Εγκρίθηκε επιστρεφόμενη εγγύηση έως 15 λεπτά στα μπουκάλια

Ένα μπουκάλι νερό μισού λίτρου θα κοστίζει στο ταμείο 10 λεπτά παραπάνω και ένα αναψυκτικό ενάμισι λίτρου 15 λεπτά παραπάνω· τα χρήματα επιστρέφονται όταν παραδοθεί η άδεια συσκευασία (ΚΥΑ στον ΕΟΑΝ). Ο Ελληνικός Οργανισμός Ανακύκλωσης (ΕΟΑΝ) ενέκρινε στις 9 Νοεμβρίου το σύστημα της DRS Hellas, εταιρείας που ίδρυσαν παραγωγοί ποτών και η Ένωση Σούπερ Μάρκετ Ελλάδος (απόφαση ΕΟΑΝ, DRS Hellas). Η χρέωση όμως δεν ξεκινά ακόμη, γιατί πρώτα πρέπει να στηθεί και να ελεγχθεί το δίκτυο επιστροφής.

Τι πληρώνετε και τι παίρνετε πίσω

Το σύστημα αφορά πλαστικές φιάλες και μεταλλικά κουτάκια ποτών μίας χρήσης έως 3 λίτρα. Καλύπτει νερό, αναψυκτικά, χυμούς, ενεργειακά ποτά και μπύρα, ανεξαρτήτως μάρκας, εφόσον η συσκευασία φέρει την ειδική σήμανση DRS (οδηγίες DRS Hellas). Έξω μένουν το γυαλί, το χαρτί και οι σύνθετες συσκευασίες, καθώς και το κρασί, τα οινοπνευματώδη, το γάλα και τα γαλακτοκομικά. Η εγγύηση είναι 10 λεπτά για συσκευασίες έως και μισό λίτρο και 15 λεπτά από εκεί έως τα 3 λίτρα (ανακοίνωση DRS Hellas στο Capital).

Η εγγύηση θα προστίθεται στην τιμή του προϊόντος και θα αναγράφεται χωριστά στην απόδειξη. Όποιος επιστρέφει την άδεια συσκευασία σε αυτόματο μηχάνημα ή σε υπάλληλο δεν παίρνει μετρητά. Παίρνει απόδειξη επιστροφής ίσης αξίας, την οποία εξαργυρώνει σε αγορές σε συνεργαζόμενα καταστήματα (οδηγίες DRS Hellas). Ο ΕΟΑΝ ορίζει ότι το κουπόνι ισχύει σε όλα τα σημεία του δικτύου, όποιο κι αν το έβγαλε, μηχάνημα ή χειροκίνητο σημείο (απόφαση ΕΟΑΝ).

Όποιος επιστρέφει κάθε συσκευασία παίρνει πίσω ό,τι πλήρωσε, σε κουπόνι για την επόμενη αγορά· χρήματα χάνει μόνο όποιος πετά το μπουκάλι. Τι γίνεται με τις εγγυήσεις που κανείς δεν ζητά πίσω το λέει μόνο η ίδια η DRS Hellas. Δηλώνει ότι χρηματοδοτούν τη βελτίωση του συστήματος και ότι η εταιρεία δεν διανέμει κέρδη (DRS Hellas). Δημοσιευμένα οικονομικά στοιχεία που να το επιβεβαιώνουν δεν υπάρχουν ακόμη.

Η Ελλάδα στήνει το σύστημα επειδή ο ευρωπαϊκός κανονισμός για τις συσκευασίες ζητά να συλλέγεται χωριστά το 90% αυτών των φιαλών και κουτιών, μετρημένο κατά βάρος, έως το 2029 (Κανονισμός ΕΕ 2025/40). Στη Λιθουανία, μετά την εισαγωγή αντίστοιχης εγγύησης, η επιστροφή φιαλών ανέβηκε από 34% σε σχεδόν 92% μέσα σε δύο χρόνια. Τα στοιχεία αυτά είναι κλαδικά και μετρούν επιστροφές, όχι βάρος όπως ο ευρωπαϊκός στόχος (Sensoneo). Στην Ιρλανδία, οι μικροί έμποροι διαμαρτύρονται ότι η αποζημίωση ανά συσκευασία δεν καλύπτει τα μηχανήματα, την εργασία και τη συντήρηση (RTE).

Το βήμα ανάμεσα στην έγκριση και το ταμείο

Η απόφαση του ΕΟΑΝ δεν ορίζει ημερομηνία έναρξης. Ορίζει έναν όρο: το σύστημα μπορεί να λειτουργήσει και να εισπράξει εγγύηση μόνο όταν τουλάχιστον το 65% των προβλεπόμενων υποδομών έχει εγκατασταθεί και είναι λειτουργικά έτοιμο (απόφαση ΕΟΑΝ). Την ετοιμότητα τη δηλώνει η ίδια η DRS Hellas, με τεκμηριωμένα στοιχεία για το δίκτυο, τον εξοπλισμό, τα πληροφοριακά συστήματα και τον μηχανισμό επιστροφής των χρημάτων, και ο ΕΟΑΝ ελέγχει αν τηρείται ο όρος. Μόλις ξεκινήσει η είσπραξη, η εταιρεία έχει τέσσερις μήνες για να ολοκληρώσει το δίκτυο (απόφαση ΕΟΑΝ).

Δύο πράγματα το κείμενο δεν τα λέει. Δεν διευκρινίζει σε τι μετριέται το 65%: σε σημεία, σε μηχανήματα ή σε γεωγραφική κάλυψη. Ούτε ορίζει ανεξάρτητο φορέα που θα πιστοποιήσει ότι το δίκτυο είναι πράγματι έτοιμο.

Για τον καταναλωτή, το μέτρο που μετράει στην πράξη είναι πόσο κοντά του θα βρίσκεται ένα σημείο επιστροφής. Η DRS Hellas στοχεύει σε 8.700 σημεία μέσα στο 2027, χωρίς να δίνει ημερομηνία για την πρώτη χρέωση (Powergame, Insider). Τα σημεία θα βρίσκονται σε σούπερ μάρκετ, επιλεγμένα καταστήματα, δημόσιους χώρους και τουριστικές περιοχές, με πρόβλεψη για τα νησιά και για την εποχικότητα (Newsit). Πόσα σημεία λειτουργούν σήμερα δεν έχει ανακοινωθεί, ούτε υπάρχει κατάλογος ανά περιοχή.

Η εγγύηση θα αρχίσει να εμφανίζεται στις αποδείξεις όταν η ίδια η DRS Hellas, η εταιρεία που θα εισπράττει τις εγγυήσεις, δηλώσει ότι έπιασε ένα όριο 65%. Η απόφαση δεν λέει σε τι μετριέται αυτό το όριο (απόφαση ΕΟΑΝ).