Έκρηξη drone δίπλα σε αγωγό στα σύνορα Βουλγαρίας-Ρουμανίας

Στις 8 Αυγούστου, γύρω στις 08:10, ένα μη επανδρωμένο αεροσκάφος με εκρηκτικά μπήκε στον βουλγαρικό εναέριο χώρο και εξερράγη περίπου 100 μέτρα μέσα στο έδαφος της χώρας, σε ένα χωράφι με ηλιοτρόπια κοντά στο πρώην συνοριακό πέρασμα Κάρνταμ. Δεν υπήρξαν θύματα ούτε ζημιές, και η ροή αερίου δεν διακόπηκε. Όμως το σημείο δεν ήταν τυχαίο: 1 χιλιόμετρο από τον βουλγαρικό σταθμό συμπίεσης του αγωγού Trans-Balkan και περίπου 200 μέτρα από ρουμανική εγκατάσταση συμπίεσης (AP, El País). Είναι το ίδιο μοτίβο που είδαμε τον Ιούνιο στην Κωνστάντζα και νωρίτερα στη Λευκάδα, όπου ουκρανικά drones, ένα θαλάσσιο στην ελληνική ακτή και ένα εναέριο στη ρουμανική, βρέθηκαν μακριά από το μέτωπο, σε έδαφος χωρών του ΝΑΤΟ (To Brief). Ο πόλεμος της Ουκρανίας σπρώχνει τα οπλικά του συστήματα έξω από το θέατρο επιχειρήσεων.

Αυτό που ξέρουμε σταματά νωρίς. Το βουλγαρικό υπουργείο Άμυνας, αναλύοντας τα συντρίμμια, μίλησε προκαταρκτικά για πιθανό drone-δόλωμα τύπου Maya, «τύπο που χρησιμοποιείται ευρέως από τις ουκρανικές ένοπλες δυνάμεις» (Sofia Globe, Novinite). Εδώ χρειάζεται μια προσοχή που σπάνια κρατούν οι τίτλοι. Η ταυτοποίηση ενός τύπου δεν αποδεικνύει ποιος το χειρίστηκε, ποιος το έστειλε, από πού πέρασε ή με τι σκοπό. Το Maya είναι φθηνό, αναλώσιμο drone που μιμείται απειλή για να τραβήξει πάνω του την εχθρική αεράμυνα και να την κάνει να αποκαλυφθεί. Για να συνδεθεί με το χέρι που πάτησε το κουμπί, θα χρειάζονταν σειριακοί αριθμοί, αρχεία αποστολής, δεδομένα πλοήγησης ή ανασύσταση της πτήσης από ραντάρ. Τίποτα από αυτά δεν έχει δημοσιοποιηθεί.

Δύο κράτη, δύο εκδοχές της τροχιάς

Η πιο ενδιαφέρουσα ρωγμή είναι ανάμεσα σε δύο συμμάχους. Η Σόφια λέει ότι το drone ήρθε «από κατεύθυνση Ρουμανίας» και ότι κανένα από τα δύο κράτη δεν το εντόπισε εγκαίρως στον αέρα. Το Βουκουρέστι απαντά κάτι στενότερο αλλά καθοριστικό: τα ρουμανικά στρατιωτικά ραντάρ δεν κατέγραψαν κανένα εναέριο μέσο να διασχίζει τον ρουμανικό εναέριο χώρο προς τη Βουλγαρία (Agerpres). Δηλαδή η Ρουμανία δεν λέει «το είδαμε και δεν το χτυπήσαμε», αλλά «δεν έχουμε καταγεγραμμένη διέλευση». Δεν σηκώθηκαν μαχητικά F-16, δεν χτύπησε συναγερμός πολιτικής προστασίας, σε αντίθεση με τις καταρρίψεις drones που η ίδια η Ρουμανία ανακοίνωσε τον Ιούλιο (Antena 3). Αν επιβεβαιωθεί, η κενή εικόνα ραντάρ αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο πτήσης σε πολύ χαμηλό ύψος, ένα τυφλό σημείο στην επιτήρηση δίπλα σε ενεργειακή υποδομή.

