ΕΚΤ: Σταθερές οι κεφαλαιακές απαιτήσεις για τις τράπεζες το 2026 - Βελτίωση στα 'κόκκινα' δάνεια

Η ΕΚΤ (Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, που εποπτεύει τις μεγάλες τράπεζες της ευρωζώνης μέσω του SSM) ανακοίνωσε τα συγκεντρωτικά αποτελέσματα της ετήσιας εποπτικής αξιολόγησης SREP για τον κύκλο 2025 και ξεκαθάρισε ότι οι κεφαλαιακές απαιτήσεις που θα ισχύσουν το 2026 παραμένουν σε γενικές γραμμές σταθερές. Με απλά λόγια, ο μέσος κεφαλαιακός “πήχυς” δεν ανεβαίνει, ο μέσος δείκτης κεφαλαίου CET1 (κοινές μετοχές κατηγορίας 1, δηλαδή ο υψηλότερης ποιότητας κορμός ιδίων κεφαλαίων) παραμένει υψηλός στο 16,1%, ενώ τα «κόκκινα» δάνεια (ΜΕΔ, μη εξυπηρετούμενα) είναι χαμηλά συνολικά, γύρω στο 1,9%. Παράλληλα, η ΕΚΤ προειδοποιεί ότι η αυξανόμενη εξάρτηση των τραπεζών από τη χρηματοδότηση των αγορών, σε σχέση με τις παραδοσιακές καταθέσεις, είναι εστία κινδύνου αν οι αγορές κλείσουν ή τα spreads ανοίξουν απότομα. Για την Ελλάδα, το μήνυμα έχει δύο αναγνώσεις: το ρυθμιστικό περιβάλλον δεν σφίγγει, άρα δεν μπαίνει «διοικητικό φρένο» στον δανεισμό, αλλά ταυτόχρονα η προσοχή στρέφεται στις τράπεζες που βασίζονται περισσότερο σε ομολογιακές εκδόσεις για MREL παρά σε καταθέσεις. (https://www.bankingsupervision.europa.eu/press/pr/date/2025/html/ssm.pr251118) (https://www.bankingsupervision.europa.eu/press/pr/date/2025/html/ssm.pr251118~fb9a8367f3.en.html?utm_source=openai)

Τι είναι το SREP και τι ακριβώς αποφασίστηκε

• Η SREP (Supervisory Review and Evaluation Process) είναι η ετήσια διαδικασία του SSM/ΕΚΤ που «ζυγίζει» κάθε σημαντική τράπεζα: εξετάζει κεφάλαια, ρευστότητα, κερδοφορία, διακυβέρνηση και διαχείριση κινδύνων. Στο τέλος, η ΕΚΤ ορίζει:
  • P2R, Pillar 2 Requirements: δεσμευτικό πρόσθετο κεφάλαιο πάνω από τις ελάχιστες απαιτήσεις του Πυλώνα 1 για ειδικούς κινδύνους που δεν καλύπτονται επαρκώς.
  • P2G, Pillar 2 Guidance: μη δεσμευτική καθοδήγηση για πρόσθετο κεφάλαιο CET1, βασισμένη στα stress tests, ώστε η τράπεζα να αντέχει ένα δυσμενές σενάριο.
  • Συνδυασμένα αποθέματα ασφαλείας, τα λεγόμενα buffers, όπως το CCyB (αντικυκλικό απόθεμα που ορίζεται εθνικά), το O-SII (απόθεμα για συστημικά σημαντικές τράπεζες) και το SRB (συστημικός κίνδυνος), που προστίθενται στο ρυθμιστικό «στοίβαγμα» κεφαλαίων. (https://www.bankingsupervision.europa.eu/press/pr/date/2025/html/ssm.pr251118~fb9a8367f3.en.html?utm_source=openai)

Για το 2026, η ΕΚΤ αναφέρει ότι:

• Το συνολικό “stack” απαιτήσεων και κατευθύνσεων σε CET1 μένει ευρέως σταθερό κατά μέσο όρο γύρω στο 11,2% των σταθμισμένων στοιχείων ενεργητικού (RWA).
• Ο μέσος P2R παραμένει κοντά στο 1,2%, ενώ ο μέσος P2G μειώνεται κατά περίπου 20 μονάδες βάσης, γύρω στο 1,1%. Η μικρή άνοδος ορισμένων buffers από εθνικά CCyB αντισταθμίζεται από τη μείωση P2G, κρατώντας το τελικό «άθροισμα» σταθερό.
• Ταυτόχρονα, η υγεία του κλάδου παραμένει ισχυρή: CET1 16,1%, δείκτες ρευστότητας LCR (δείκτης κάλυψης ρευστότητας 30 ημερών) στο 158% και NSFR (σταθερή χρηματοδότηση 1 έτους) στο 127%. (https://www.bankingsupervision.europa.eu/press/pr/date/2025/html/ssm.pr251118) (https://www.bankingsupervision.europa.eu/press/pr/date/2025/html/ssm.pr251118~fb9a8367f3.en.html?utm_source=openai)

