Η ΕΚΤ ανέβασε τα επιτόκια: η δόση του στεγαστικού φουσκώνει, η κατάθεση μένει άτοκη

Η πρώτη αύξηση επιτοκίων της ΕΚΤ από το 2023 αρχίζει να ισχύει στις 17 Ιουνίου, ανεβάζοντας το επιτόκιο καταθέσεων στο 2,25% (ECB · To Brief). Το ερώτημα τώρα δεν είναι αν θα την πληρώσει το ελληνικό νοικοκυριό, αλλά πόσο άνισα. Τον Απρίλιο το μέσο επιτόκιο στα νέα δάνεια ήταν 4,76%, ενώ στις νέες καταθέσεις μόλις 0,31% (ΤτΕ). Η ψαλίδα των 4,45 ποσοστιαίων μονάδων είναι το πραγματικό θέμα. Η αύξηση της ΕΚΤ δεν μοιράζεται δίκαια.

Στο δάνειο περνά γρήγορα, στην κατάθεση καθόλου

Για τον δανειολήπτη κυμαινόμενου στεγαστικού, η δόση δεν αλλάζει επειδή «πάτησε κουμπί» η ΕΚΤ. Αλλάζει μέσω του Euribor (του επιτοκίου αναφοράς της ευρωπαϊκής διατραπεζικής αγοράς), πάνω στο οποίο η τράπεζα προσθέτει το σταθερό της περιθώριο (HBA). Αν η σύμβαση γράφει Euribor μηνός, η αναπροσαρμογή φαίνεται στον επόμενο μηνιαίο κύκλο. Αν γράφει τριμήνου ή εξαμήνου, αργότερα. Με πλήρη μετακύλιση, για υπόλοιπο 20 ετών και επιτόκιο γύρω στο 4%, η μηνιαία δόση ανεβαίνει περίπου +13 ευρώ ανά 100.000, +20 ευρώ στις 150.000 και +26 ευρώ στις 200.000 (SKAI). Μικρά νούμερα κάθε φορά, που όμως συσσωρεύονται όσο η ΕΚΤ συνεχίζει.

Στην άλλη πλευρά του ταμείου, η μετακύλιση σταματά. Εδώ μπαίνει το deposit pass-through, δηλαδή το πόσο και πόσο γρήγορα μια αλλαγή επιτοκίων φτάνει στον καταθέτη. Έρευνα της Τράπεζας της Ελλάδος δείχνει ότι στα στεγαστικά και καταναλωτικά δάνεια η μακροχρόνια μετακύλιση είναι πλήρης, ενώ στις καταθέσεις μίας ημέρας των νοικοκυριών μόλις 16% (ΤτΕ). Για σύγκριση, η Ευρωζώνη πλήρωνε τον Απρίλιο 0,26% στις καταθέσεις όψεως των νοικοκυριών (ECB). Στην Ελλάδα, τον Μάρτιο, η ίδια κατάθεση πλήρωνε 0,03%, οκτώ φορές χαμηλότερα (ΤτΕ).

Ο λόγος δεν είναι μυστήριο. Οι ελληνικές τράπεζες κολυμπούν στη ρευστότητα. Με δείκτη κάλυψης ρευστότητας 212,3% και απόδοση ιδίων κεφαλαίων 13,0% στο πρώτο εξάμηνο του 2025, δεν χρειάζεται να ανταγωνιστούν για τις καταθέσεις σας (ΤτΕ). Τα δάνεια ανατιμολογούνται μηχανικά και άμεσα, οι καταθέσεις μένουν «κολλημένες». Ο καθαρός κερδισμένος της ασυμμετρίας είναι το τραπεζικό σύστημα, που εισπράττει το όφελος του spread σχεδόν ολόκληρο.

Ακριβότερο χρήμα και για τις επιχειρήσεις

Η ίδια λογική χτυπά τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, και μάλιστα από ψηλότερη αφετηρία. Τον Απρίλιο, το μέσο επιτόκιο στα νέα δάνεια προς ΜμΕ ήταν 4,58%, ενώ στα μικρά δάνεια έως 250.000 ευρώ έφτανε το 5,08% (ΤτΕ, OT). Στην Ευρωζώνη το αντίστοιχο μικρό δάνειο κοστίζει 3,70% (ECB). Η ελληνική επιχείρηση δανείζεται ήδη πάνω από μιάμιση μονάδα ακριβότερα, και η σύσφιξη πατά πάνω σε αυτή τη βάση. Πρακτικά, κάθε +25 μονάδες βάσης σε μια πλήρως αντλημένη γραμμή κεφαλαίου κίνησης 100.000 ευρώ προσθέτουν περίπου 250 ευρώ τον χρόνο, και διπλάσια αν η αύξηση φτάσει τις 50.

Το δεύτερο, λιγότερο ορατό χτύπημα είναι η πρόσβαση. Η έρευνα τραπεζικών χορηγήσεων της ΕΚΤ καταγράφει ήδη αυστηρότερα κριτήρια και ασθενέστερη ζήτηση δανείων (ECB). Το αποτέλεσμα: ακριβότερο και δυσκολότερα διαθέσιμο χρήμα για τις επιχειρήσεις.

Μένει το ερώτημα του καλοκαιριού. Η Λαγκάρντ δήλωσε ότι η ΕΚΤ θα κινηθεί «meeting-by-meeting», χωρίς προδέσμευση (ECB). Ο επικεφαλής της Bundesbank Γιοάχιμ Νάγκελ κρατά «όλες τις επιλογές ανοιχτές» για τον Ιούλιο (Bloomberg). Οι αγορές, όμως, δίνουν περίπου μία στις τρεις πιθανότητες για Ιούλιο και βλέπουν πιο καθαρά τον Σεπτέμβριο (RTE). Κάθε νέος γύρος σύσφιξης θα διευρύνει την ψαλίδα: η δόση ανεβαίνει, η κατάθεση μένει καθηλωμένη.