France Calls for Delay on EU–Mercosur Trade Deal Vote, Citing Lack of Protections for Farmers

Η Γαλλία ζήτησε επίσημα να καθυστερήσει η ψηφοφορία για τη συμφωνία εμπορίου ΕΕ–Mercosur, λέγοντας ότι «οι προϋποθέσεις δεν υπάρχουν ακόμη» και ότι το κείμενο, όπως είναι σήμερα, «δεν είναι αποδεκτό». Ο λόγος δεν είναι αφηρημένος. Είναι οι φάρμες. Οι Γάλλοι αγρότες φοβούνται ότι θα βρεθούν αντιμέτωποι με προϊόντα από Νότια Αμερική, παραγμένα με χαμηλότερα περιβαλλοντικά και υγειονομικά κριτήρια, τα οποία θα πιέσουν τις τιμές τους. Το Παρίσι βάζει τρεις ρητές προϋποθέσεις: ισχυρές ρήτρες ασφαλείας (safeguards), «mirror clauses» (δηλαδή ισοδύναμα πρότυπα για τους παραγωγούς Mercosur) και ενισχυμένους συνοριακούς ελέγχους υγειονομικής και φυτοϋγειονομικής προστασίας (SPS). Η κίνηση μπλοκάρει την προσπάθεια ολοκλήρωσης μιας διαπραγμάτευσης που κρατά πάνω από δύο δεκαετίες και θα άνοιγε αγορά 722 εκατ. ανθρώπων (https://www.ft.com/content/a77bb74e-70c5-40cd-93e5-2f0d99b87aba) (https://www.ft.com/content/a77bb74e-70c5-40cd-93e5-2f0d99b87aba?utm_source=openai).

Πώς φτάσαμε εδώ

• Η ΕΕ έδωσε εντολή διαπραγμάτευσης με το Mercosur (Βραζιλία, Αργεντινή, Ουρουγουάη, Παραγουάη) στα τέλη της δεκαετίας του ’90 και άνοιξε επίσημα συνομιλίες το 2000 (https://www.europarl.europa.eu/legislative-train/theme-a-stronger-europe-in-the-world/file-eu-mercosur-association-agreement).
• Το 2019 ανακοινώθηκε πολιτική συμφωνία επί της αρχής για την εμπορική στήλη, με υπόσχεση για σταδιακή κατάργηση δασμών στα βιομηχανικά προϊόντα και περιορισμένη πρόσβαση σε ευαίσθητα αγροτικά είδη μέσω ποσοστώσεων (TRQs, tariff-rate quotas) (https://www.eeas.europa.eu/node/64846_en).
• Το 2024 παρουσιάστηκε «βελτιωμένη» πολιτική συμφωνία, με περισσότερη έμφαση στη βιωσιμότητα, αλλά χωρίς να λυθούν όλα τα αγκάθια (https://www.europarl.europa.eu/legislative-train/theme-a-stronger-europe-in-the-world/file-eu-mercosur-association-agreement).
• Στις 12 Δεκεμβρίου 2025, οι Βρυξέλλες προανήγγειλαν ψηφοφορία στο Συμβούλιο, με στόχο υπογραφή στις 20 Δεκεμβρίου. Η Γαλλία κινήθηκε να τη ματαιώσει, ζητώντας νέο γύρο διαπραγμάτευσης για τις αγροτικές δικλείδες (https://www.reuters.com/world/americas/eu-vote-mercosur-trade-deal-set-next-week-denmark-says-2025-12-12/) (https://www.ft.com/content/a77bb74e-70c5-40cd-93e5-2f0d99b87aba).

Τι περιέχει η συμφωνία (με απλά λόγια)

