Greece Faces €12 Billion Cut in New EU Budget, Impacting Agriculture and Cohesion Funds

Η συζήτηση για το νέο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο της ΕΕ (ΠΔΠ, στα αγγλικά MFF: ο 7ετής «κουμπαράς» της Ευρώπης) για την περίοδο 2028-2034 ανοίγει ένα θέμα που στην Ελλάδα δεν είναι «Βρυξέλλες», είναι καθημερινότητα. Διότι από αυτά τα χρήματα πληρώνονται μέρος του αγροτικού εισοδήματος, έργα σε δήμους, δρόμοι, ύδρευση, κατάρτιση, κοινωνικές δομές, δηλαδή ό,τι συνήθως ονομάζουμε «ΕΣΠΑ» στην πράξη.

Το πρώτο κρίσιμο δεδομένο είναι ότι, στην πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, σε πίνακα κατανομής ανά κράτος-μέλος, η Ελλάδα εμφανίζεται με περίπου 49,2 δισ. ευρώ ως κατανομή για την επόμενη περίοδο (2028-2034) σε αυτό που η Κομισιόν ονομάζει νέο πλαίσιο εθνικών και περιφερειακών σχεδίων (μια μεγάλη «ομπρέλα» που συγκεντρώνει πολιτικές). (https://commission.europa.eu/document/download/5868c188-933f-49dc-b7c3-d7fb3c82a064_en?filename=MFF_Member+States+allocation_17.07_22h35.pdf)

Το δεύτερο κρίσιμο δεδομένο είναι ότι αυτό δεν είναι τελικό. Το ΠΔΠ δεν περνάει με απλή πλειοψηφία. Θέλει συμφωνία στο Συμβούλιο, πρακτικά ομοφωνία των κρατών-μελών, και τη συναίνεση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Με άλλα λόγια, είναι μια μεγάλη πολιτική διαπραγμάτευση, όχι μια τεχνική άσκηση. (https://www.europarl.europa.eu/doceo/document/A-7-2014-0254_EN.html?utm_source=openai)

Και εδώ αρχίζει το πραγματικό ερώτημα: αν η «πίτα» αλλάζει προτεραιότητες (άμυνα, ασφάλεια, μετανάστευση, Ουκρανία), ποιος πληρώνει τον λογαριασμό; Σχεδόν πάντα, πληρώνουν τα παραδοσιακά μεγάλα ταμεία, δηλαδή η Κοινή Αγροτική Πολιτική (ΚΑΠ, CAP: επιδοτήσεις και προγράμματα για τη γεωργία) και η Πολιτική Συνοχής (Cohesion: χρήματα για περιφέρειες, υποδομές, κοινωνικές δράσεις).

Πώς φτάσαμε εδώ: τι είναι το ΠΔΠ και γιατί αφορά την Ελλάδα

Το ΠΔΠ είναι ο τρόπος με τον οποίο η ΕΕ «κλειδώνει» ανώτατα όρια δαπανών για επτά χρόνια. Δεν είναι ο ετήσιος προϋπολογισμός, αλλά το πλαίσιο μέσα στο οποίο γράφονται κάθε χρόνο οι ετήσιοι προϋπολογισμοί.

Το τρέχον ΠΔΠ (2021-2027) υιοθετήθηκε από το Συμβούλιο στα τέλη του 2020 και εφαρμόζεται από 1/1/2021. (https://www.consilium.europa.eu/en/press/press-releases/2020/12/17/multiannual-financial-framework-for-2021-2027-adopted/) (https://eur-lex.europa.eu/EN/legal-content/summary/eu-multiannual-financial-framework-2021-2027.html) Η νέα πρόταση για το ΠΔΠ 2028-2034 παρουσιάστηκε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή τον Ιούλιο του 2025, με συνολικό μέγεθος κοντά στα 2 τρισ. ευρώ και με νέα αρχιτεκτονική που «μαζεύει» πολιτικές σε πιο συμπαγή εργαλεία. (https://commission.europa.eu/strategy-and-policy/eu-budget/long-term-eu-budget/eu-budget-2028-2034_en)

Για την Ελλάδα, το ΠΔΠ είναι κρίσιμο για έναν απλό λόγο: ιστορικά, μεγάλο μέρος των δημοσίων επενδύσεων και σημαντικό κομμάτι της αγροτικής οικονομίας στηρίζονται σε ευρωπαϊκές μεταβιβάσεις (δηλαδή επιχορηγήσεις που δεν αυξάνουν το ελληνικό χρέος).