Η δημοσίευση συνοδεύτηκε από τον πίνακα εποπτικών προτεραιοτήτων 2026-28, όπου η ΕΚΤ τονίζει τους γεωπολιτικούς και λειτουργικούς κινδύνους, την ανθεκτικότητα σε κυβερνοκινδύνους και τις ελλείψεις σε δεδομένα/IT, καθώς και τις ευαισθησίες σε τομείς όπως τα εμπορικά ακίνητα και οι ΜμΕ. Πρόκειται για τους «φακούς» με τους οποίους θα βλέπει τους κινδύνους τα επόμενα χρόνια. (https://www.bankingsupervision.europa.eu/framework/priorities/html/ssm.supervisory_priorities202511.en.html) Επιπλέον, η Τράπεζα επιβεβαίωσε θεσμικά το χρονοδιάγραμμα δημοσίευσης του SREP 2025, στοιχείο σημαντικό για τη διαφάνεια και την προβλεψιμότητα. (https://www.ecb.europa.eu/press/govcdec/otherdec/2025/html/ecb.gc251031)

Η εικόνα ποιότητας ενεργητικού: τα «κόκκινα» δάνεια χαμηλά, με τοπικές πιέσεις

Σε επίπεδο ζώνης του ευρώ, ο μέσος δείκτης ΜΕΔ κινείται γύρω στο 1,9%, με τον δείκτη εξαιρώντας τα ταμειακά διαθέσιμα να καταγράφεται κοντά στο 2,22% στο δεύτερο τρίμηνο του 2025. Τα «δύσκολα» χαρτοφυλάκια είναι κυρίως τα εμπορικά ακίνητα (CRE) και τα δάνεια προς ΜμΕ, όπου οι δείκτες ΜΕΔ κινούνται αισθητά υψηλότερα από τον συνολικό μέσο όρο. Η ΕΚΤ αναφέρει επίσης αυξημένη αναλογία δανείων Stage 2 (δηλαδή δάνεια με σημαντική αύξηση πιστωτικού κινδύνου, αλλά που ακόμη εξυπηρετούνται) κοντά στο 9,6%, κάτι που λειτουργεί ως έγκαιρος προειδοποιητικός δείκτης αν το μακροοικονομικό περιβάλλον «στραβώσει». (https://www.bankingsupervision.europa.eu/press/pr/date/2025/html/ssm.pr250917) (https://www.bankingsupervision.europa.eu/press/pr/date/2025/html/ssm.pr251118~fb9a8367f3.en.html?utm_source=openai)

Ενδιαφέρον έχει η διασταύρωση ανά χώρα:

• Πτωτική τάση ΜΕΔ σε χώρες με ιστορικά υψηλά επίπεδα, όπως Ελλάδα, Ιταλία, Ισπανία και Πορτογαλία, διατηρείται. Αυτό αντανακλά χρόνια απομόχλευση, πωλήσεις χαρτοφυλακίων και βελτίωση πρακτικών διαχείρισης κινδύνου. (https://www.eba.europa.eu/publications-and-media/publications/asset-side-1?utm_source=openai)
• Μέτρια αυξητικές τάσεις σε χώρες με παραδοσιακά χαμηλά ποσοστά, όπως Γερμανία, Γαλλία, Κάτω Χώρες και Αυστρία, ειδικά σε τμήματα CRE και σε πιεσμένες ΜμΕ. Σε ορισμένες αγορές έχουν ενεργοποιηθεί στοχευμένοι συστημικοί buffers για τον κλάδο των ακινήτων. (https://www.eba.europa.eu/publications-and-media/publications/asset-side-1?utm_source=openai)

Για την Ελλάδα, η μεγάλη είδηση είναι η περαιτέρω αποκλιμάκωση: ο δείκτης ΜΕΔ έχει μειωθεί σε 3,6% τον Ιούνιο του 2025 για τις σημαντικές τράπεζες. Αυτό είναι το χαμηλότερο επίπεδο της εποχής του ευρώ και ένα τεράστιο «καθάρισμα» αν σκεφτούμε ότι πριν από 8-9 χρόνια τα ΜΕΔ ξεπερνούσαν το 40-50%. Η πρόοδος οφείλεται στο συνδυασμό πωλήσεων χαρτοφυλακίων, ρυθμίσεων και μερικής ανάκαμψης των εισοδημάτων. (https://www.bankofgreece.gr/Publications/FINANCIAL_STABILITY_REVIEW_EXECUTIVE_SUMMARY_OCT_2025.pdf)

Νομισματική πολιτική και κερδοφορία: από τα υψηλά επιτοκίων στην ομαλοποίηση

Αν δούμε το θέμα μέσα από τη γωνία της νομισματικής πολιτικής: τα υψηλά επιτόκια του 2023-2024 στήριξαν τα καθαρά έσοδα τόκων των τραπεζών, διότι οι τράπεζες ανέβασαν γρήγορα τα επιτόκια δανείων αλλά «άργησαν» να ακριβύνουν τις καταθέσεις (χαμηλό deposit beta). Καθώς οι μειώσεις επιτοκίων ξεκίνησαν, αυτή η στήριξη υποχωρεί, άρα το περιθώριο καθαρών τόκων συμπιέζεται. Σε αυτό το φόντο, η σταθερότητα των κεφαλαιακών απαιτήσεων είναι σημαντική γιατί δεν επιβαρύνει επιπλέον την κεφαλαιακή βάση σε μια περίοδο οριακής πίεσης στα έσοδα. Με άλλα λόγια, η ΕΚΤ δεν «τραβάει το χαλί» κανονιστικά την ώρα που τα επιτόκια ομαλοποιούνται. (https://www.bankingsupervision.europa.eu/press/pr/date/2025/html/ssm.pr251118~fb9a8367f3.en.html?utm_source=openai)

Η ελληνική γωνία: κεφάλαια, ρευστότητα, νέα δάνεια, επιτόκια

Τα στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος δίνουν την πιο καθαρή φωτογραφία:

• Κεφάλαια και ρευστότητα: ο ενοποιημένος CET1 στο 15,8% τον Ιούνιο 2025 και ο συνολικός δείκτης κεφαλαίου στο 20,4%. Οι δείκτες ρευστότητας είναι πολύ άνετοι, με LCR στο 212% και NSFR στο 136%. Σημειώνεται ότι ένα σημαντικό τμήμα του CET1 αποτελείται από αναβαλλόμενους φόρους (DTCs), στοιχείο που κρατά τους δείκτες υψηλά αλλά έχει τη δική του ποιοτική ανάγνωση. (https://www.bankofgreece.gr/Publications/FINANCIAL_STABILITY_REVIEW_EXECUTIVE_SUMMARY_OCT_2025.pdf)
• Ποιότητα ενεργητικού: ΜΕΔ στο 3,6% για τις σημαντικές τράπεζες. Οι λιγότερο σημαντικές τράπεζες παραμένουν ελαφρώς υψηλότερα, κοντά στο 5,9%. (https://www.bankofgreece.gr/Publications/FINANCIAL_STABILITY_REVIEW_EXECUTIVE_SUMMARY_OCT_2025.pdf)
• Μακροπροληπτικά: ενεργοποίηση borrower-based μέτρων από 1 Ιανουαρίου 2025, που θέτουν όρια LTV και DSTI στη χορήγηση στεγαστικών. LTV at origination σημαίνει δάνειο προς αξία κατοικίας στην εκκίνηση, DSTI at origination σημαίνει ετήσια δαπάνη εξυπηρέτησης χρέους προς ετήσιο διαθέσιμο εισόδημα την ώρα της χορήγησης. Τα όρια είναι 90% LTV και 50% DSTI για πρώτη κατοικία, 80% LTV και 40% DSTI για δεύτερη και επόμενες. Μέχρι 10% των νέων δανείων μπορούν να εξαιρούνται ανά τρίμηνο ανά όριο. (https://www.bankofgreece.gr/en/main-tasks/financial-stability/macroprudential-policy/macroprudential-borrower-based-measures)
• Πιστωτική επέκταση και καταθέσεις: το 2025 βλέπουμε δυναμική στις επιχειρήσεις και σαφώς ηπιότερη στα νοικοκυριά. Σεπτέμβριο 2025, η χρηματοδότηση του ιδιωτικού τομέα αυξήθηκε 10,7% ετησίως ονομαστικά, με τις επιχειρήσεις στο +15,6% και τα νοικοκυριά στο +1,4%. Αν αφαιρέσουμε τον πληθωρισμό (HICP περίπου 1,8% τότε), η «πραγματική» αύξηση για τις επιχειρήσεις ήταν περίπου +13,8%, ενώ για τα νοικοκυριά οριακά αρνητική, γύρω στο −0,4%. Οι καθαρές εισροές καταθέσεων ήταν ισχυρές, με συνεισφορά κυρίως από τις επιχειρήσεις. (https://www.euro2day.gr/news/economy/article/2322703/trapezes-ayxhsh-265-dis-eyro-stis-katatheseis-idio.html?utm_source=openai)
• Επιτόκια: τον Σεπτέμβριο 2025 το μέσο επιτόκιο νέων καταθέσεων ήταν περίπου 0,33% και των νέων δανείων περίπου 4,51%. Το spread νέων δανείων μείον νέες καταθέσεις, γύρω στις 4,18 ποσοστιαίες μονάδες, παραμένει υψηλό. Οι προθεσμιακές καταθέσεις πληρώνουν σημαντικά παραπάνω από ταμιευτήριο, αλλά γενικά πολύ χαμηλότερα από τα επιτόκια δανείων. (https://www.bankofgreece.gr/enimerosi/grafeio-typoy/anazhthsh-enhmerwsewn/enhmerwseis?announcement=3e5b3c30-8100-4812-8c81-417d1e22bb7e)

Χρηματοδότηση από αγορές, MREL και spreads: ο νέος «πονοκέφαλος»

Τι σημαίνει «εξάρτηση από τη χρηματοδότηση αγορών»; Σημαίνει ότι οι τράπεζες χρηματοδοτούνται περισσότερο με την έκδοση ομολόγων και λιγότερο με καταθέσεις πελατών. Τα ομόλογα αυτά μπορεί να είναι:

• Senior preferred ή senior non preferred (SNP, που είναι bail-inable και μετρά για MREL),
• Tier 2 και AT1 (κεφαλαιακά υβριδικά),
• καλυμμένα ομόλογα και τιτλοποιήσεις.

Το MREL (Minimum Requirement for own funds and Eligible Liabilities) είναι η ελάχιστη απαίτηση για ιδία κεφάλαια και επιλέξιμες υποχρεώσεις που θέτει ο Ενιαίος Εποπτικός Μηχανισμός εξυγίανσης μέσω του SRB, ώστε αν χρειαστεί μια τράπεζα να διασωθεί εσωτερικά (bail-in), να υπάρχει «μαξιλάρι» χρέους που απορροφά ζημιές. Σήμερα, οι στόχοι MREL έχουν ουσιαστικά καλυφθεί, αλλά κάθε χρόνο μεγάλα ποσά γίνονται μη επιλέξιμα και πρέπει να αναχρηματοδοτηθούν. (https://www.srb.europa.eu/en/content/srb-banks-continue-meet-their-mrel-targets-first-half-2025?utm_source=openai)