• Κατάργηση δασμών σε μεγάλο μέρος των βιομηχανικών προϊόντων και καλύτερη πρόσβαση της ευρωπαϊκής βιομηχανίας στη Νότια Αμερική.
• Περιορισμένη, ελεγχόμενη πρόσβαση σε «ευαίσθητα» αγροτικά μέσω TRQs, δηλαδή ποσοτήτων που εισάγονται με μειωμένο ή μηδενικό δασμό, και πάνω από το όριο ισχύουν οι κανονικοί δασμοί. Ενδεικτικά, βοδινό 99.000 τόνοι (in-quota δασμός 7,5%), πουλερικά 180.000 τόνοι (μηδενικός δασμός εντός quota με σταδιακή εφαρμογή), ζάχαρη 180.000 τόνοι, αιθανόλη 450.000 τόνοι (βιομηχανική) συν 200.000 τόνοι με μειωμένο δασμό (https://policy.trade.ec.europa.eu/eu-trade-relationships-country-and-region/countries-and-regions/mercosur/eu-mercosur-agreement/factsheet-eu-mercosur-partnership-agreement-opening-opportunities-european-farmers_en) (https://policy.trade.ec.europa.eu/eu-trade-relationships-country-and-region/countries-and-regions/mercosur/eu-mercosur-agreement/factsheet-eu-mercosur-partnership-agreement-opening-opportunities-european-farmers_en?utm_source=openai).
• Κανόνες SPS: όλα τα εισαγόμενα στην ΕΕ πρέπει να πληρούν τα ευρωπαϊκά πρότυπα ασφάλειας τροφίμων και υγείας ζώων/φυτών. Στη θεωρία αυτό εξισορροπεί το «παιχνίδι», στην πράξη το πρόβλημα είναι η επιβολή και η ιχνηλασιμότητα στο χωράφι/στάβλο (https://policy.trade.ec.europa.eu/eu-trade-relationships-country-and-region/countries-and-regions/mercosur/eu-mercosur-agreement/factsheet-eu-mercosur-partnership-agreement-france_en).
• Κεφάλαιο για Εμπόριο και Βιώσιμη Ανάπτυξη (TSD): περιλαμβάνει δεσμεύσεις για κλίμα, δάση και εργασιακά. Οι μηχανισμοί επιβολής βασίζονται σε διαβουλεύσεις και επιτροπές ειδικών, όχι σε αυτόματες εμπορικές κυρώσεις, κάτι που οργανώσεις όπως η ClientEarth επικρίνουν ως ανεπαρκές (https://www.clientearth.org/latest/news/the-mercosur-trade-deal-risks-derailing-the-eus-plan-to-protect-the-worlds-forests/?utm_source=openai) (https://op.europa.eu/publication/manifestation_identifier/PUB_NG0320817ENN?utm_source=openai).

Γιατί αντιδρά η Γαλλία

Η γαλλική κυβέρνηση ζητά τρία πράγματα:

1. Ισχυρές ρήτρες ασφαλείας (safeguards): την δυνατότητα να επανέλθουν γρήγορα δασμοί ή να περιοριστούν οι εισαγωγές αν αυξηθούν απότομα και προκαλέσουν σοβαρή διαταραχή στην αγορά. Οι ρήτρες υπάρχουν, αλλά το Παρίσι θέλει γρήγορες διαδικασίες ενεργοποίησης και χαμηλότερα «κατώφλια» παρέμβασης (https://policy.trade.ec.europa.eu/eu-trade-relationships-country-and-region/countries-and-regions/mercosur/eu-mercosur-agreement/factsheet-eu-mercosur-partnership-agreement-france_en).

2. «Mirror clauses»: ρητές εγγυήσεις ότι οι παραγωγοί Mercosur θα τηρούν πρότυπα αντίστοιχα των ευρωπαϊκών (περιβάλλον, ευζωία ζώων, φυτοφάρμακα). Αυτό ξεπερνά τον κανόνα της συμμόρφωσης του τελικού προϊόντος και αγγίζει τον τρόπο παραγωγής, που στον ΠΟΕ (Παγκόσμιος Οργανισμός Εμπορίου) είναι νομικά σύνθετος. Επιτρέπεται όταν τεκμηριώνεται ως αναγκαίο για την υγεία/ασφάλεια και όταν συμφωνείται διμερώς ως όρος προτιμησιακής πρόσβασης, αλλά κινδυνεύει να θεωρηθεί «κρυφός προστατευτισμός» αν δεν σχεδιαστεί σωστά (https://www.wto.org/english/tratop_e/sps_e/spsagr_e.htm?utm_source=openai) (https://borderlex.net/2022/05/03/interview-mirror-clauses-eu-needs-to-be-collaborative-with-trading-partners/?utm_source=openai).

3. Ενισχυμένοι έλεγχοι SPS και ιχνηλασιμότητας: ώστε να αποκλείονται προϊόντα που συνδέονται με αποψίλωση ή χρήση απαγορευμένων ουσιών. Η ΕΕ έχει εργαλεία, όπως ο Κανονισμός για την αποδάσωση (EUDR), που ζητά γεωεντοπισμένα στοιχεία προέλευσης, αλλά η εφαρμογή τους είναι ακόμη υπό διαμόρφωση στην πράξη (https://www.deforestationimportee.ecologie.gouv.fr/en/the-european-deforestation-free-regulation/article/the-european-deforestation-free-regulation?utm_source=openai) (https://policy.trade.ec.europa.eu/eu-trade-relationships-country-and-region/countries-and-regions/mercosur/eu-mercosur-agreement/factsheet-eu-mercosur-partnership-agreement-france_en).

