Η ΕΕ ζητά ελληνικούς πυραύλους αεράμυνας για την Ουκρανία

Σε άτυπη σύνοδο των υπουργών Άμυνας της ΕΕ στην Ιρλανδία, την 1η Σεπτεμβρίου, η επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας Κάγια Κάλας ζήτησε από τα κράτη-μέλη να στείλουν στην Ουκρανία περισσότερους αναχαιτιστές, δηλαδή πυραύλους που καταρρίπτουν εισερχόμενα ρωσικά βαλλιστικά πριν χτυπήσουν πόλεις. Το αίτημα αφορά άμεσα την Ελλάδα, γιατί τα βλήματα που ζητά το Κίεβο είναι το ίδιο σπάνιο απόθεμα που η Αθήνα κρατά ως ασπίδα απέναντι στην Τουρκία.

Η πίεση δεν είναι καινούρια. Ήδη το 2024 ο Κυριάκος Μητσοτάκης είχε αρνηθεί να δώσει στην Ουκρανία συστήματα Patriot, επικαλούμενος τις αμυντικές ανάγκες της χώρας απέναντι στην Τουρκία (DW), ενώ η στήριξη της Αθήνας προς το Κίεβο έχει ήδη αποκτήσει βαρύ οικονομικό λογαριασμό μέσα από ΝΑΤΟ και ΕΕ (To Brief). Αυτό που άλλαξε τώρα είναι ότι το αίτημα έγινε συγκεκριμένο, και ονομαστικό.

Η ίδια η Κάλας δεν κατονόμασε δημόσια καμία χώρα: μίλησε γενικά για κράτη που έχουν αναχαιτιστές κοντά στη λήξη τους και όφειλαν, κατά την ίδια, να τους μεταφέρουν στο Κίεβο πριν αχρηστευθούν (Interfax-Ukraine). Την Ελλάδα την κατονόμασε ο Ολλανδός υφυπουργός Άμυνας Ντερκ Μπόσβικ (government.nl): νότιες χώρες, «μεταξύ αυτών η Ελλάδα», έχουν απόθεμα από το οποίο «μπορείς πράγματι να παραδώσεις», φέρεται να είπε σύμφωνα με το ολλανδικό πρακτορείο ειδήσεων (nieuws.nl).

Κανείς, ωστόσο, δεν ζήτησε δημόσια ολόκληρη ελληνική πυροβολαρχία Patriot, δηλαδή το ραντάρ, τους εκτοξευτές και το κέντρο ελέγχου μαζί. Το αίτημα αφορά μόνο τους πυραύλους που εκτοξεύει η συστοιχία (Brussels Times). Το «κοντά στη λήξη» έχει κυριολεκτική σημασία: κάθε βλήμα έχει όριο πιστοποιημένης ζωής, και αν μείνει στην αποθήκη πέρα από αυτό, αχρηστεύεται χωρίς να έχει ρίξει ποτέ. Όταν όμως φύγει για την Ουκρανία, μειώνει το βάθος του «γεμιστήρα» του δωρητή, δηλαδή πόσες αναχαιτίσεις μπορεί να κάνει πριν μείνει από πυρομαχικά (Defense News). Εκεί ακριβώς πατά η Κάλας: πύραυλος που δεν δίνεται χάνεται, πύραυλος που δίνεται αφαιρεί.

Δύο αριθμοί που δεν βγαίνουν μαζί

Ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι έχει πει ότι η Ουκρανία χρειάζεται περίπου 300 αναχαιτιστές για να περάσει τον χειμώνα, ενώ η ουκρανική αεροπορία ανεβάζει το νούμερο στους 360 (UNIAN). Την ίδια ώρα, η παγκόσμια παραγωγή του νεότερου και πιο προηγμένου μοντέλου αναχαιτιστή, του PAC-3, κινείται γύρω στα 650 βλήματα τον χρόνο, με σχεδόν τα μισά να φεύγουν εκτός ΗΠΑ (CSIS). Με άλλα λόγια, μία μόνο χώρα ζητά για έναν χειμώνα σχεδόν όσα παράγει όλος ο πλανήτης σε μισό χρόνο.

