοντα και με επαρκή αιτιολόγηση. Εδώ η αιτιολόγηση έλειπε για το σύνολο του έργου (MyOTA).

Ο προληπτικός έλεγχος του Συνεδρίου εντοπίζει παρανομίες, αλλά αφορά μόνο τα σχέδια συμβάσεων που του υποβάλλονται. Πέρα από αυτά, το Συνέδριο φτάνει μέσα στους φορείς με χωριστούς θεματικούς ελέγχους, όπως εκείνος που τον Οκτώβριο κατέγραψε κενά στην παρακολούθηση ακριβών φαρμάκων στα φαρμακεία του ΕΟΠΥΥ (To Brief). Για όλα τα υπόλοιπα, από την καθημερινή δαπάνη ως την είσπραξη των χρεών, κάθε φορέας ελέγχει τον εαυτό του, και σε τέσσερις στους πέντε φορείς ο έλεγχος αυτός είναι ελλιπής. Ορισμένοι φορείς ανέθεσαν αυτόν τον έλεγχο σε ιδιώτες, εννέα στις δέκα φορές απευθείας, με σχεδόν τα δύο τρίτα των συμβάσεων να καταλήγουν σε οκτώ αναδόχους. Εκεί, 152 εκθέσεις δεν διατύπωσαν αρνητική γνώμη ούτε σε φορείς όπου σύστημα ελέγχου δεν υπήρχε καν (Aftodioikisi.gr).