Σε επίπεδο ευρωζώνης, το μερίδιο των «εκδοθέντων χρεογράφων» στις υποχρεώσεις των τραπεζών έχει ανέβει γύρω στο 20,3% στο τέλος του 2024, ενώ οι καταθέσεις νοικοκυριών παραμένουν ο πυρήνας του χρηματοδοτικού μείγματος. Αυτό αντικατοπτρίζει και την υποχώρηση της εξάρτησης από τα έκτακτα δάνεια των κεντρικών τραπεζών. Για το 2025-2027, οι τράπεζες προγραμματίζουν υψηλές καθαρές εκδόσεις, ειδικά σε SNP, με Γαλλία και Γερμανία να οδηγούν τους όγκους. (https://www.eba.europa.eu/publications-and-media/publications/liabilities-funding-and-liquidity-1?utm_source=openai)

Στην Ελλάδα, οι εκδόσεις senior preferred της Πειραιώς και της Eurobank το 2025 έγιναν με κουπόνια κοντά στο 3%, αισθητά χαμηλότερα από την περίοδο 2022-2023, κάτι που μείωσε το κόστος αναχρηματοδότησης. Η Πειραιώς π.χ. άντλησε 500 εκατ. ευρώ με κουπόνι 3,00% σε πράσινο senior preferred, ενώ η Eurobank εξέδωσε 500 εκατ. ευρώ με κουπόνι 2,875% και call στα 3 έτη. (https://www.piraeusholdings.gr/en/press-office/news-announcements/press-release-28-05-2025?utm_source=openai) (https://www.eurobank.gr/el/omilos/grafeio-tupou/etairiki-anakoinosi-01-07-2025?utm_source=openai)

Γιατί επιμένει η ΕΚΤ στον κίνδυνο της «εξάρτησης από αγορές»; Διότι τα spreads δεν είναι σταθερά. Αν για οποιονδήποτε λόγο τα περιθώρια στην αγορά επιδεινωθούν (γεωπολιτική ένταση, ύφεση, γεγονός υψηλού κινδύνου), ολόκληρο το πρόγραμμα εκδόσεων των τραπεζών γίνεται πιο ακριβό ή καθυστερεί. Και επειδή οι ανάγκες MREL είναι συνεχείς, ο κίνδυνος συγχρονισμού με «κλειστό παράθυρο αγοράς» είναι υπαρκτός. Ενδεικτικά, δείκτες όπως ο iTraxx Senior Financials και ο iTraxx Subordinated Financials δίνουν καθημερινά σήμα για το κλίμα στην αγορά τραπεζικών ομολόγων. Στα μέσα Νοεμβρίου 2025 κινούνταν γύρω στα 59 και 100 μονάδες βάσης αντίστοιχα, επίπεδα σχετικά ήπια, αλλά με σαφή ευαισθησία σε ειδήσεις. (https://cbonds.it/indexes/204409/?utm_source=openai) Αντίστοιχα, το iBoxx EUR AT1 spread για τα υβριδικά κεφαλαιακά AT1 βρισκόταν γύρω στα 305 μονάδες βάσης, με ιστορικά υψηλή μεταβλητότητα σε περιόδους έντασης. (https://products.markit.com/indices/UCITS/IndicesTRS.aspx?utm_source=openai)

Μια απλή άσκηση μετάδοσης κόστους: αν τα spreads σε ομόλογα χονδρικής χρηματοδότησης ανοίξουν κατά 100 μονάδες βάσης και οι εκδόσεις που ωριμάζουν αναχρηματοδοτηθούν στα νέα, υψηλότερα επίπεδα, τότε, σε ένα έτος, το μέσο κόστος χρηματοδότησης μιας «κατάθετο-πλούσιας» τράπεζας μπορεί να αυξηθεί κατά περίπου 4 μονάδες βάσης και μιας πιο «αγορο-χρηματοδοτούμενης» κατά περίπου 7 μονάδες βάσης. Σε ορίζοντα 2-3 ετών, καθώς ανακυκλώνεται μεγαλύτερο μέρος του χαρτοφυλακίου, το πλήρες αποτέλεσμα μπορεί να πλησιάσει τις 20-35 μονάδες βάσης αντίστοιχα. Αυτό, μερικώς, περνά στα επιτόκια δανείων, ειδικά σε ΜμΕ με κυμαινόμενη τιμολόγηση. (https://www.eba.europa.eu/publications-and-media/publications/liabilities-funding-and-liquidity-1?utm_source=openai)

Αγορές έναντι πραγματικής οικονομίας: ποιος βλέπει την πίστωση να «τρέχει» και ποιος όχι

Στο ευρω-σύνολο, η ονομαστική πιστωτική επέκταση στα νοικοκυριά και στις επιχειρήσεις δείχνει σταδιακή βελτίωση μέσα στο 2025, αλλά σε πραγματικούς όρους η εικόνα παραμένει συγκρατημένη, διότι αφαιρώντας τον πληθωρισμό οι ρυθμοί είναι κοντά στο μηδέν ή μόλις θετικοί. Αυτό σημαίνει ότι, παρά την καλυτέρευση των αγορών και την ισχυρή κεφαλαιακή βάση, η πίστωση δεν «ξεχειλίζει» στην πραγματική οικονομία. Οι τράπεζες βασίζονται περισσότερο σε προμήθειες, έλεγχο κόστους και μείγμα προϊόντων, καθώς το καθαρό επιτοκιακό περιθώριο σταδιακά πιέζεται. (https://www.bankingsupervision.europa.eu/press/pr/date/2025/html/ssm.pr251118~fb9a8367f3.en.html?utm_source=openai)