Ο υπουργός Οικονομίας Ρολάν Λεσκύρ το είπε καθαρά: «Η συνθήκη όπως είναι, είναι απλώς μη αποδεκτή», μέχρι να υπάρξουν εγγυήσεις στα τρία σημεία (https://www.ft.com/content/a77bb74e-70c5-40cd-93e5-2f0d99b87aba?utm_source=openai).

Τι λένε οι αριθμοί

• Οι εμπορικές ροές ΕΕ–Mercosur είναι σχεδόν ισορροπημένες σε αξία: η ΕΕ εισήγαγε περίπου 56 δισ. ευρώ αγαθά από το Mercosur και εξήγαγε περίπου 55,2 δισ. ευρώ το 2024. Οι εισαγωγές από Mercosur είναι ως επί το πλείστον πρωτογενή και αγροτικά προϊόντα (https://ec.europa.eu/eurostat/web/products-eurostat-news/w/ddn-20250620-3?utm_source=openai).
• Τα TRQs είναι μικρά ως ποσοστό της ευρωπαϊκής παραγωγής. Το beef-quota, 99.000 τόνοι, αντιστοιχεί περίπου στο 1–1,5% της παραγωγής της ΕΕ. Στα πουλερικά, οι 180.000 τόνοι είναι στο 1–2% της παραγωγής. Η Επιτροπή προβλέπει συνολικά μικρή επίπτωση σε μέσες τιμές και παραγωγή σε επίπεδο ΕΕ, αλλά αναγνωρίζει ότι οι επιπτώσεις συγκεντρώνονται τοπικά, ειδικά σε αγροτικές περιοχές με εξάρτηση από ευαίσθητα προϊόντα (https://policy.trade.ec.europa.eu/eu-trade-relationships-country-and-region/countries-and-regions/mercosur/eu-mercosur-agreement/factsheet-eu-mercosur-partnership-agreement-opening-opportunities-european-farmers_en?utm_source=openai) (https://op.europa.eu/publication/manifestation_identifier/PUB_NG0320817ENN?utm_source=openai).
• Η συζήτηση για το περιβάλλον δεν είναι προσχηματική. Δεδομένα για αποψίλωση σε τμήματα της Αμαζονίας και του Cerrado έχουν συνδεθεί με κτηνοτροφική και αγροτική επέκταση, γεγονός που τροφοδοτεί την ευρωπαϊκή απαίτηση για ιχνηλασιμότητα «μέχρι το χωράφι» (https://www.researchgate.net/publication/376416160_Deforestation_and_Forest_Degradation_in_the_Amazon_-_Update_for_year_2022_and_link_to_soy_trade?utm_source=openai) (https://www.deforestationimportee.ecologie.gouv.fr/en/the-european-deforestation-free-regulation/article/the-european-deforestation-free-regulation?utm_source=openai).

Πλαίσιο 3: Εμπόριο και εφοδιαστικές αλυσίδες

Η ουσία είναι η εξής: η συμφωνία κάνει φθηνότερα για τους Ευρωπαίους τα προϊόντα που παράγονται πιο αποδοτικά στη Νότια Αμερική (κρέας, ζάχαρη, αιθανόλη) και κάνει φθηνότερα για τους Λατινοαμερικάνους τα ευρωπαϊκά βιομηχανικά προϊόντα (μηχανήματα, αυτοκίνητα, χημικά). Αυτό είναι κλασικό «ανταλλάζουμε συγκριτικά πλεονεκτήματα». Μικρό πρόβλημα, μεγάλη πολιτική ένταση: οι ευαίσθητοι κλάδοι δεν είναι απλά κλάδοι, είναι κοινότητες. Όταν προσθέτεις 1–2% προσφορά σε μια αγορά της ΕΕ, ο μέσος όρος σχεδόν δεν κουνιέται. Στο χωριό όμως, η farm-gate τιμή μπορεί να πέσει τόσο όσο αρκεί για να γυρίσει ένας ισολογισμός σε ζημιογόνο (https://op.europa.eu/publication/manifestation_identifier/PUB_NG0320817ENN?utm_source=openai) (https://policy.trade.ec.europa.eu/eu-trade-relationships-country-and-region/countries-and-regions/mercosur/eu-mercosur-agreement/factsheet-eu-mercosur-partnership-agreement-opening-opportunities-european-farmers_en?utm_source=openai).

