Έκλεισε ο σταθμός Αγίου Δημητρίου της ΔΕΗ: Ανοιχτό το κόστος θέρμανσης

Ο ΑΗΣ Αγίου Δημητρίου έκλεισε μετά από 42 χρόνια λειτουργίας, αφήνοντας πίσω του έναν λιγνιτικό σταθμό πέντε μονάδων και περίπου 1.600 MW εγκατεστημένης ισχύος (Newsit, ERT). Στα χαρτιά, η Δυτική Μακεδονία έχει μπροστά της πακέτο μετάβασης περίπου €1,63 δισ. (European Commission). Στην πράξη, η Κοζάνη μπαίνει στον επόμενο χειμώνα με ανοιχτό ερώτημα: ποιος θα ζεστάνει τα σπίτια και σε ποια τιμή.

Ο σταθμός δεν ήταν απλώς ένα εργοστάσιο ρεύματος. Ήταν εργοδότης, πελάτης εργολαβιών, πηγή δημοτικών εσόδων και βασική υποδομή τηλεθέρμανσης. Η τηλεθέρμανση είναι ουσιαστικά κεντρική θέρμανση πόλης: παράγεται ζεστό νερό σε ένα μεγάλο σημείο και πηγαίνει με αγωγούς στα κτίρια. Στην Κοζάνη, ο Άγιος Δημήτριος έδινε θερμότητα που αλλιώς θα χανόταν κατά την παραγωγή ρεύματος (Newsit).

Η ΔΕΥΑΚ ανακοίνωσε τη λήξη της φετινής περιόδου τηλεθέρμανσης στις 15 Μαΐου 2026 (ERT, e-ptolemeos). Αυτό είναι το εύκολο μέρος. Το δύσκολο είναι ο Οκτώβριος. Αν η θερμότητα έρθει από φυσικό αέριο, ηλεκτρικούς λέβητες ή προσωρινές λύσεις εφεδρείας, το κόστος αλλάζει. Και όταν αλλάζει το κόστος παραγωγής θερμότητας, αργά ή γρήγορα κάποιος πληρώνει τη διαφορά: ο δήμος, το κράτος, η ΔΕΗ ή το νοικοκυριό.

Η ΔΕΗ έχει ισχυρό επιχείρημα. Ο λιγνίτης έχει γίνει οικονομικά δύσκολος. Το ευρωπαϊκό σύστημα εμπορίας ρύπων, το EU ETS, υποχρεώνει τις μονάδες να πληρώνουν για το διοξείδιο του άνθρακα που εκπέμπουν (European Commission). Με το Fit for 55, οι τομείς του ETS πρέπει να μειώσουν τις εκπομπές τους κατά 62% έως το 2030 σε σχέση με το 2005 (Council of the EU). Όταν τα δικαιώματα άνθρακα κινούνται γύρω στα €74-77/τόνο, το κόστος του λιγνίτη γίνεται βαρύ πριν καν υπολογιστούν καύσιμα, συντήρηση και μισθοί (IndexBox).

Άρα το ερώτημα δεν είναι αν ο λιγνίτης θα έμενε για πάντα. Δεν θα έμενε. Το ερώτημα είναι αν η έξοδος οργανώθηκε έτσι ώστε η περιοχή να μη χάσει σταθερές δουλειές και φθηνή θερμότητα πριν αποκτήσει αξιόπιστο αντικαταστάτη.

Εδώ φαίνεται η απόσταση ανάμεσα στο μακροοικονομικό σχέδιο και την τοπική πραγματικότητα. Υπάρχουν χρηματοδοτικά εργαλεία: εκτός από το πρόγραμμα δίκαιης μετάβασης, η ΕΤΕπ ανακοίνωσε δάνειο €390 εκατ. προς τη ΔΕΗ για ΑΠΕ σε πρώην λιγνιτικές περιοχές και δίκτυα (EIB). Υπάρχουν και έργα αποθήκευσης, όπως μπαταρία 50 MW/200 MWh στο Αμύνταιο και ολοκληρωμένες μπαταρίες 98 MW σε Καρδιά και Μελίτη (Iefimerida).

Αυτά όμως δεν απαντούν πλήρως στο ερώτημα της απασχόλησης. Το σωματείο ΣΕΕΕΕΝ μιλά για «εκατοντάδες» εργαζόμενους σε έκτακτο προσωπικό, 8μηνα και εργολαβίες που επηρεάζονται από το κλείσιμο (KozaniLife, ERT). Η ΔΕΗ από την άλλη προβάλλει μεγάλο επενδυτικό σχέδιο και νέες θέσεις στην κατασκευή έργων (Newsit). Η κρίσιμη διαφορά είναι η ποιότητα: άλλο μια μόνιμη βάρδια σε σταθμό, άλλο μια προσωρινή δουλειά σε εργοτάξιο.

Η απολιγνιτοποίηση έχει οικονομική λογική. Το κενό βρίσκεται στη μετάφρασή της σε τοπική ασφάλεια. Για την Κοζάνη, η πράσινη μετάβαση θα κριθεί λιγότερο από τα δελτία τύπου και περισσότερο από τον πρώτο λογαριασμό τηλεθέρμανσης του χειμώνα.