Το ελληνικό timing: όταν τελειώνει το Ταμείο Ανάκαμψης, τι μένει;

Στην ελληνική δημοσιονομική συζήτηση υπάρχει ένα σημείο καμπής: το Ταμείο Ανάκαμψης (RRF, δηλαδή το ευρωπαϊκό εργαλείο της πανδημίας) έχει συγκεκριμένο χρονικό ορίζοντα. Στον ελληνικό πολυετή δημοσιονομικό προγραμματισμό (2026-2029) ενσωματώνεται ήδη η υπόθεση ότι η «γραμμή» του Ταμείου Ανάκαμψης κλείνει εντός του 2026, άρα μετά αλλάζει το μείγμα χρηματοδότησης της οικονομίας. (https://www.euro2day.gr/news/economy/article/2327418/paroysiasthke-o-dhmosionomikos-programmatismos-202.html)

Παράλληλα, η κυβέρνηση έχει ήδη συγκροτήσει διυπουργικό σχήμα για τη διαπραγμάτευση του νέου ΠΔΠ, κάτι που δείχνει ότι το αντιμετωπίζει ως θέμα εθνικής προτεραιότητας. (https://vicepresident.gov.gr/k-chatzidakis-erchontai-neoi-simantikoi-koinotikoi-poroi-gia-tin-ellada/)

Στο δημόσιο μήνυμα, η κυβερνητική γραμμή είναι ότι «δεν υπάρχει κενό χρηματοδότησης», διότι πέρα από τις επιχορηγήσεις υπάρχουν δάνεια, χρηματοδοτικά εργαλεία και νέα ταμεία ανταγωνιστικότητας. (https://www.businessdaily.gr/politiki/176332_hatzidakis-simantikoi-eyropaikoi-poroi-gia-tin-ellada-2028-2034) Αυτό είναι μια υπαρκτή τεχνική δυνατότητα. Το ερώτημα είναι αν είναι ισοδύναμο οικονομικά και κοινωνικά.

Το «49,2 δισ.» και το πρόβλημα των συγκρίσεων (λίγη ειλικρίνεια με τους αριθμούς)

Το 49,2 δισ. είναι αριθμός που υπάρχει σε επίσημο υλικό της Κομισιόν ως κατανομή για την Ελλάδα στο πλαίσιο της νέας δομής. (https://commission.europa.eu/document/download/5868c188-933f-49dc-b7c3-d7fb3c82a064_en?filename=MFF_Member+States+allocation_17.07_22h35.pdf) Το τι ακριβώς περιλαμβάνει, και κυρίως τι δεν περιλαμβάνει (π.χ. εργαλεία εκτός ΠΔΠ, έκτακτα μέσα, δανειακά παράθυρα), έχει σημασία πριν κάνουμε τίτλους τύπου «χάνουμε Χ δισ.».

Παρόλα αυτά, ακόμη και χωρίς να κλειδώσουμε κάθε λεπτομέρεια των αθροισμάτων, το πολιτικό διακύβευμα είναι καθαρό: η Κομισιόν μετακινεί το κέντρο βάρους από «παραδοσιακές» πολιτικές σε «νέα ευρωπαϊκά δημόσια αγαθά» (άμυνα, ασφάλεια, ανθεκτικότητα). Αυτό δεν είναι ουδέτερο για χώρες που έπαιρναν πολλά από ΚΑΠ και συνοχή.

Για να το δούμε σε μεγέθη που είναι πιο απτά:

• Για την περίοδο 2021-2027, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή περιγράφει ότι η Ελλάδα έχει περίπου 20,5 δισ. ευρώ από πόρους πολιτικής συνοχής (χωρίς να μετράμε την εθνική συγχρηματοδότηση). (https://www.eu.dk/samling/20251/kommissionsforslag/KOM%282025%290208/forslag/2146533/3035147/index.htm?utm_source=openai)
• Για την ΚΑΠ, ο προγραμματισμός της Ελλάδας για το 2023-2027 βρίσκεται περίπου στα 13,29 δισ. ευρώ (άμεσες ενισχύσεις και αγροτική ανάπτυξη μαζί). (https://www.oecd.org/en/publications/agricultural-policy-monitoring-and-evaluation-2024_74da57ed-en/full-report/component-16.html?utm_source=openai)

Αυτά τα δύο μαζί είναι ήδη πάνω από 33 δισ. ευρώ στην τρέχουσα περίοδο. Αν συμπιέζονται, η οικονομική μετάδοση στην Ελλάδα είναι άμεση.