Πλαίσιο 1: Νομισματική πολιτική και ισοτιμίες

Η ΕΚΤ (Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα) δεν αποφασίζει τις εμπορικές συμφωνίες, αλλά επηρεάζει το περιθώριο των αγροτών. Υψηλότερα επιτόκια σημαίνουν ακριβότερα δάνεια για επενδύσεις σε κλωβούς, ψυκτικές εγκαταστάσεις, πιστοποιήσεις ιχνηλασιμότητας. Αν οι ρήτρες επιβάλουν αναβαθμίσεις συμμόρφωσης, το κόστος κεφαλαίου έχει σημασία. Επιπλέον, οι περισσότερες αγροεμπορικές συναλλαγές τιμολογούνται σε δολάρια. Όταν το ευρώ υποχωρεί, οι εισαγωγές γίνονται ακριβότερες στο ράφι. Άρα η ισοτιμία ευρώ–δολαρίου μπορεί να απορροφήσει ή να ενισχύσει το όποιο όφελος από τους χαμηλότερους δασμούς. Αυτό δεν αναιρεί τις δομικές επιδράσεις, αλλά τις «εξομαλύνει» κυκλικά (https://ec.europa.eu/eurostat/web/products-eurostat-news/w/ddn-20250620-3?utm_source=openai).

Πλαίσιο 2: Δημοσιονομικά, ΚΑΠ και «δίχτυ ασφαλείας»

Η Κοινή Αγροτική Πολιτική (ΚΑΠ) έχει εργαλεία για κρίσεις: αποθεματικό κρίσης, ενισχύσεις ιδιωτικής αποθεματοποίησης, δημόσια παρέμβαση. Μπορεί επίσης να εγκρίνει «έκτακτες ενισχύσεις» σε πληττόμενους κλάδους. Όμως ο προϋπολογισμός δεν είναι ανεξάντλητος, και οι κανόνες κρατικών ενισχύσεων απαιτούν κοινοτική έγκριση. Με απλά λόγια: υπάρχουν «μαξιλάρια», αλλά κάθε ευρώ πρέπει να δικαιολογηθεί, ειδικά όταν το δημοσιονομικό περιθώριο είναι στενό και τα κράτη μέλη έχουν υψηλό χρέος (https://capreform.eu/changes-proposed-to-the-management-of-agricultural-crises/?utm_source=openai) (https://www.oecd.org/en/publications/2025/10/agricultural-policy-monitoring-and-evaluation-2025_354e7040/full-report/european-union_2e29a59b.html?utm_source=openai).

Πλαίσιο 4: Τράπεζες και χρηματοδότηση της αλυσίδας

Οι μεγάλες αλυσίδες και εισαγωγείς θα βρουν εύκολα χρηματοδότηση για να εκμεταλλευτούν χαμηλότερους δασμούς. Οι μικρές φάρμες όχι πάντα. Εδώ βρίσκεται ένα κομμάτι της «ανισορροπίας ισχύος»: το εμπόριο ευνοεί τον οργανωμένο, κεφαλαιακά ισχυρό κρίκο. Αν στις νέες απαιτήσεις συμμόρφωσης (π.χ. geolocation, πιστοποιήσεις) το κόστος είναι σταθερό ανά παραγωγό, οι οικονομίες κλίμακας κάνουν τη διαφορά.

Πλαίσιο 5: Ανισότητα και κατανομή κερδών

Ποιος κερδίζει; Οι βιομηχανίες της ΕΕ που θα πουλήσουν περισσότερα στη Νότια Αμερική. Οι μεγάλοι Ευρωπαίοι λιανέμποροι και οι εισαγωγείς που θα αγοράσουν φθηνότερα. Οι καταναλωτές, σε βαθμό που οι μειώσεις κόστους περνούν στα ράφια. Ποιος χάνει; Οι αγρότες και κτηνοτρόφοι σε κλάδους με άμεσο ανταγωνισμό από Mercosur, κυρίως σε commodity κατηγορίες (βόειο, πουλερικά, ζάχαρη), ειδικά όταν δεν έχουν διαπραγματευτική ισχύ προς τα πάνω στην αλυσίδα (https://policy.trade.ec.europa.eu/eu-trade-relationships-country-and-region/countries-and-regions/mercosur/eu-mercosur-agreement/factsheet-eu-mercosur-partnership-agreement-france_en) (https://op.europa.eu/publication/manifestation_identifier/PUB_NG0320817ENN?utm_source=openai).

Πλαίσιο 6: Αγορές έναντι πραγματικής οικονομίας

Αν κλείσει η συμφωνία, θα δείτε πιθανώς ευρωπαϊκές μετοχές βιομηχανίας και αυτοκινητοβιομηχανίας να το υποδέχονται θετικά. Αυτό δεν σημαίνει ότι το εισόδημα του κτηνοτρόφου θα βελτιωθεί. Οι δείκτες ευημερίας στο χρηματιστήριο δεν είναι τα εισοδήματα στην ύπαιθρο. Να τα ξεχωρίζουμε.