Η ουκρανική γραμμή, από τον εκπρόσωπο του υπουργείου Εξωτερικών Γεόργκι Τίχιι, δεν είναι πλήρης άρνηση προέλευσης. Είναι πιο περιορισμένη: «οι δυνάμεις άμυνας δεν κατεύθυναν σκόπιμα κανένα μέσο προς τη Βουλγαρία», η χώρα εξετάζει τα τεχνικά δεδομένα και είναι ανοιχτή σε συνεργασία (Ukrainska Pravda). Η ίδια φόρμουλα επαναλαμβάνεται κάθε φορά: άρνηση πρόθεσης, παραπομπή σε πιθανή ρωσική ηλεκτρονική παρεμβολή, τεχνική αποσαφήνιση. Ο ίδιος ο αρχηγός του βουλγαρικού ΓΕΕΘΑ, ναύαρχος Εμίλ Εφτίμοφ, άφησε ανοιχτό το σενάριο ότι το drone εκτράπηκε από ηλεκτρονικό πόλεμο (Bloomberg).

Γιατί ένα συμβάν χωρίς θύματα φτάνει στο ΝΑΤΟ

Αυτή ακριβώς η θολή εικόνα εξηγεί την επόμενη κίνηση. Η υπουργός Εξωτερικών Βελισλάβα Πέτροβα κάλεσε την Ουκρανή πρέσβη Ολέσια Ιλαστσούκ για εξηγήσεις και η Σόφια ανακοίνωσε ότι θα φέρει το θέμα στο North Atlantic Council, το κύριο πολιτικό όργανο λήψης αποφάσεων της συμμαχίας, μαζί με ανάλογα περιστατικά από Πολωνία και Ρουμανία (BNR). Προσοχή στη διαβάθμιση: αυτό είναι συμμαχική διαβούλευση, όχι επίκληση του Άρθρου 4 (του επίσημου μηχανισμού που ενεργοποιείται όταν ένα μέλος θεωρεί ότι απειλείται η ασφάλειά του). Δεν εντοπίστηκε δημόσια τέτοια επίκληση. Ένα εκρηκτικό μέσο σε έδαφος κράτους-μέλους, δίπλα σε διασυνοριακό αγωγό, αρκεί για να μπει στο τραπέζι, αλλά δεν αρκεί για συλλογική άμυνα.

Ο καλύτερος οδηγός για το τι έρχεται είναι η υπόθεση Nord Stream. Ακόμη κι εκεί, με πραγματικές εκρήξεις σε στρατηγικούς αγωγούς και πολυεθνικές έρευνες, χρειάστηκαν χρόνια για να φτάσει η γερμανική Δικαιοσύνη σε κατηγορητήριο κατά ενός προσώπου, ενώ η κρατική ευθύνη έμεινε ξεχωριστό, πολιτικά φορτισμένο ερώτημα (BBC). Στο μεταξύ, η Μόσχα ήδη αξιοποιεί το επεισόδιο ως απόδειξη ότι η Ουκρανία «εξάγει» αστάθεια στους ίδιους τους ευρωπαίους υποστηρικτές της (RT).

Ο λογαριασμός των στοιχείων που λείπουν είναι μακρύς: πλήρης καταγραφή ραντάρ, σειριακοί αριθμοί, δεδομένα πλοήγησης, αλυσίδα ελέγχου των συντριμμιών, τελικό τεχνικό πόρισμα. Μέχρι να συμπληρωθεί, η ασφαλής γραμμή είναι μία. Υπάρχει σοβαρό περιστατικό με πιθανή ουκρανική σύνδεση, αλλά ο τύπος του drone και η εγγύτητα σε αγωγό δεν συνθέτουν κατηγορία. Όποιος γράψει σήμερα «ουκρανική επίθεση σε ευρωπαϊκή υποδομή», γράφει συμπέρασμα που η ίδια η Σόφια αρνείται να υπογράψει.