---

Το χρήμα: γιατί η νομισματική πολιτική κάνει τα «δάνεια αντί επιχορηγήσεων» πιο ακριβά

Η ΕΚΤ (Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, αυτή που καθορίζει τα βασικά επιτόκια στην ευρωζώνη) μπορεί να μη μπαίνει στη διαπραγμάτευση του ΠΔΠ, αλλά καθορίζει το κόστος της «εναλλακτικής λύσης».

Διότι, αν η ΕΕ λέει «λιγότερες επιχορηγήσεις, περισσότερα δάνεια/εργαλεία», το πραγματικό ερώτημα είναι: σε τι επιτόκιο; Όσο υψηλότερα είναι τα επιτόκια, τόσο πιο δύσκολο είναι για:

• το ελληνικό Δημόσιο να αντικαταστήσει επιχορηγήσεις με δανεισμό χωρίς να πιέσει το χρέος του,
• τις ελληνικές επιχειρήσεις (ιδίως ΜμΕ) να πάρουν δάνεια για επενδύσεις που παλαιότερα έπαιρναν επιδότηση,
• τους αγρότες να «τραπεζοποιήσουν» (δηλαδή να κάνουν βιώσιμα για τράπεζα) σχέδια εκσυγχρονισμού χωρίς επιχορηγήσεις.

Η νομισματική πολιτική, με απλά λόγια, είναι ο λόγος που «τα δάνεια δεν είναι απλώς χρήματα». Είναι χρήματα με κόστος, και το κόστος αυτό δεν είναι ίδιο για όλους.

Το πορτοφόλι του κράτους: τι σημαίνει αυτό για δημοσιονομικά και χρέος

Η Ελλάδα έχει υψηλό δημόσιο χρέος ως ποσοστό του ΑΕΠ και, άρα, περιορισμένο περιθώριο να αντικαταστήσει ευρωπαϊκές επιχορηγήσεις με εθνικό χρήμα. Αυτό δεν είναι «ιδεολογική» θέση. Είναι λογιστική πραγματικότητα.

Αν μειωθούν οι ευρωπαϊκές επιχορηγήσεις για υποδομές και περιφέρειες, η χώρα έχει τρεις επιλογές, καμία ανώδυνη:

1. Να κόψει έργα/προγράμματα. Αυτό μειώνει δημόσιες επενδύσεις, άρα δυνητικά μειώνει ανάπτυξη και μελλοντικά έσοδα.
2. Να βάλει περισσότερη εθνική συγχρηματοδότηση. Αυτό πιέζει τον προϋπολογισμό (λιγότερος χώρος για υγεία, παιδεία, φοροελαφρύνσεις).
3. Να στραφεί σε δάνεια και χρηματοδοτικά εργαλεία. Αυτό μεταφέρει κόστος στο μέλλον και απαιτεί έργα με «cash flow» (έργα που φέρνουν έσοδα), όχι έργα καθαρά κοινωνικής απόδοσης.

Την ώρα που ψηφίζεται ο προϋπολογισμός και υπάρχει κοινωνική πίεση (όπως κινητοποιήσεις αγροτών), η πολιτική δυσκολία μεγαλώνει. (https://www.reuters.com/business/greek-parliament-approves-2026-budget-amid-protests-2025-12-17/)

Η ροή των πραγμάτων: εμπόριο, αλυσίδες, άμυνα και ο «λογαριασμός» της ασφάλειας

Η μετατόπιση πόρων της ΕΕ προς άμυνα και ασφάλεια δεν είναι τυχαία. Είναι απάντηση σε ένα περιβάλλον όπου:

• η Ευρώπη βλέπει μεγαλύτερους γεωπολιτικούς κινδύνους,
• η παγκοσμιοποίηση γίνεται πιο «σκληρή» (friend-shoring, έλεγχοι εξαγωγών, στρατηγικές πρώτες ύλες),
• η ασφάλεια συνόρων και η διαχείριση μετανάστευσης γίνονται μόνιμο πολιτικό θέμα.