Πλαίσιο 7: Συνάλλαγμα

Το ευρώ ενισχυμένο κάνει φθηνότερες τις εισαγωγές κρέατος και ζάχαρης. Το ευρώ αδύναμο κάνει ακριβότερη τη βενζίνη και τα logistics των εισαγωγών. Η Βραζιλία τιμολογεί πολλά σε δολάρια. Άρα η τελική τιμή για τον καταναλωτή είναι μείγμα δασμών, συναλλάγματος και δομικής ανταγωνιστικότητας.

Πλαίσιο 8: Μοντέλο ανάπτυξης

Για την ΕΕ, η συμφωνία ενισχύει ένα εξαγωγικό μοντέλο στη βιομηχανία και φθηνότερες εισροές σε ορισμένες πρώτες ύλες. Για τις χώρες του Mercosur, ενισχύει τα αγρο-εξαγωγικά τους κανάλια. Αυτό από μόνο του δεν είναι «καλό» ή «κακό»· είναι επιλογή κατανομής πόρων. Το κρίσιμο είναι τι συνοδευτικά μέτρα θα στηρίξουν τους χαμένους της προσαρμογής (https://op.europa.eu/publication/manifestation_identifier/PUB_NG0320817ENN?utm_source=openai).

Πλαίσιο 9: Εγγραμματοσύνη δεδομένων

• Τα TRQs είναι ποσότητες, όχι αξίες. Δεν «αποπληθωρίζονται».
• Οι αξίες εμπορίου σε ευρώ είναι ονομαστικές. Για πραγματικές συγκρίσεις χρειάζεται διόρθωση με δείκτες τιμών (HICP).
• Ο μέσος όρος σε επίπεδο ΕΕ κρύβει την κατανομή: ένα −2% στη μέση τιμή μπορεί να σημαίνει −8% για τον μικρό παραγωγό commodity και 0% για τον παραγωγό niche ποιότητας.

---

Πώς επηρεάζει την Ελλάδα

Η Ελλάδα δεν είναι μεγάλη εισαγωγική πύλη για κρέας από τη Νότια Αμερική σήμερα. Ενδεικτικά, οι απευθείας ροές βοδινού Βραζιλία→Ελλάδα είναι πολύ μικρές, σε ορισμένα HS είδη ακόμη και αμελητέες. Όμως ζούμε σε ενιαία αγορά. Αν αυξηθούν οι εισαγωγές σε Ισπανία, Ολλανδία ή Ιταλία, μέρος των φθηνότερων κομματιών μπορεί να καταλήξει στις ελληνικές αλυσίδες μέσω ενδοκοινοτικού εμπορίου. Άρα η πίεση στις τιμές παραγωγού μπορεί να έρθει «από την πίσω πόρτα» (https://wits.worldbank.org/trade/comtrade/en/country/GRC/year/2024/tradeflow/Imports/partner/ALL/product/020230?utm_source=openai) (https://ec.europa.eu/eurostat/web/products-eurostat-news/w/ddn-20250620-3?utm_source=openai).

• Βόειο κρέας: Η Ελλάδα είναι ελλειμματική και οι τιμές στο ράφι εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από εισαγωγές. Το άνοιγμα της προσφοράς εντός του ευρωπαϊκού quota μπορεί να πιέσει τις τιμές των «φθηνών» κομματιών (κιμάς, κατεψυγμένα), βελτιώνοντας τη θέση του καταναλωτή αλλά επιβαρύνοντας τους μικρούς κτηνοτρόφους που ανταγωνίζονται στο commodity segment.
• Πουλερικά: Η εγχώρια παραγωγή είναι σημαντική. Μια μικρή πρόσθετη προσφορά σε επίπεδο ΕΕ μπορεί να μειώσει την τιμή χονδρικής κατά 1–3% σε βραχυπρόθεσμο ορίζοντα, ιδίως στα πιο τυποποιημένα προϊόντα. Για παραγωγούς με πολύ στενά περιθώρια, αυτό είναι υλικό.
• Ζάχαρη–αιθανόλη: Η ζαχαροπαραγωγή στην Ελλάδα έχει συρρικνωθεί. Η έκθεση είναι μέτρια, αλλά τυχόν πίεση στις τιμές επηρεάζει βιομηχανίες τροφίμων που χρησιμοποιούν ζάχαρη ως είσοδο (https://policy.trade.ec.europa.eu/eu-trade-relationships-country-and-region/countries-and-regions/mercosur/eu-mercosur-agreement/factsheet-eu-mercosur-partnership-agreement-opening-opportunities-european-farmers_en?utm_source=openai).

