Η ΕΚΤ κράτησε τα επιτόκια, αλλά συζήτησε αύξηση

Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) άφησε χθες, 29 Οκτωβρίου, το επιτόκιο καταθέσεων στο 2,50%, παρότι το Διοικητικό της Συμβούλιο συζήτησε να το ανεβάσει ήδη τώρα (ΕΚΤ, συνέντευξη Τύπου). Τρεις αξιωματούχοι της ΕΚΤ εκτιμούν ανώνυμα ότι η αύξηση απλώς μετατίθεται για την επόμενη συνεδρίαση, στις 17 Δεκεμβρίου (Reuters μέσω Investing.com).

Η απόφαση ήταν ομόφωνη. Μένουν αμετάβλητα και τα τρία βασικά επιτόκια: καταθέσεων 2,50% (αυτό που πληρώνει η ΕΚΤ στις τράπεζες για τα χρήματα που σταθμεύουν σε αυτήν), κύριας αναχρηματοδότησης 2,65% και οριακής χρηματοδότησης 2,90% (ΕΚΤ, απόφαση). Την ίδια μέρα, λίγο πριν από την απόφαση, είχε ανακοινωθεί ότι η Κριστίν Λαγκάρντ θα αποχωρήσει από την προεδρία στις 7 Φεβρουαρίου 2027 (AFP, To Brief).

Γιατί περίμενε

Τα επιχειρήματα υπέρ άμεσης αύξησης ήταν ισχυρά. Τον Σεπτέμβριο η ενέργεια στην ευρωζώνη ήταν 18,9% ακριβότερη από έναν χρόνο πριν και ο πληθωρισμός ανέβηκε στο 3,8%, από 3,2% τον Αύγουστο, σχεδόν δύο ποσοστιαίες μονάδες πάνω από τον στόχο του 2% (Eurostat). Η ενέργεια είχε επίσης ακριβύνει περισσότερο απ' όσο προέβλεπε η ίδια η ΕΚΤ τον Σεπτέμβριο, κι αυτό αυξάνει τον κίνδυνο να επιμείνει ο πληθωρισμός (ΕΚΤ, συνέντευξη Τύπου).

Η Λαγκάρντ αντέταξε ότι η ακριβή ενέργεια δεν έχει απλωθεί ακόμη στην υπόλοιπη οικονομία. Ο πληθωρισμός χωρίς ενέργεια, τρόφιμα, αλκοόλ και καπνό (ο λεγόμενος πυρήνας, που δείχνει την ευρύτερη τάση των τιμών) ήταν 2,5%, σχεδόν αμετάβλητος από το 2,4% (Eurostat). Και οι μισθοί δεν τρέχουν να προλάβουν τις τιμές: η αύξηση της αμοιβής ανά εργαζόμενο επιβραδύνθηκε στο 3,3% το δεύτερο τρίμηνο, από 3,6% το πρώτο (ΕΚΤ, συνέντευξη Τύπου).

Το βαρύτερο επιχείρημα για αναμονή ήταν ότι η χρηματοδότηση είχε ήδη ακριβύνει χωρίς τη βοήθεια της ΕΚΤ. Οι αποδόσεις των δεκαετών κρατικών ομολόγων (το επιτόκιο με το οποίο δανείζονται τα κράτη για δέκα χρόνια) είχαν ανέβει κατά μέσο όρο περίπου 0,35 ποσοστιαίας μονάδας από το σημείο αναφοράς των προβλέψεων του Σεπτεμβρίου (ΕΚΤ, συνέντευξη Τύπου). Ακριβότερος δανεισμός για τα κράτη σημαίνει συνήθως ακριβότερο δανεισμό για όλους. Τον Αύγουστο, τα νέα επιχειρηματικά δάνεια στην ευρωζώνη κόστιζαν 4,1% (από 4,0% τον Ιούλιο) και τα στεγαστικά 3,6% (από 3,5%) (ΕΚΤ, συνέντευξη Τύπου).

