Εκατοντάδες κρούσματα γαστρεντερίτιδας στην Ελασσόνα, άγνωστη η πηγή

Μέσα σε τρεις ημέρες, 208 άνθρωποι με διάρροια, εμετούς και πυρετό πέρασαν την πόρτα του Κέντρου Υγείας Ελασσόνας (Kosmos Larissa). Πηγές του ΕΟΔΥ μετρούν πλέον 279 κρούσματα και οι προσελεύσεις μειώνονται, όμως κανείς δεν ξέρει ακόμη τι προκάλεσε την έξαρση (Enikos). Την Πέμπτη 12 Νοεμβρίου αναμένονται τα αποτελέσματα δεύτερης δειγματοληψίας νερού (onLarissa), η πρώτη απάντηση στο ερώτημα που απασχολεί κάθε σπίτι της πόλης: φταίει η βρύση;

Η πίεση φάνηκε την Παρασκευή 6 Νοεμβρίου. Σύμφωνα με τον συντονιστή του Κέντρου Υγείας, Κωνσταντίνο Βατάλη, τα περιστατικά με συμπτώματα γαστρεντερίτιδας ήταν 85 εκείνη την ημέρα, 72 το Σάββατο και 51 την Κυριακή (Kosmos Larissa). Μια τόσο απότομη κορύφωση με γρήγορη υποχώρηση ταιριάζει σε σύντομη κοινή έκθεση, αλλά δεν λέει αν ο κοινός παρονομαστής ήταν το νερό, ένα τρόφιμο ή η μετάδοση από άνθρωπο σε άνθρωπο.

Το βάρος έπεσε στο Κέντρο Υγείας περισσότερο απ' ό,τι στο νοσοκομείο. Από όσους εξετάστηκαν έως την Τρίτη, 125 έμειναν λίγες ώρες για φροντίδα και παρακολούθηση στη μονάδα βραχείας νοσηλείας (Ελευθερία), ενώ κατά την εκπρόσωπο επικοινωνίας του ΕΟΔΥ μόλις δύο ασθενείς χρειάστηκε να νοσηλευτούν στο Γενικό Νοσοκομείο Λάρισας (Newsit).

Επειδή δεν έχει δημοσιευτεί κοινό μητρώο, με έναν ορισμό κρούσματος και μία ώρα καταμέτρησης, τα συνολικά νούμερα κυμαίνονται από ρεπορτάζ σε ρεπορτάζ μεταξύ 261 και 279 (Ελευθερία, News247). Η κλίμακα, πάντως, δεν αμφισβητείται. Ο δήμαρχος Νίκος Γάτσας ανέφερε 40 με 50 περιστατικά την ίδια περίοδο πέρσι και περίπου 80 το 2024 (Newsbomb), δηλαδή τα φετινά είναι πέντε με επτά φορές τα περσινά, αν και οι παλιές μετρήσεις δεν έγιναν απαραίτητα με τα ίδια κριτήρια.

Πώς βρίσκεις από πού ξεκίνησε μια έξαρση

Σκεφτείτε μια διαρροή σε πολυκατοικία. Ο λεκές στο ταβάνι σού λέει ότι κάτι στάζει· για να βρεις ποιος σωλήνας φταίει, πρέπει να δεις ποια διαμερίσματα βράχηκαν, πότε, και τι τα ενώνει. Έτσι δουλεύουν και οι επιδημιολόγοι: το δείγμα από έναν ασθενή δείχνει τι τον αρρώστησε, ενώ το πότε άρχισαν τα συμπτώματα, πού βρισκόταν και τι ήπιε, έφαγε ή ποιον συνάντησε δείχνουν πώς έφτασε σε αυτόν (CDC).

Το ένα χωρίς το άλλο δεν φτάνει. Η Ρόδος έδειξε φέτος το «τι» χωρίς το «πώς»: εκεί ο νοροϊός ταυτοποιήθηκε, αλλά η διαδρομή του έμεινε ανοιχτή (To Brief). Αντίστροφα, ένα καθαρό δείγμα από μια βρύση μια συγκεκριμένη μέρα δεν λέει τίποτα για άλλο σημείο του δικτύου ή για την προηγούμενη εβδομάδα (CDC).

Στην Ελασσόνα, κατά πηγές του ΕΟΔΥ, η ιχνηλάτηση δεν βρήκε κοινή εκδήλωση ή κοινό κατάστημα εστίασης, και παθογόνο δεν έχει ταυτοποιηθεί (News247). Τα «διαμερίσματα που βράχηκαν» είναι κυρίως στην ίδια την πόλη, όπου ζει η συντριπτική πλειονότητα των ασθενών (Euro2day), όμως δημόσιος χάρτης κρουσμάτων ανά ζώνη ύδρευσης δεν υπάρχει.

Οι πρώτοι έλεγχοι νερού έγιναν το Σάββατο 7 Νοεμβρίου και, σύμφωνα με την αντιπεριφερειάρχη Υγείας Αριάδνη Κομήτσα, «βγήκαν καλά», χωρίς κάποιο παθογόνο (ΕΡΤnews). Η ανακοίνωση του Δήμου ήταν πιο συγκρατημένη: τα πρώτα δείγματα απλώς δεν τεκμηρίωσαν σύνδεση του νερού με την έξαρση (Larissanet). Εργαστηριακό δελτίο με τα σημεία λήψης και τους μικροοργανισμούς που ελέγχθηκαν δεν έχει δημοσιευτεί.

Η καθηγήτρια επιδημιολογίας Θεοδώρα Ψαλτοπούλου εκτίμησε στην ΕΡΤ ότι πιθανότερος ένοχος είναι ένας ιός· εργαστηριακό αποτέλεσμα δεν υπάρχει ακόμη (ΕΡΤnews). Κανένα στοιχείο δεν συνδέει την έξαρση με την απαγόρευση νερού λόγω ουρανίου σε τέσσερις κοινότητες του δήμου (e-ota): το ουράνιο είναι χημική ουσία που βαραίνει κυρίως τους νεφρούς (BfR), ενώ εδώ αναζητείται μικρόβιο.

Επίσημη απαγόρευση κατανάλωσης ή οδηγία βρασμού δεν έχει εκδοθεί· ο Γάτσας δήλωσε ότι, αν βρεθεί πρόβλημα, «θα απαγορεύσουμε και την κατανάλωσή του» (Enikos). Μέχρι τότε ισχύουν οι γενικές οδηγίες του ΕΟΔΥ: πολλά υγρά, πλύσιμο χεριών με σαπούνι και νερό, καθαρισμός επιφανειών, και γιατρός αν τα συμπτώματα είναι βαριά ή κρατούν πάνω από 24 ώρες (ΕΟΔΥ). Λιγότερα ούρα, ξηροστομία και ζάλη δείχνουν αφυδάτωση· στα παιδιά, λίγα ή καθόλου δάκρυα και ασυνήθιστη υπνηλία είναι σήμα να ζητήσετε βοήθεια. Όποιος έχει έμετο ή διάρροια πρέπει να απέχει από σχολείο και δουλειά και να μη μαγειρεύει για άλλους, όσο έχει συμπτώματα και για 48 ώρες μετά (ΕΟΔΥ).

Η Πέμπτη μπορεί να βγάλει τη βρύση από την υπόθεση ή να τη βάλει στο κέντρο της. Την έξαρση όμως θα την εξηγήσει μόνο το κομμάτι που ακόμη λείπει: τι θα δείξουν τα δείγματα των ίδιων των ασθενών, πάνω στον χάρτη του πού ζούσαν όταν αρρώστησαν.