Το απόθεμα λιώνει επειδή η Μόσχα ρίχνει ταυτόχρονα βαλλιστικούς πυραύλους, πυραύλους πλεύσης (cruise), μη επανδρωμένα αεροσκάφη (drones) και στόχους-δολώματα, αναγκάζοντας την άμυνα να ξοδεύει πολλά ακριβά βλήματα σε λίγα λεπτά (AP). Μια επίθεση της 30ής Ιουνίου συνδύασε 9 βαλλιστικούς, 61 πυραύλους πλεύσης και σχεδόν 300 drones σε ένα μόνο κύμα (CNN). Κάθε τέτοια νύχτα καίει πυρομαχικά που θέλουν χρόνια να αντικατασταθούν: οι μεγάλες νέες αμερικανικές παραγγελίες δεν αναμένεται να αρχίσουν να παραδίδονται πριν το 2029 (CSIS).

Γιατί, όμως, η Αθήνα αντιστέκεται τόσο; Στη σύνοδο, σύμφωνα με τα ρεπορτάζ, ο Νίκος Δένδιας επανέλαβε τη λογική της αποτροπής απέναντι στον «αναθεωρητισμό» στην Ανατολική Μεσόγειο (Agence Europe, EUobserver). Πόσο βαθύ είναι στην πραγματικότητα το ελληνικό απόθεμα παραμένει κρυφό: όταν το ΥΠΕΘΑ μετακίνησε πυροβολαρχία Patriot για να καλύψει τη Βουλγαρία, ο Δένδιας έσπευσε να διαβεβαιώσει ότι αυτό «δεν επηρεάζει κατ' ελάχιστον» την αντιβαλλιστική προστασία της χώρας (ΥΠΕΘΑ). Η Αθήνα συνοδεύει κάθε μετακίνηση με διαβεβαίωση επάρκειας, ακριβώς επειδή τους αριθμούς δεν τους δημοσιοποιεί.

Οι ίδιοι πεπερασμένοι αναχαιτιστές καλούνται έτσι να καλύψουν δύο μέτωπα ταυτόχρονα: την επείγουσα ουκρανική επιβίωση και τη μόνιμη ελληνική αποτροπή. Κάθε βλήμα που φεύγει για το Κίεβο είναι ένα λιγότερο για το Αιγαίο, και η αναπλήρωσή του θέλει χρόνια. Το ισπανικό προηγούμενο το δείχνει: τον Μάρτιο του 2026 η Μαδρίτη έδωσε στην Ουκρανία πέντε πυραύλους PAC-2, το παλαιότερο μοντέλο, όχι ολόκληρη συστοιχία, και ακόμη κι έτσι διστάζει να δώσει κι άλλους, με τις τέσσερις νέες ισπανικές συστοιχίες μετατεθειμένες για το 2031 (El País). Ακόμη και «μόνο πύραυλοι» αφαιρούν πραγματική ετοιμότητα από αυτόν που τους δίνει. Και για την Άγκυρα, τα ελληνικά Patriot στα νησιά δεν είναι αποτροπή αλλά στρατιωτικοποίηση περιοχών που, κατά την τουρκική ανάγνωση, οφείλουν να μένουν αποστρατιωτικοποιημένες (BBC Türkçe).

Η Κάλας έφυγε από την Ιρλανδία χωρίς καμία δέσμευση, ούτε από την Αθήνα ούτε από τη Μαδρίτη (ABC)· η άτυπη σύνοδος δεν λαμβάνει άλλωστε δεσμευτικές αποφάσεις (EEAS). Όμως τα δύο νούμερα παραμένουν ασυμβίβαστα, και κάθε νέο κύμα μαζικής ρωσικής επίθεσης που υποχρεώνει το Κίεβο να αδειάζει τους εκτοξευτές του θα ξαναφέρνει την ίδια ερώτηση στην Αθήνα. Για την ώρα, η απάντηση παραμένει όχι: τα βλήματα μένουν στα ελληνικά αποθέματα.