Εκτός δίκης Τεμπών το Δημόσιο προτείνει η εισαγγελέας

Το ελληνικό Δημόσιο θέλησε να μπει στη δίκη των Τεμπών ως θύμα. Όχι όμως κατά όλων των 36 κατηγορουμένων, αλλά κατά τεσσάρων: των τριών σταθμαρχών της βάρδιας και του τότε προϊσταμένου Επιθεώρησης Λάρισας (ProtoThema, LiFO). Σήμερα η εισαγγελέας πρότεινε στο Εφετείο Λάρισας να απορρίψει αυτή τη δήλωση. Για τις οικογένειες των θυμάτων, που μιλούσαν εδώ και εβδομάδες για «δούρειο ίππο», η πρόταση αυτή είναι νίκη. Για να καταλάβει κανείς γιατί, πρέπει να δει τι ακριβώς θα είχε καταφέρει το Δημόσιο αν περνούσε η κίνησή του.

Τι σημαίνει «παράσταση» και γιατί δεν είναι τυπικό

Η παράσταση προς υποστήριξη της κατηγορίας δεν είναι θέση θεατή. Δίνει στον παθόντα ενεργό ρόλο: μέσω συνηγόρου μπορεί να υποβάλλει αιτήματα, να εξετάζει μάρτυρες, να σχολιάζει στοιχεία και να αγορεύει υπέρ της κατηγορίας (News247, ERT). Όποιος γίνεται δεκτός, μπορεί να επηρεάσει ποια ευθύνη θα μείνει στο επίκεντρο της δίκης.

Εδώ κρύβεται ο μηχανισμός. Αν το Δημόσιο γινόταν δεκτό αποκλειστικά κατά των τεσσάρων χειριστών πρώτης γραμμής, θα έμπαινε στη δίκη ως κράτος-κατήγορος, αλλά με στόχευση μόνο στους χαμηλόβαθμους. Θα έδινε θεσμικό βάρος στην εκδοχή ότι η μοιραία ζημία προήλθε κυρίως από επιχειρησιακά λάθη ανθρώπων, και όχι από την αλυσίδα ΟΣΕ, ΕΡΓΟΣΕ, υπουργείου, ΡΑΣ και Hellenic Train (Iefimerida, SKAI). Με άλλα λόγια, το ίδιο το κράτος θα χρηματοδοτούσε, μέσω του Νομικού Συμβουλίου, το αφήγημα του «ανθρώπινου λάθους» απέναντι στις συστημικές παραλείψεις.

Το νομικό κλειδί της απόρριψης είναι το άρθρο 63 του Κώδικα Ποινικής Δικονομίας, που απαιτεί άμεση περιουσιακή ζημία. Το Δημόσιο, σύμφωνα με την εισαγγελέα, επικαλέστηκε αόριστα «τυχόν περιουσιακή ζημία», χωρίς αποτίμηση και χωρίς αιτιώδη σύνδεση με τους τέσσερις συγκεκριμένους κατηγορουμένους (Formedia). Αντίθετα, οι Δικηγορικοί Σύλλογοι έγιναν δεκτοί, αλλά μόνο για το αδίκημα της διατάραξης της ασφάλειας των συγκοινωνιών, με βάση το κοινωνικό ενδιαφέρον του άρθρου 90 του Κώδικα Δικηγόρων (News247).

Ποιους αφήνει εκτός η πρόταση

Η εισαγγελική πρόταση δεν είναι μόνο για το Δημόσιο. Μαζί με αυτό, προτείνεται να απορριφθεί και η δήλωση της Πανελλήνιας Ένωσης Προσωπικού Έλξης, δηλαδή του σωματείου των μηχανοδηγών (Ethnos). Να μη γίνουν δεκτές οι παραστάσεις για το αδίκημα της παράβασης καθήκοντος. Και για τους ίδιους τους συγγενείς, η πρόταση δέχεται κυρίως στενούς συγγενείς και συμβίους, όχι συγγενείς δεύτερου βαθμού σε όλες τις περιπτώσεις (ProtoThema, Zougla).

Η καθαρότερη πολιτική φωνή ήρθε ξανά από τη Ζωή Κωνσταντοπούλου και την Πλεύση Ελευθερίας, που είχαν ήδη καταγγείλει την παράσταση του Δημοσίου ως μηχανισμό εκτροπής ευθύνης (LiFO). Από ΝΔ, ΠΑΣΟΚ, ΣΥΡΙΖΑ και ΚΚΕ δεν καταγράφηκαν σημερινές ονομαστικές παρεμβάσεις ειδικά για την πρόταση. Πολιτικά, πάντως, η κυβέρνηση γλιτώνει την αμήχανη εικόνα ενός Δημοσίου που θα κατηγορούσε μόνο τους τελευταίους κρίκους της αλυσίδας.

Η πρόταση παραμένει πρόταση. Την Τετάρτη τοποθετούνται οι συνήγοροι και μετά το δικαστήριο αποφασίζει οριστικά ποιοι θα έχουν ενεργό ρόλο (SKAI). Το υπουργικό σκέλος για τον Κώστα Αχ. Καραμανλή τρέχει ούτως ή άλλως σε χωριστή τροχιά, μέσω του άρθρου 86 και του φίλτρου της Βουλής (Newsit). Η απόρριψη του Δημοσίου δεν αποδεικνύει συστημικές ευθύνες. Απλώς εμποδίζει το κράτος να μπει στη δίκη με ένα κατηγορητικό βλέμμα στραμμένο αποκλειστικά προς τα κάτω, την ώρα που οι εκκρεμότητες σε τηλεδιοίκηση, ETCS και GSM-R δείχνουν ότι το ανθρώπινο λάθος είχε δικλείδες ασφαλείας που δεν λειτουργούσαν (Dnews). Το ερώτημα που μένει είναι αν το δικαστήριο θα κρατήσει την ίδια γραμμή με την εισαγγελέα, ή αν θα ξανανοίξει την πόρτα που αυτή σήμερα έκλεισε.