Η Ελλάδα είναι εξαίρεση ως προς τις επιχειρήσεις: η πραγματική αύξηση της πίστωσης το φθινόπωρο του 2025 κινείται διψήφια, εν μέρει λόγω έργων που συγχρηματοδοτούνται από το Ταμείο Ανάκαμψης. Στα νοικοκυριά όμως, ειδικά στα στεγαστικά, η προσιτότητα παραμένει πρόκληση και η ζήτηση έχει υποχωρήσει, όπως καταγράφει η Έρευνα Τραπεζικών Χορηγήσεων. Τα νέα όρια LTV/DSTI συγκρατούν τον υπερβολικό κίνδυνο, αλλά ταυτόχρονα «κόβουν» την επιλεξιμότητα για υποψήφιους δανειολήπτες με χαμηλότερα εισοδήματα ή περιορισμένα ίδια κεφάλαια. (https://www.bankofgreece.gr/enimerosi/grafeio-typoy/anazhthsh-enhmerwsewn/enhmerwseis?announcement=3e5b3c30-8100-4812-8c81-417d1e22bb7e) (https://www.bankofgreece.gr/en/main-tasks/financial-stability/macroprudential-policy/macroprudential-borrower-based-measures)

Ποιος ωφελείται και ποιος κινδυνεύει; Follow the money

• Ωφελούνται:

  • Οι τράπεζες με ισχυρή καταθετική βάση. Όταν η μέση νέα κατάθεση τιμολογείται χαμηλά και οι εκδόσεις MREL γίνονται με κουπόνια κοντά στο 3%, το οριακό κόστος χρηματοδότησης παραμένει λογικό. Σταθερό SREP συν σημαίνει ότι δεν χρειάζονται έκτακτες αυξήσεις κεφαλαίου για να «πιάσουν» υψηλότερους στόχους. (https://www.bankingsupervision.europa.eu/press/pr/date/2025/html/ssm.pr251118) (https://www.eba.europa.eu/publications-and-media/publications/liabilities-funding-and-liquidity-1?utm_source=openai)
  • Οι μέτοχοι ισχυρών τραπεζών με πλεονάζον κεφάλαιο. Η μείωση του μέσου P2G απελευθερώνει λίγο «μαξιλάρι» CET1 και, εφόσον τα stress tests δεν δείχνουν μεγάλες απομειώσεις, ανοίγει χώρο για διανομές. Η ΕΚΤ όμως θα μετρά τη συνεκτικότητα των κεφαλαιακών πλάνων με τα ρίσκα. (https://www.bankingsupervision.europa.eu/press/pr/date/2025/html/ssm.pr251118~fb9a8367f3.en.html?utm_source=openai) (https://www.bankingsupervision.europa.eu/framework/priorities/html/ssm.supervisory_priorities202511.en.html)
  • Οι υγιείς επιχειρήσεις με ώριμα projects. Βλέπουν διαθέσιμη πίστωση σε πραγματικούς όρους και επιτόκια που, αν και θετικά, είναι διαχειρίσιμα για καλά σχέδια, ιδίως όπου «κουμπώνουν» επιδοτήσεις ή εγγυήσεις. (https://www.euro2day.gr/news/economy/article/2322703/trapezes-ayxhsh-265-dis-eyro-stis-katatheseis-idio.html?utm_source=openai)

• Πιέζονται ή κινδυνεύουν:

  • Τράπεζες με υψηλό βάρος wholesale χρηματοδότησης ή μεγάλο «τοίχο» αναχρηματοδότησης MREL στα έτη 2025-2027. Αν ανοίξουν τα spreads ή «στενέψουν» τα βιβλία προσφορών, θα πληρώσουν ακριβότερα και αυτό αργά ή γρήγορα περνά στην τιμολόγηση δανείων. (https://www.eba.europa.eu/publications-and-media/publications/liabilities-funding-and-liquidity-1?utm_source=openai) (https://www.srb.europa.eu/en/content/srb-banks-continue-meet-their-mrel-targets-first-half-2025?utm_source=openai)
  • ΜμΕ με πιο αδύναμα οικονομικά ή εξαρτημένες από κλάδους με κυκλικότητα, όπως CRE. Οι τράπεζες και οι επόπτες έχουν στραμμένο το βλέμμα εδώ, με τα ΜΕΔ στους συγκεκριμένους τομείς να είναι ήδη υψηλότερα από τον μέσο όρο. (https://www.bankingsupervision.europa.eu/press/pr/date/2025/html/ssm.pr250917) (https://www.bankingsupervision.europa.eu/framework/priorities/html/ssm.supervisory_priorities202511.en.html)
  • Νοικοκυριά πρώτης κατοικίας με ένα εισόδημα κοντά στη διάμεσο. Τα όρια DSTI 50% και LTV 90% για πρώτη κατοικία, σε συνδυασμό με τις τιμές ακινήτων που έχουν αυξηθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια, κάνουν την προσιτότητα πιο σφιχτή, ειδικά όταν τα επιτόκια παραμένουν πάνω από το 3%. (https://www.bankofgreece.gr/en/main-tasks/financial-stability/macroprudential-policy/macroprudential-borrower-based-measures) (https://www.bankofgreece.gr/enimerosi/grafeio-typoy/anazhthsh-enhmerwsewn/enhmerwseis?announcement=3e5b3c30-8100-4812-8c81-417d1e22bb7e)