Στην αντίπερα όχθη, η Ελλάδα έχει προϊόντα με ονομασία προέλευσης και ισχυρό brand (ελαιόλαδο, τυριά ΠΟΠ, οίνος). Η συμφωνία θωρακίζει γεωγραφικές ενδείξεις και βελτιώνει την πρόσβαση σε αγορές της Νότιας Αμερικής. Αυτή είναι πραγματική ευκαιρία για εξαγωγείς ποιότητας, εφόσον τα κανάλια διανομής στηθούν σωστά και οι όροι για τις ενδείξεις είναι ξεκάθαροι στην τελική νομική διατύπωση (https://policy.trade.ec.europa.eu/eu-trade-relationships-country-and-region/countries-and-regions/mercosur/eu-mercosur-agreement/factsheet-eu-mercosur-partnership-agreement-opening-opportunities-european-farmers_en) (https://op.europa.eu/publication/manifestation_identifier/PUB_NG0320817ENN?utm_source=openai).

Τουρισμός, ναυτιλία, λιμάνια

• Τουρισμός: οριακές επιδράσεις, έμμεσες μέσω πληθωρισμού τροφίμων. Αν οι εισαγωγές μειώσουν τιμές σε βασικά είδη, μικρή θετική επίδραση στο κόστος φιλοξενίας.
• Ναυτιλία: κάθε αύξηση ροών σε reefer containers από τον Ατλαντικό ωφελεί τις γραμμές. Ο Πειραιάς και η Θεσσαλονίκη μπορούν να διεκδικήσουν κομμάτι των ροών, κυρίως ως κόμβοι διανομής προς Βαλκάνια και Ανατολική Μεσόγειο. Το όφελος εξαρτάται από το πώς θα κατανεμηθούν οι TRQs εντός ΕΕ και τις εμπορικές συμβάσεις των μεγάλων λιανεμπόρων (https://ec.europa.eu/eurostat/web/products-eurostat-news/w/ddn-20250620-3?utm_source=openai).

Θεσμικοί περιορισμοί

Η Ελλάδα δεν μπορεί να αλλάξει δασμολογικό καθεστώς μονομερώς. Είμαστε μέσα στο κοινό εμπορικό καθεστώς της ΕΕ και στην ευρωζώνη. Στήριξη σε πληττόμενους κλάδους θα πρέπει να περάσει από τους κανόνες κρατικών ενισχύσεων ή να αντληθεί από τα εργαλεία της ΚΑΠ (https://capreform.eu/changes-proposed-to-the-management-of-agricultural-crises/?utm_source=openai).

Ο πολιτικός χάρτης: ποιος πιέζει, ποιος στηρίζει

Η Γερμανία και η Ισπανία βλέπουν πολλά οφέλη για τις βιομηχανίες τους και πιέζουν για γρήγορη ολοκλήρωση. Η Γαλλία ηγείται της αντίδρασης, μαζί με άλλες χώρες με ισχυρό αγροτικό αποτύπωμα ή επιφυλάξεις, όπως η Αυστρία και η Ιρλανδία. Η ισορροπία στο Συμβούλιο θα κριθεί από το αν διαμορφώνεται «μπλοκ μειοψηφίας» ικανό να καθυστερήσει ή να αναγκάσει αναδιατύπωση σε κρίσιμα σημεία (https://www.euronews.com/business/2024/11/19/eu-mercosur-trade-deal-winners-and-losers-in-europe?utm_source=openai) (https://www.ft.com/content/a77bb74e-70c5-40cd-93e5-2f0d99b87aba?utm_source=openai).

Η διαδικασία τυπικά απαιτεί πλειοψηφία στο Συμβούλιο (qualified majority) και συναίνεση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Η Επιτροπή είχε στοχεύσει υπογραφή στις 20 Δεκεμβρίου, πρόθεση που τώρα τίθεται υπό αμφισβήτηση λόγω της γαλλικής κίνησης (https://www.reuters.com/world/americas/eu-vote-mercosur-trade-deal-set-next-week-denmark-says-2025-12-12/) (https://www.ft.com/content/a77bb74e-70c5-40cd-93e5-2f0d99b87aba).