Η Κομισιόν το ενσωματώνει στον σχεδιασμό του νέου ΠΔΠ. (https://commission.europa.eu/strategy-and-policy/eu-budget/long-term-eu-budget/eu-budget-2028-2034_en)

Για την Ελλάδα, αυτό έχει διπλή ανάγνωση:

• Ως χώρα εξωτερικών συνόρων, μπορεί να διεκδικήσει πόρους σε αυτούς τους νέους άξονες.
• Αλλά ως χώρα που στηρίζει την περιφέρεια και τη γεωργία σε κοινοτικές ροές, κινδυνεύει να χάσει εκεί που πονάει περισσότερο.

Το χρηματοπιστωτικό σύστημα: τι θα κάνουν οι τράπεζες αν αλλάξει το μείγμα

Οι τράπεζες δεν είναι φιλανθρωπικά ιδρύματα. Αν η ΕΕ αντικαταστήσει επιχορηγήσεις με δάνεια/εγγυήσεις, η μετάδοση περνάει από το τραπεζικό σύστημα:

• Οι μεγάλες επιχειρήσεις και οι μεγάλοι όμιλοι υποδομών συνήθως μπορούν να απορροφήσουν δανειακά εργαλεία.
• Οι μικρότερες επιχειρήσεις και οι μικροί αγρότες δυσκολεύονται, διότι δεν έχουν ισχυρούς ισολογισμούς, ούτε πάντα σαφή έσοδα που να «γράφουν» σε business plan.

Άρα, ακόμη κι αν «υπάρχουν λεφτά», αλλάζουν οι δικαιούχοι. Αυτό είναι η κρυφή πλευρά της τεχνικής λέξης «financial instruments» (χρηματοδοτικά εργαλεία).

Ποιος κερδίζει: ανισότητα, περιφέρεια και το πρόβλημα της κατανομής

Εδώ είναι το σημείο που πρέπει να είμαστε ωμοί: η ΚΑΠ και η συνοχή είναι πολιτικές αναδιανομής.

• Η ΚΑΠ στηρίζει εισόδημα, ειδικά σε μικρότερες αγροτικές εκμεταλλεύσεις, και κρατά ζωντανές ορεινές, νησιωτικές και μειονεκτικές περιοχές.
• Η συνοχή χρηματοδοτεί έργα που αλλιώς δεν θα γίνονταν (ή θα γίνονταν πολύ πιο αργά) σε περιφέρειες, δήμους, κοινωνικές δομές.

Αν αυτά μειωθούν, η πιθανότερη συνέπεια είναι ότι ανοίγει περισσότερο η ψαλίδα:

• Αττική και μεγάλα αστικά κέντρα (που έχουν καλύτερη πρόσβαση σε ιδιωτική χρηματοδότηση) έναντι περιφέρειας,
• μεγάλοι παίκτες (που έχουν πρόσβαση σε δανεισμό) έναντι μικρών δικαιούχων,
• κλάδοι με «γρήγορο κέρδος» έναντι κλάδων κοινωνικής συνοχής.

Και αυτό δεν είναι αφηρημένο. Στην τρέχουσα περίοδο, μόνο η συνοχή για την Ελλάδα είναι περίπου 20,5 δισ. ευρώ. (https://www.eu.dk/samling/20251/kommissionsforslag/KOM%282025%290208/forslag/2146533/3035147/index.htm?utm_source=openai) Μόνο η ΚΑΠ, περίπου 13,29 δισ. ευρώ. (https://www.oecd.org/en/publications/agricultural-policy-monitoring-and-evaluation-2024_74da57ed-en/full-report/component-16.html?utm_source=openai) Όποιος λέει «δεν πειράζει», πρακτικά λέει «ας βρούμε άλλον τρόπο να πληρωθεί αυτός ο λογαριασμός».

Αγορές έναντι πραγματικής οικονομίας: το spread μπορεί να μην «φωνάξει» αμέσως, αλλά η οικονομία θα το νιώσει

Τα spreads (η διαφορά επιτοκίου μεταξύ ελληνικών και γερμανικών ομολόγων) δεν ανεβαίνουν επειδή «κόπηκε ένα κονδύλι». Ανεβαίνουν όταν οι αγορές πιστέψουν ότι μια χώρα:

• θα έχει χαμηλότερη ανάπτυξη,
• θα δυσκολευτεί να πιάσει δημοσιονομικούς στόχους,
• θα χρειαστεί περισσότερο δανεισμό.