Σύνδεση με την ευρύτερη οικονομία: εμπόριο, γεωπολιτική, ισοτιμίες

Οι εποπτικές προτεραιότητες της ΕΚΤ για το 2026-2028 δεν είναι θεωρητικές. Η γεωπολιτική αβεβαιότητα και ο αυξανόμενος προστατευτισμός στις εμπορικές σχέσεις επηρεάζουν την πραγματική οικονομία, άρα και την πιστοληπτική ικανότητα πελατών τραπεζών. Μια επιδείνωση στις εξαγωγικές επιδόσεις της Ευρώπης ή μια απότομη διόρθωση στις διεθνείς τιμές εμπορευμάτων θα περάσει σε ταμειακές ροές των επιχειρήσεων και, καθυστερημένα, στην ποιότητα του ενεργητικού των τραπεζών. Η Ελλάδα, με μεγάλο αποτύπωμα σε ναυτιλία και τουρισμό, είναι εκτεθειμένη σε τέτοιες παγκόσμιες μεταβολές και ταυτόχρονα επωφελείται όταν η ευρωπαϊκή ζήτηση κρατιέται. Το κανονιστικό «σταθερό χέρι» της ΕΚΤ βοηθά να μείνει ανοικτό το κανάλι πίστωσης σε ένα εξωτερικό περιβάλλον που μπορεί να γίνει περίπλοκο. (https://www.bankingsupervision.europa.eu/framework/priorities/html/ssm.supervisory_priorities202511.en.html)

Τι να προσέχουμε ως επενδυτές, επιχειρήσεις, δανειολήπτες μέχρι το 2026

• MREL και κόστος χρηματοδότησης: παρακολουθούμε τις εκδόσεις SNP και senior preferred, τα κουπόνια που «τυπώνονται» και τον όγκο ζήτησης. Αν δούμε παρατεταμένη αύξηση στα iTraxx Senior/Sub Financials και στο iBoxx EUR AT1 OAS, τότε το πρωτογενές παράθυρο γίνεται ακριβότερο. Αυτό καθυστερεί ή ακριβαίνει τα νέα δάνεια σε ΜμΕ. (https://cbonds.it/indexes/204409/?utm_source=openai) (https://products.markit.com/indices/UCITS/IndicesTRS.aspx?utm_source=openai)
• Ποιότητα ενεργητικού: προσοχή στα εταιρικά χαρτοφυλάκια ΜμΕ και στα δάνεια σε εμπορικά ακίνητα. Αυτά είναι τα «ευαίσθητα σημεία» που έχουν επισημανθεί και όπου θα φανεί πρώιμα αν το περιβάλλον επιδεινώνεται. (https://www.bankingsupervision.europa.eu/press/pr/date/2025/html/ssm.pr250917)
• Στην Ελλάδα: η εφαρμογή του αντικυκλικού αποθέματος 0,5% από 1 Οκτωβρίου 2026 ανεβάζει οριακά το combined buffer requirement, αλλά από χαμηλή βάση και με επαρκή κεφαλαιακά «μαξιλάρια» δεν θεωρείται game changer. Παρακολουθούμε επίσης την τιμολόγηση των ελληνικών εκδόσεων MREL και την ανταγωνιστική πίεση στα επιτόκια καταθέσεων, που μπορεί να ανέβουν αν οι τράπεζες «κυνηγήσουν» ρευστότητα. (https://www.bankofgreece.gr/Publications/FINANCIAL_STABILITY_REVIEW_EXECUTIVE_SUMMARY_OCT_2025.pdf) (https://www.eba.europa.eu/publications-and-media/publications/liabilities-funding-and-liquidity-1?utm_source=openai)
• Ρυθμιστικά επόμενα: η ΕΚΤ έχει προαναγγείλει αναθεωρήσεις μεθοδολογίας για P2R, με εφαρμογές στον κύκλο SREP που θα τροφοδοτήσει τα έτη μετά το 2026, άρα παραμένουμε συντονισμένοι για λεπτομέρειες. (https://www.bankingsupervision.europa.eu/press/pr/date/2025/html/ssm.pr251118~fb9a8367f3.en.html?utm_source=openai) (https://www.ecb.europa.eu/press/govcdec/otherdec/2025/html/ecb.gc251031)