Επιβολή κανόνων: TSD, SPS, EUDR

• TSD: το κεφάλαιο για το εμπόριο και τη βιωσιμότητα είναι δεσμευτικό αλλά δεν φέρει αυτόματες εμπορικές κυρώσεις. Προβλέπει διαβουλεύσεις και πίνακες ειδικών που εκδίδουν συστάσεις. Η κριτική λέει ότι, χωρίς κυρώσεις, η συμμόρφωση μπορεί να μείνει «ευχολόγιο» (https://www.clientearth.org/latest/news/the-mercosur-trade-deal-risks-derailing-the-eus-plan-to-protect-the-worlds-forests/?utm_source=openai).
• SPS: τα προϊόντα που μπαίνουν στην ΕΕ πρέπει να πληρούν τα ευρωπαϊκά όρια υπολειμμάτων και τις απαγορεύσεις, στηριγμένα σε επιστημονική αξιολόγηση κινδύνου. Αυτό είναι νόμιμο πλαίσιο στον ΠΟΕ, αλλά απαιτεί ισχυρή τεχνική ικανότητα ελέγχων και τεκμηρίωση (https://www.wto.org/english/tratop_e/sps_e/spsagr_e.htm?utm_source=openai).
• EUDR: η νέα ευρωπαϊκή ρύθμιση για «μη αποψιλωμένα» προϊόντα απαιτεί από τους εισαγωγείς να γνωρίζουν την ακριβή γεωτοποθεσία προέλευσης και να κάνουν due diligence. Αν εφαρμοστεί αυστηρά, μπορεί να λειτουργήσει ως «mirror by practice», χωρίς να χρειαστεί νομικά αμφιλεγόμενη ρήτρα στη συμφωνία (https://www.deforestationimportee.ecologie.gouv.fr/en/the-european-deforestation-free-regulation/article/the-european-deforestation-free-regulation?utm_source=openai).

Follow the money: ποιος κερδίζει, ποιος πληρώνει

• Κερδισμένοι στην ΕΕ: βιομηχανίες μηχανημάτων, αυτοκινητοβιομηχανία, χημικά, οίνος και ΠΟΠ προϊόντα που θα προστατευθούν στις αγορές Mercosur. Λιανεμπόριο και μεγάλοι εισαγωγείς που θα πετύχουν καλύτερους όρους προμήθειας (https://policy.trade.ec.europa.eu/eu-trade-relationships-country-and-region/countries-and-regions/mercosur/eu-mercosur-agreement/factsheet-eu-mercosur-partnership-agreement-france_en).
• Κερδισμένοι στο Mercosur: μεγάλοι αγρο-εξαγωγείς βοδινού, πουλερικών, ζάχαρης, αιθανόλης. Ειδικά όσοι έχουν κεφάλαια να αντέξουν απαιτήσεις ιχνηλασιμότητας.
• Πληρωτές: μικρές και μεσαίες φάρμες στην ΕΕ σε commodity κλάδους. Σε περιβαλλοντικό επίπεδο, αν οι έλεγχοι δεν δουλέψουν, πληρώνει η κλιματική πολιτική μέσω αυξημένης πίεσης σε ευαίσθητα οικοσυστήματα (https://op.europa.eu/publication/manifestation_identifier/PUB_NG0320817ENN?utm_source=openai) (https://www.researchgate.net/publication/376416160_Deforestation_and_Forest_Degradation_in_the_Amazon_-_Update_for_year_2022_and_link_to_soy_trade?utm_source=openai).

Στην Ελλάδα το μοτίβο είναι παρόμοιο: εισαγωγείς και σούπερ μάρκετ κερδίζουν από φθηνότερες εισροές, καταναλωτές πιθανά επωφελούνται σε τιμές, μικροί κτηνοτρόφοι πιέζονται. Αντίβαρο είναι τα ελληνικά προϊόντα ποιότητας που μπορούν να κερδίσουν μερίδια στη Νότια Αμερική, αν στηθούν δίκτυα και «παίξουν» σωστά την προστασία ΠΟΠ (https://policy.trade.ec.europa.eu/eu-trade-relationships-country-and-region/countries-and-regions/mercosur/eu-mercosur-agreement/factsheet-eu-mercosur-partnership-agreement-opening-opportunities-european-farmers_en).

Τι λέει η Κομισιόν για τις επιδράσεις

Οι επίσημες αξιολογήσεις (Sustainability Impact Assessment) με μακροοικονομικά μοντέλα προβλέπουν μικρές, θετικές καθαρές επιδράσεις για την ΕΕ συνολικά στο ΑΕΠ και την ευημερία. Ωστόσο αναγνωρίζουν κατανομές κερδών και ζημιών μεταξύ κλάδων, με απώλειες σε ευαίσθητα αγροτικά προϊόντα. Οι επιπτώσεις στις μέσες τιμές και στην παραγωγή είναι χαμηλές σε επίπεδο ΕΕ, αλλά τοπικά και κλαδικά μπορεί να είναι ορατές και πολιτικά δύσκολες (https://op.europa.eu/publication/manifestation_identifier/PUB_NG0320817ENN?utm_source=openai) (https://policy.trade.ec.europa.eu/eu-trade-relationships-country-and-region/countries-and-regions/mercosur/eu-mercosur-agreement/factsheet-eu-mercosur-partnership-agreement-opening-opportunities-european-farmers_en?utm_source=openai).