Η μείωση των επιχορηγήσεων δεν είναι αυτόματη κρίση. Είναι, όμως, μια αλλαγή στο growth story (την αφήγηση ανάπτυξης). Και ειδικά μετά την περίοδο των υψηλών ευρωπαϊκών ροών (RRF και ισχυρές εκταμιεύσεις ΕΣΠΑ), μια απότομη «ομαλοποίηση» χρηματοδότησης μπορεί να κάνει την οικονομία πιο ευάλωτη.

Νομίσματα και ισοτιμίες: γιατί το ευρώ, η ενέργεια και ο τουρισμός μπαίνουν στην εικόνα

Η Ελλάδα είναι καθαρός εισαγωγέας ενέργειας. Όταν το ευρώ είναι αδύναμο έναντι του δολαρίου, η ενέργεια ακριβαίνει (διότι πετρέλαιο και LNG τιμολογούνται σε δολάρια), άρα πιέζεται ο πληθωρισμός και τα εισοδήματα.

Τι σχέση έχει αυτό με το ΠΔΠ; Η σχέση είναι έμμεση αλλά πραγματική: ευρωπαϊκές επιχορηγήσεις για ενεργειακή μετάβαση, δίκτυα και εξοικονόμηση μειώνουν την ενεργειακή ευπάθεια στο μέλλον. Αν η επόμενη περίοδος έχει λιγότερη «δωρεάν» χρηματοδότηση, αυτά τα έργα μπορεί να καθυστερήσουν. Και τότε η χώρα μένει πιο εκτεθειμένη σε κάθε σοκ ισοτιμίας και τιμών ενέργειας.

Στον τουρισμό, επίσης, η ισοτιμία ευρώ-δολαρίου επηρεάζει την ελκυστικότητα για μη ευρωπαίους επισκέπτες. Η μεγάλη εικόνα είναι ότι οι επενδύσεις που στηρίζουν την ανταγωνιστικότητα (υποδομές, περιβάλλον, δίκτυα) καθορίζουν πόσο «αντέχει» μια οικονομία σε τέτοιες εξωτερικές διακυμάνσεις.

Μοντέλο ανάπτυξης: τι είδους Ελλάδα χρηματοδοτεί το νέο ευρωπαϊκό σχέδιο

Το μεγάλο ερώτημα δεν είναι μόνο πόσα χρήματα θα πάρουμε, αλλά για τι.

Η Κομισιόν, στο νέο ΠΔΠ, δίνει έμφαση στην ανταγωνιστικότητα και στην ασφάλεια. (https://commission.europa.eu/strategy-and-policy/eu-budget/long-term-eu-budget/eu-budget-2028-2034_en) Στον αγροτικό τομέα, κρατά ένα «ring-fenced» (δεσμευμένο) κομμάτι για εισοδηματική στήριξη και διαχείριση κρίσεων ύψους περίπου 300 δισ. ευρώ σε επίπεδο ΕΕ, μέσα στη νέα δομή. (https://agriculture.ec.europa.eu/media/news/next-chapter-cap-2025-07-17_en)

Ταυτόχρονα, το Συμβούλιο έχει ήδη ζητήσει μια πιο «στρατηγική» προσέγγιση στην πολιτική συνοχής μετά το 2027, κάτι που δείχνει πως οι καθαρές μεταβιβάσεις δεν είναι πολιτικά αυτονόητες στην επόμενη φάση. (https://www.consilium.europa.eu/en/press/press-releases/2025/03/28/eu-s-cohesion-policy-council-sets-out-clear-guidelines-for-the-future/)

Για την Ελλάδα, το δίλημμα είναι σαφές:

• Αν η χώρα θέλει να μειώσει την εξάρτηση από τουρισμό και κατανάλωση, χρειάζεται επενδύσεις παραγωγικότητας (δίκτυα, logistics, ενέργεια, ψηφιακές υποδομές, αγροδιατροφή).
• Αυτά παραδοσιακά χρηματοδοτούνται από συνοχή και από το επενδυτικό σκέλος της ΚΑΠ.
• Αν το νέο μοντέλο χρηματοδότησης μετακινείται προς δάνεια, τότε ευνοούνται έργα που «βγάζουν λεφτά», όχι απαραίτητα έργα που «φτιάχνουν κράτος».