Data literacy: πώς να διαβάζουμε σωστά τους δείκτες

• Ονομαστικό έναντι πραγματικού: όταν λέμε ότι η πίστωση σε επιχειρήσεις αυξάνεται 15,6% ετησίως, πρέπει να αφαιρούμε τον πληθωρισμό για να καταλάβουμε τη «δύναμη» σε πραγματικούς όρους. Στην Ελλάδα, το φθινόπωρο του 2025, αυτό βγάζει περίπου +13,8% για τις επιχειρήσεις και −0,4% για τα νοικοκυριά. Άρα, η «ανάσα» πάει κυρίως στην παραγωγική οικονομία, όχι στην κατανάλωση. (https://www.euro2day.gr/news/economy/article/2322703/trapezes-ayxhsh-265-dis-eyro-stis-katatheseis-idio.html?utm_source=openai)
• ΜΕΔ και Stage 2: χαμηλός δείκτης ΜΕΔ είναι πολύ καλός, αλλά ο υψηλός δείκτης Stage 2 είναι προειδοποίηση. Σημαίνει ότι αν οι συνθήκες χειροτερέψουν, μπορεί να δούμε μετακύλιση αυτών των δανείων σε ΜΕΔ. Καλό να κοιτάμε και τους δύο δείκτες. (https://www.bankingsupervision.europa.eu/press/pr/date/2025/html/ssm.pr250917)
• LCR και NSFR: τι σημαίνουν πρακτικά; Ο LCR δείχνει αν μια τράπεζα μπορεί να καλύψει εκροές ρευστότητας 30 ημερών σε ένα σενάριο κρίσης, ενώ ο NSFR δείχνει αν έχει σταθερή χρηματοδότηση για τον ορίζοντα του έτους. Όταν βλέπουμε LCR 158% και NSFR 127% σε επίπεδο ζώνης του ευρώ, αυτό σημαίνει άνεση, άρα μειωμένος κίνδυνος να «στεγνώσει» η ρευστότητα σε ένα σοκ. (https://www.bankingsupervision.europa.eu/press/pr/date/2025/html/ssm.pr251118~fb9a8367f3.en.html?utm_source=openai)
• Επιτόκια καταθέσεων έναντι δανείων: το μεγάλο spread είναι καλό για τα κέρδη των τραπεζών, αλλά όχι για τους δανειολήπτες. Αν δούμε αυξημένο ανταγωνισμό στις προθεσμιακές καταθέσεις, το spread μπορεί να «φαγωθεί» από κάτω, συμπιέζοντας την κερδοφορία, ιδίως αν τα δάνεια δεν αυξάνουν αντίστοιχα. (https://www.bankofgreece.gr/enimerosi/grafeio-typoy/anazhthsh-enhmerwsewn/enhmerwseis?announcement=3e5b3c30-8100-4812-8c81-417d1e22bb7e)

Μεταφορά στην καθημερινότητα: τι αλλάζει για τον πολίτη και τη μικρή επιχείρηση

• Για τον πολίτη με στεγαστικό: τα νέα borrower-based όρια σημαίνουν ότι χρειάζεται να «δέσει» καλύτερα εισόδημα, ίδια κεφάλαια και τιμή ακινήτου. Οι δόσεις κινούνται στα 3,3% με 3,5% για νέα στεγαστικά, οπότε το «εισοδηματικό κατώφλι» για DSTI 50% είναι αυστηρό. Αν οι μισθοί αυξάνονται ταχύτερα από τον πληθωρισμό, αυτό βοηθά. Αν οι τιμές κατοικίας συνεχίσουν να αυξάνονται, δυσκολεύει. (https://www.bankofgreece.gr/en/main-tasks/financial-stability/macroprudential-policy/macroprudential-borrower-based-measures) (https://www.bankofgreece.gr/enimerosi/grafeio-typoy/anazhthsh-enhmerwsewn/enhmerwseis?announcement=3e5b3c30-8100-4812-8c81-417d1e22bb7e)
• Για τη ΜμΕ: η πρόσβαση σε πίστωση παραμένει ανοιχτή, τα κριτήρια δεν σφίγγουν διοικητικά, αλλά το κόστος δανεισμού εξαρτάται από δύο μεταβλητές που δεν ελέγχει: τα επιτόκια και τα spreads. Αν τα παράθυρα αγορών είναι ανοιχτά και τα κουπόνια των εκδόσεων μένουν γύρω στο 3%, τότε η μετακύλιση κόστους είναι περιορισμένη. Αν «σφίξουν» οι αγορές, καλό είναι να έχετε σχέδιο Β για τη ρευστότητα και να αξιοποιείτε εργαλεία εγγυήσεων όπου υπάρχουν. (https://www.piraeusholdings.gr/en/press-office/news-announcements/press-release-28-05-2025?utm_source=openai) (https://www.eurobank.gr/el/omilos/grafeio-tupou/etairiki-anakoinosi-01-07-2025?utm_source=openai)
• Για τις ίδιες τις τράπεζες: σταθερό SREP και υψηλά LCR/NSFR δημιουργούν «παράθυρο» για ομαλή χρηματοδότηση. Η πρόκληση είναι να διαχειριστούν τις λήξεις MREL, την πίεση στο καθαρό επιτοκιακό περιθώριο και τους κινδύνους σε CRE/ΜμΕ, ενώ ενισχύουν τις υποδομές κινδύνου και τα συστήματα πληροφορικής, όπως απαιτεί η εποπτική ατζέντα. (https://www.bankingsupervision.europa.eu/framework/priorities/html/ssm.supervisory_priorities202511.en.html) (https://www.srb.europa.eu/en/content/srb-banks-continue-meet-their-mrel-targets-first-half-2025?utm_source=openai)

Συμπέρασμα: σταθερός πήχυς, ανοιχτά ρίσκα, πρακτικά οφέλη

Η ανακοίνωση της ΕΚΤ ότι οι κεφαλαιακές απαιτήσεις παραμένουν ευρέως σταθερές για το 2026 είναι μια καλή είδηση για την ομαλότητα του τραπεζικού συστήματος. Ο κλάδος ξεκινά με υψηλά κεφάλαια, άνετη ρευστότητα και χαμηλά ΜΕΔ συνολικά. Η μείωση του P2G λύνει λίγο τα χέρια για κεφάλαιο, κάτι που βελτιώνει την ορατότητα για διανομές και για συνέχιση της πίστωσης. Όμως, δεν είναι ώρα για εφησυχασμό: η αυξανόμενη εξάρτηση από τις αγορές σημαίνει ότι ένα σοκ στα spreads θα μπορούσε να μετακυλιστεί σε κόστος δανεισμού. Οι εποπτικές προτεραιότητες δείχνουν προς γεωπολιτικούς κινδύνους και κλάδους με ευαισθησία, όπως τα εμπορικά ακίνητα και οι ΜμΕ.