Η ΕΚΤ έκρινε, λοιπόν, ότι μια αύξηση τώρα θα φόρτωνε επιπλέον βάρος σε δανειολήπτες που η ακριβότερη χρηματοδότηση ήδη πιέζει, για να χτυπήσει έναν πληθωρισμό που μένει ακόμη κυρίως στην ενέργεια. Η Λαγκάρντ χαρακτήρισε την προσέγγιση «μετρημένη» (CNBC).

Τι σημαίνει για ένα ελληνικό κυμαινόμενο στεγαστικό

Η χθεσινή απόφαση δεν αλλάζει αυτομάτως καμία δόση. Το κυμαινόμενο στεγαστικό δεν ακολουθεί άμεσα την ΕΚΤ αλλά το Euribor, το επιτόκιο αναφοράς της αγοράς με το οποίο δανείζονται μεταξύ τους οι τράπεζες, σε διάφορες διάρκειες· σε αυτό η τράπεζα προσθέτει το περιθώριο που συμφωνήθηκε (EMMI). Η δόση αλλάζει όταν, στην ημερομηνία αναπροσαρμογής που ορίζει η σύμβαση, εφαρμόζεται η νέα τιμή του δείκτη.

Γι' αυτό δεν υπάρχει μία ημερομηνία για όλους. Η Eurobank, για παράδειγμα, έχει στεγαστικό συνδεδεμένο με το Euribor τριμήνου που όμως αναπροσαρμόζεται κάθε μήνα (Eurobank), ενώ η Πειραιώς προσφέρει και δάνειο με Euribor μηνός (Πειραιώς). Η διάρκεια του δείκτη, δηλαδή, δεν λέει από μόνη της πόσο συχνά αλλάζει η δόση.

Όποιος θέλει να ξέρει πότε αλλάζει η δική του δόση, κοιτά στη σύμβαση πέντε σημεία: ποιος είναι ο δείκτης, ποια μέρα λαμβάνεται η τιμή του, κάθε πότε γίνεται η αναπροσαρμογή, πόσο είναι το περιθώριο και αν υπάρχουν ειδικοί όροι. Κι αν το δάνειο βρίσκεται ακόμη σε περίοδο σταθερού επιτοκίου, το Euribor δεν αγγίζει τη δόση ώσπου να λήξει.

Τα υψηλά επιτόκια δεν φτάνουν με την ίδια ταχύτητα σε όλους. Τον Αύγουστο, ενώ η ΕΚΤ πλήρωνε στις τράπεζες 2,50%, οι ελληνικές καταθέσεις όψεως των νοικοκυριών απέδιδαν κατά μέσο όρο 0,03%, οι νέες προθεσμιακές έως ενός έτους 1,17%, και το μέσο επιτόκιο όλων των νέων δανείων ήταν 4,79%, έναντι 0,37% όλων των νέων καταθέσεων (Τράπεζα της Ελλάδος). Οι κατηγορίες αυτές δεν περιγράφουν κάθε υφιστάμενο στεγαστικό, δείχνουν όμως καθαρά ποιος νιώθει πρώτος την ακρίβεια του χρήματος: ο δανειολήπτης, όχι ο καταθέτης.

Η επόμενη απόφαση πέφτει στις 17 Δεκεμβρίου. Σύμφωνα με τις τρεις ανώνυμες πηγές του Reuters, εκεί είναι σχεδόν βέβαιη αύξηση του επιτοκίου καταθέσεων από 2,50% σε 2,75%, εκτός αν η ενέργεια φθηνύνει απότομα, και μετά πιθανότατα παύση (Reuters μέσω Investing.com). Επισήμως η ΕΚΤ δεν δεσμεύεται και θα αποφασίσει με τα στοιχεία που θα έχει τότε, αν και η Λαγκάρντ είπε ότι, χωρίς σημαντική νέα εξέλιξη, η κατεύθυνση είναι σαφής (ΕΚΤ, απόφαση, ΕΚΤ, συνέντευξη Τύπου). Η ΕΚΤ αγόρασε επτά εβδομάδες για να δει αν η ακριβή ενέργεια περνά στους μισθούς· για τον δανειολήπτη αυτές οι εβδομάδες δεν είναι ανάσα, γιατί το χρήμα είχε αρχίσει να ακριβαίνει πριν πάρει η ΕΚΤ οποιαδήποτε απόφαση.