---

Follow the money: ποιος ωφελείται, ποιος χάνει (και γιατί αυτό είναι πολιτική, όχι λογιστική)

Ας το πούμε καθαρά. Σε αυτή τη μετατόπιση προτεραιοτήτων υπάρχουν ωφελημένοι και χαμένοι.

Οι ωφελημένοι (σε ευρωπαϊκό επίπεδο)

1. Οι “net payers” (καθαροί πληρωτές) που θέλουν λιγότερες μεταβιβάσεις χωρίς όρους και περισσότερες δαπάνες που βαφτίζονται «ευρωπαϊκά δημόσια αγαθά». Η Γερμανία είναι ο μεγάλος παίκτης εδώ. Σύμφωνα με εκτιμήσεις, παραμένει ο μεγαλύτερος καθαρός συνεισφέρων, με καθαρή εισφορά περίπου 13,1 δισ. ευρώ το 2024. (https://www.reuters.com/business/germany-remains-eus-top-net-contributor-despite-economic-slump-study-shows-2025-11-26/?utm_source=openai)

2. Η αμυντική και τεχνολογική βιομηχανία (ευρωπαϊκά προγράμματα, κοινές προμήθειες, dual-use τεχνολογίες). Αυτή είναι η υλική πλευρά της λέξης «άμυνα».

3. Οι πολιτικές ασφάλειας συνόρων και μετανάστευσης, που αποκτούν μεγαλύτερο ειδικό βάρος στη δημοσιονομική αρχιτεκτονική.

Η γερμανική κυβέρνηση, ενδεικτικά, έχει στηρίξει την ανάγκη αναπροσανατολισμού, αλλά έχει ταυτόχρονα εκφράσει επιφυλάξεις για αύξηση του κόστους και για νέα ευρωπαϊκά έσοδα/φορολογία. (https://www.bundeskanzler.de/bk-de/aktuelles/erklaerung-der-bundesregierung-zum-vorschlag-der-europaeischen-kommission-ueber-einen-mehrjaehrigen-finanzrahmen-der-eu-2365284)

Οι χαμένοι (σε ελληνικό επίπεδο)

1. Οι μικρομεσαίοι αγρότες που στηρίζονται στις άμεσες ενισχύσεις και στα προγράμματα αγροτικής ανάπτυξης. Όταν μιλάμε για περίπου 13,29 δισ. ευρώ στην τρέχουσα περίοδο, μιλάμε για μια βασική ροή εισοδήματος, όχι για «επιδοματάκια». (https://www.oecd.org/en/publications/agricultural-policy-monitoring-and-evaluation-2024_74da57ed-en/full-report/component-16.html?utm_source=openai)

2. Οι περιφέρειες και οι δήμοι που έχουν έργα συνοχής. Τα περίπου 20,5 δισ. ευρώ της συνοχής είναι η ραχοκοκαλιά των περιφερειακών έργων. (https://www.eu.dk/samling/20251/kommissionsforslag/KOM%282025%290208/forslag/2146533/3035147/index.htm?utm_source=openai)

3. Οι μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις που ζουν γύρω από τα έργα (κατασκευές, μελέτες, προμήθειες, τοπικές υπηρεσίες) και δεν έχουν εύκολα πρόσβαση σε φθηνή χρηματοδότηση όταν το έργο πάει από «grant» σε «loan».

---

Η ελληνική πολιτική σκηνή και το θεσμικό πλαίσιο: τι μπορεί και τι δεν μπορεί να κάνει η Αθήνα

Η διαπραγμάτευση του ΠΔΠ είναι ένα πεδίο όπου η Ελλάδα δεν κινείται μόνη. Χρειάζεται συμμαχίες (με χώρες συνοχής, χώρες με ισχυρή αγροτική βάση, χώρες που θέλουν μεγαλύτερες επιχορηγήσεις).

Από την άλλη, υπάρχει και το εσωτερικό πολιτικό κεφάλαιο. Η εκλογή Έλληνα υπουργού Οικονομικών στην προεδρία του Eurogroup είναι πολιτικά σημαντική, αλλά δεν αλλάζει από μόνη της τα μαθηματικά του ΠΔΠ. (https://www.consilium.europa.eu/el/eurogroup/president/) Μπορεί, όμως, να βοηθήσει στη δικτύωση και στο «διάβασμα» των συσχετισμών.