Για την Ελλάδα, το αφήγημα βελτίωσης στα ΜΕΔ επιβεβαιώνεται. Οι ελληνικές τράπεζες εμφανίζουν από τα καλύτερα προφίλ ρευστότητας στην ευρωζώνη, με πολύ υψηλούς LCR και NSFR, και έχουν βελτιώσει το κόστος έκδοσης MREL. Η πιστωτική επέκταση «τρέχει» όπου μετράει, δηλαδή στις επιχειρήσεις, ενώ στα νοικοκυριά η προσιτότητα παραμένει ζητούμενο και δικαιολογεί τα προληπτικά όρια LTV/DSTI.

Αν θέλουμε να κρατήσουμε ένα πρακτικό τρίπτυχο μέχρι το 2026:

• παρακολουθούμε τα spreads των τραπεζικών ομολόγων και τους δείκτες iTraxx/AT1 για έγκαιρο σήμα κόστους,
• μετράμε την πίστωση σε πραγματικούς όρους, όχι μόνο ονομαστικά,
• και διαβάζουμε μαζί ΜΕΔ και Stage 2 για να προλάβουμε τυχόν επιδείνωση.

Εφόσον τα παράθυρα αγορών μείνουν ανοικτά και η οικονομία της ευρωζώνης κρατήσει ρυθμούς, το σταθερό SREP του 2026 είναι ο «σιωπηλός» παράγοντας που θα βοηθήσει τις τράπεζες να κάνουν τη δουλειά τους: να δανείζουν με σύνεση, χωρίς να κατεβάζουν τον πήχυ της ανθεκτικότητας. (https://www.bankingsupervision.europa.eu/press/pr/date/2025/html/ssm.pr251118) (https://www.bankingsupervision.europa.eu/press/pr/date/2025/html/ssm.pr251118~fb9a8367f3.en.html?utm_source=openai) (https://www.eba.europa.eu/publications-and-media/publications/liabilities-funding-and-liquidity-1?utm_source=openai) (https://www.bankofgreece.gr/Publications/FINANCIAL_STABILITY_REVIEW_EXECUTIVE_SUMMARY_OCT_2025.pdf)

---

Αναφορές δεδομένων:

• Συγκεντρωτικά SREP 2025 και κεφαλαιακές απαιτήσεις 2026, δείκτες κεφαλαίου/ρευστότητας/ποιότητας ενεργητικού, προειδοποίηση για εξάρτηση από τις αγορές: (https://www.bankingsupervision.europa.eu/press/pr/date/2025/html/ssm.pr251118) (https://www.bankingsupervision.europa.eu/press/pr/date/2025/html/ssm.pr251118~fb9a8367f3.en.html?utm_source=openai) (https://www.bankingsupervision.europa.eu/press/pr/date/2025/html/ssm.pr250917)
• Εποπτικές προτεραιότητες 2026-28 και θεσμικό πλαίσιο δημοσίευσης: (https://www.bankingsupervision.europa.eu/framework/priorities/html/ssm.supervisory_priorities202511.en.html) (https://www.ecb.europa.eu/press/govcdec/otherdec/2025/html/ecb.gc251031)
• NPLs ανά χώρα και τομεακές πιέσεις: (https://www.eba.europa.eu/publications-and-media/publications/asset-side-1?utm_source=openai)
• Δείκτες ελληνικού συστήματος, CCyB, O-SII, ΜΕΔ, CET1, LCR/NSFR: (https://www.bankofgreece.gr/Publications/FINANCIAL_STABILITY_REVIEW_EXECUTIVE_SUMMARY_OCT_2025.pdf)
• Borrower-based όρια LTV/DSTI και επιτόκια νέων δανείων/καταθέσεων: (https://www.bankofgreece.gr/en/main-tasks/financial-stability/macroprudential-policy/macroprudential-borrower-based-measures) (https://www.bankofgreece.gr/enimerosi/grafeio-typoy/anazhthsh-enhmerwsewn/enhmerwseis?announcement=3e5b3c30-8100-4812-8c81-417d1e22bb7e)
• Ροές πίστωσης, πραγματικοί ρυθμοί, καταθέσεις: (https://www.euro2day.gr/news/economy/article/2322703/trapezes-ayxhsh-265-dis-eyro-stis-katatheseis-idio.html?utm_source=openai)
• Εκδόσεις MREL ελληνικών τραπεζών και κουπόνια: (https://www.piraeusholdings.gr/en/press-office/news-announcements/press-release-28-05-2025?utm_source=openai) (https://www.eurobank.gr/el/omilos/grafeio-tupou/etairiki-anakoinosi-01-07-2025?utm_source=openai)
• Χρηματοδοτικό μείγμα τραπεζών στην ΕΕ και προγράμματα εκδόσεων: (https://www.eba.europa.eu/publications-and-media/publications/liabilities-funding-and-liquidity-1?utm_source=openai)
• Κατάσταση MREL και στόχοι SRB: (https://www.srb.europa.eu/en/content/srb-banks-continue-meet-their-mrel-targets-first-half-2025?utm_source=openai)
• Δείκτες αγοράς χρέους τραπεζών: iTraxx και iBoxx AT1: (https://cbonds.it/indexes/204409/?utm_source=openai) (https://products.markit.com/indices/UCITS/IndicesTRS.aspx?utm_source=openai)