Εκεχειρία στα χαρτιά, διόδια 2 εκατ. στο Ορμούζ

Ενώ οι αγορές προεξοφλούσαν χθες πτώση του πετρελαίου λόγω της φημολογούμενης εκεχειρίας (To Brief), 440,9 κιλά ουρανίου εμπλουτισμένου στο 60% παραμένουν σε άγνωστη τοποθεσία, χωρίς πρόσβαση επιθεωρητών (Ahram/AP). Πριν τον πόλεμο, από το Στενό του Ορμούζ περνούσαν περίπου 125 με 140 δεξαμενόπλοια την ημέρα. Τώρα μετριούνται «μερικά» την εβδομάδα (Reuters/OnInvest). Αυτοί οι δύο αριθμοί ακυρώνουν τη λέξη «εκεχειρία» που κυριαρχεί στις τηλεοράσεις από τις 23 Μαΐου, όταν ο Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε ότι η συμφωνία με την Τεχεράνη έχει «σε μεγάλο βαθμό διαπραγματευτεί» (Reuters/WHBL).

Υπογεγραμμένο κείμενο δεν υπάρχει. Υπάρχει ένα προσχέδιο MOU, με τον Μάρκο Ρούμπιο να παραδέχεται ότι παζαρεύεται ακόμη η «specific language», και διαρροές για παράταση εκεχειρίας 60 ημερών παράλληλα με πυρηνικές συνομιλίες (AP/KSL). Στο διάστημα αυτό, η CENTCOM χτυπά ιρανικά ταχύπλοα και θέσεις στο Bandar Abbas χαρακτηρίζοντας τα πλήγματα «αυτοάμυνα» απέναντι σε νάρκες και πυραυλικές απειλές, ενώ η Τεχεράνη τα βαπτίζει παραβίαση εκεχειρίας (CBS). Κοινός ορισμός της παραβίασης δεν υπάρχει. Ουδέτερος μηχανισμός παρακολούθησης δεν υπάρχει. Η εκεχειρία είναι γκρίζα ζώνη, όπου κάθε πλευρά διατηρεί «αμυντικές εξαιρέσεις» που χωρούν σχεδόν τα πάντα.

Τα «διόδια» των Φρουρών της Επανάστασης

Οι Φρουροί της Επανάστασης (IRGC), και ειδικά το ναυτικό σκέλος τους, λειτουργούν ως gatekeepers στο Ορμούζ. Εκδίδουν άδειες, συντονίζουν διελεύσεις, απειλούν απάντηση σε κάθε «διατάραξη» (Press TV). Η Τεχεράνη επιμένει ότι δεν επιβάλλει «διόδια», μιλά όμως για «κόστος υπηρεσιών και περιβαλλοντικής προστασίας». Στις 28 Μαΐου, η Ουάσιγκτον επέβαλε κυρώσεις στην Persian Gulf Strait Authority, κατηγορώντας την ότι απαιτούσε έως 2 εκατ. δολάρια ανά πλοίο υπό κάλυψη του IRGC (New Indian Express).

Η Τεχεράνη εφαρμόζει μια πολιτική ελεγχόμενης ασφυξίας: αρκετή ροή για να μην καταρρεύσουν οι συνομιλίες, αρκετός έλεγχος για να μείνει το Στενό μοχλός. Οι οδηγίες της UKMTO προς τα εμπορικά πλοία αποκαλύπτουν το πραγματικό κλίμα. Προετοιμασία για απώλεια δορυφορικής πλοήγησης (GNSS). Χειροκίνητες αναφορές θέσης (UKMTO). Τα war-risk ασφάλιστρα παραμένουν σε καθεστώς αυξημένου κινδύνου (Insurance Journal/Reuters). Οι αγορές τιμολογούν ελπίδα, όχι αποδεδειγμένη ειρήνη.

Ο αμερικανικός εγκλωβισμός και το ισραηλινό βέτο

Η Ουάσιγκτον χρειάζεται την εκεχειρία για να σταθεροποιήσει τις τιμές πετρελαίου και να αγοράσει χρόνο στο πυρηνικό σκέλος. Η Τεχεράνη τη χρειάζεται για να αποδεσμεύσει κεφάλαια και να γλιτώσει από τον αμερικανικό ναυτικό αποκλεισμό των ιρανικών λιμανιών. Καμία πλευρά δεν θέλει επίσημη αποτυχία, καμία πραγματική δέσμευση.

Το αδιέξοδο περιπλέκεται από τον όρο του Μπενιαμίν Νετανιάχου, ο οποίος απαιτεί διάλυση των εγκαταστάσεων εμπλουτισμού και φυσική απομάκρυνση του υλικού εκτός Ιράν (Jerusalem Post). Η σειρά «Ορμούζ τώρα, πυρηνικά μετά» δίνει στην Τεχεράνη οικονομική ανάσα πριν ο Rafael Grossi πάρει πρόσβαση για να επαληθεύσει πού βρίσκονται τα 440,9 κιλά (Ahram/AFP). Από τη στιγμή που το χρήμα ρέει ξανά, το κίνητρο για επιθεωρήσεις εξανεμίζεται.

Η ομπρέλα της ASPIDES και το ερωτηματικό της Σούδας

Η αποστολή ASPIDES της ΕΕ έχει παραταθεί έως τα τέλη Φεβρουαρίου 2027 ως «καθαρά αμυντική» προστασία εμπορικής ναυσιπλοΐας (EEAS). Η Κάγια Κάλας μίλησε για πιθανή επέκταση operational plan και ναρκαλιευτικά στο Ορμούζ, συζήτηση όμως, όχι εντολή (ABC). Ο Γιώργος Γεραπετρίτης επιβεβαίωσε ελληνική ετοιμότητα συμβολής «όταν το περιβάλλον το επιτρέψει», πολιτική πρόθεση χωρίς απόφαση ανάπτυξης δυνάμεων (ΥΠΕΞ). Η Σούδα παραμένει το σιωπηρό ερωτηματικό: δεν υπάρχει δημόσια απόφαση για κανόνες εμπλοκής αν συνεχιστούν αμερικανικά πλήγματα ενώ η εκεχειρία παραμένει θολή.

Παράλληλα, το Ομάν λειτουργεί ως back-channel, ενώ Σαουδική Αραβία και ΗΑΕ θέλουν αποκλιμάκωση χωρίς να νομιμοποιηθεί ιρανικό μονοπώλιο τελών και επιλεκτικής πρόσβασης (Arab News).

Η εκεχειρία δεν υφίσταται επειδή δούλεψε η διπλωματία. Υφίσταται επειδή βολεύει τον τρέχοντα επανεξοπλισμό όλων: το Ιράν αναπληρώνει ταχύπλοα και αντιπυραυλικά, οι ΗΠΑ διατηρούν τον αποκλεισμό λιμανιών χωρίς ψηφοφορία War Powers, το Ισραήλ κερδίζει χρόνο για να σκληρύνει τους όρους της επόμενης φάσης. Όταν τελειώσει η χρησιμότητα, θα τελειώσει και η λέξη.