Και, πρακτικά, η κυβέρνηση ήδη οργανώνει την προετοιμασία της διαπραγμάτευσης. (https://vicepresident.gov.gr/k-chatzidakis-erchontai-neoi-simantikoi-koinotikoi-poroi-gia-tin-ellada/) Το θέμα είναι αν αυτό θα μεταφραστεί σε συγκεκριμένες κόκκινες γραμμές: πόσο ΚΑΠ, πόσο συνοχή, πόση ευελιξία, τι είδους χρηματοδότηση (grants ή loans).

---

Τι να παρακολουθήσουμε από εδώ και πέρα (ορόσημα και ρεαλιστικά σενάρια)

1. Το τελικό “deal” στο Συμβούλιο: επειδή απαιτείται ευρεία συμφωνία, οι “net payers” θα ζητούν περιορισμούς, οι δικαιούχοι θα ζητούν διατήρηση μεταβιβάσεων. (https://www.europarl.europa.eu/doceo/document/A-7-2014-0254_EN.html?utm_source=openai)

2. Τη μορφή των εργαλείων: πόσο από το νέο πακέτο είναι επιχορηγήσεις και πόσο δάνεια/εγγυήσεις. Αυτό θα κρίνει αν οι μικροί παίκτες μένουν εκτός.

3. Την εθνική ικανότητα απορρόφησης: αν η ΕΕ πάει σε πιο “results-based” μοντέλο (πληρώνω όταν πιάνεις ορόσημα), τότε η διοικητική ετοιμότητα γίνεται χρήμα.

4. Τη σύνδεση με τον ελληνικό προγραμματισμό 2026-2029: αν βλέπουμε περιορισμό δημοσίων επενδύσεων ακριβώς όταν τελειώνει το RRF, τότε ο κίνδυνος «κοιλιάς» στην ανάπτυξη μεγαλώνει. (https://www.euro2day.gr/news/economy/article/2327418/paroysiasthke-o-dhmosionomikos-programmatismos-202.html)

5. Το κοινωνικό θερμόμετρο: οι αγρότες είναι συνήθως οι πρώτοι που αντιδρούν όταν η δημόσια πολιτική αγγίζει το εισόδημά τους, και ήδη ο προϋπολογισμός περνά σε περιβάλλον έντασης. (https://www.reuters.com/business/greek-parliament-approves-2026-budget-amid-protests-2025-12-17/)

---

Συμπέρασμα: δεν είναι “ευρωπαϊκός” καβγάς, είναι ελληνική οικονομία

Η Ελλάδα εμφανίζεται στην πρόταση της Κομισιόν με κατανομή περίπου 49,2 δισ. ευρώ για το νέο 2028-2034 πλαίσιο. (https://commission.europa.eu/document/download/5868c188-933f-49dc-b7c3-d7fb3c82a064_en?filename=MFF_Member+States+allocation_17.07_22h35.pdf) Αυτό από μόνο του δεν είναι «καταδίκη» ούτε «σωτηρία». Είναι, όμως, ένα σήμα ότι η ΕΕ ξαναγράφει το συμβόλαιο: λιγότερη έμφαση στη γεωργία και στη συνοχή ως καθαρές μεταβιβάσεις, περισσότερη έμφαση σε άμυνα, ασφάλεια και ανταγωνιστικότητα. (https://commission.europa.eu/strategy-and-policy/eu-budget/long-term-eu-budget/eu-budget-2028-2034_en)

Η πραγματική ερώτηση για την Ελλάδα είναι μία: σε ποιον θα πάει ο λογαριασμός;

• Αν πάει στους αγρότες, θα το δούμε σε εισόδημα, παραγωγή, ερημοποίηση περιφέρειας.
• Αν πάει στους δήμους και στις περιφέρειες, θα το δούμε σε έργα που δεν γίνονται, σε ποιότητα ζωής, σε άνιση ανάπτυξη.
• Αν πάει στον κρατικό προϋπολογισμό, θα το δούμε σε λιγότερο δημοσιονομικό χώρο και πιο σφιχτή πολιτική.

Και επειδή το ΠΔΠ θέλει πολιτική συμφωνία, αυτή η ιστορία δεν είναι «τι θα αποφασίσει η Ευρώπη». Είναι «τι θα διεκδικήσει η Ελλάδα, με ποιους συμμάχους, και με ποιο σχέδιο για το ποια Ελλάδα θέλει να χρηματοδοτήσει».