Πώς μπορεί να «κλείσει» πολιτικά

Υπάρχει τρόπος να συγκεραστούν τα αντίθετα; Ναι, τεχνικά υπάρχουν βήματα:

• «Ρήτρες σωσίβιες» που ενεργοποιούνται γρήγορα, με διαφάνεια, όταν οι εισαγωγές υπερβούν όρια ή προκαλέσουν διαταραχή.
• Δεσμευτικό πρωτόκολλο ιχνηλασιμότητας, με διαλειτουργικότητα συστημάτων (TRACES-NT στην ΕΕ με αντίστοιχα λατινοαμερικανικά), ώστε οι έλεγχοι να γίνονται ψηφιακά και στοχευμένα.
• Χρονοδιαγράμματα συμμόρφωσης και τεχνική βοήθεια για μικρούς παραγωγούς στις χώρες Mercosur, για να μην αποκλειστούν από την αγορά.
• Εξακρίβωση ότι το TSD έχει «δόντια» όπου χρειάζεται, έστω μέσω side-letters που συνδέουν μη συμμόρφωση με ρήτρες επανεξέτασης (https://policy.trade.ec.europa.eu/eu-trade-relationships-country-and-region/countries-and-regions/mercosur/eu-mercosur-agreement/factsheet-eu-mercosur-partnership-agreement-france_en) (https://www.clientearth.org/latest/news/the-mercosur-trade-deal-risks-derailing-the-eus-plan-to-protect-the-worlds-forests/?utm_source=openai).

Τρία σημεία καμπής που θα κρίνουν την έκβαση

1. Η ψήφος στο Συμβούλιο και το αν διαμορφώνεται ικανή μειοψηφία να ζητήσει αναβολή ή ουσιαστικές τροποποιήσεις. Η γαλλική αντίθεση έχει βάρος σε πληθυσμό και πολιτική επιρροή (https://www.reuters.com/world/americas/eu-vote-mercosur-trade-deal-set-next-week-denmark-says-2025-12-12/) (https://www.ft.com/content/a77bb74e-70c5-40cd-93e5-2f0d99b87aba).

2. Η αποδοχή από τις χώρες Mercosur τεχνικών απαιτήσεων για ιχνηλασιμότητα και ελέγχους, χωρίς να θεωρηθούν «αποικιοκρατικές» προϋποθέσεις. Η ισορροπία με τους κανόνες του ΠΟΕ είναι κρίσιμη (https://www.wto.org/english/tratop_e/sps_e/spsagr_e.htm?utm_source=openai).

3. Η ενσωμάτωση του EUDR και των SPS ελέγχων στην πράξη: αν οι τελωνειακές αρχές της ΕΕ μπορούν να αποκλείουν γρήγορα «μη συμμορφούμενα» φορτία, ο κίνδυνος αθέμιτου ανταγωνισμού μειώνεται. Αν όχι, η πολιτική αντίδραση εντός ΕΕ θα ενταθεί (https://www.deforestationimportee.ecologie.gouv.fr/en/the-european-deforestation-free-regulation/article/the-european-deforestation-free-regulation?utm_source=openai) (https://policy.trade.ec.europa.eu/eu-trade-relationships-country-and-region/countries-and-regions/mercosur/eu-mercosur-agreement/factsheet-eu-mercosur-partnership-agreement-france_en).

---

Γιατί να νοιαζόμαστε

Το εμπόριο δεν είναι αφηρημένο. Είναι οι τιμές στο ράφι, το εισόδημα του κτηνοτρόφου, οι θέσεις εργασίας σε σφαγεία και οι παραγγελίες στα εργοστάσια. Η συμφωνία ΕΕ–Mercosur μπορεί να κάνει τα βιομηχανικά μας προϊόντα πιο ανταγωνιστικά στη Λατινική Αμερική και να μειώσει ελαφρά τις τιμές ορισμένων τροφίμων. Μπορεί όμως να πιέσει μικρές φάρμες. Το ερώτημα είναι: θα χτίσουμε καθαρούς κανόνες και δίκτυ ασφαλείας για τους χαμένους; Αν ναι, η συμφωνία στέκει. Αν όχι, οι πολιτικές αντιστάσεις δεν θα κοπάσουν.

Και κάτι τελευταίο: η διασταύρωση των στοιχείων δείχνει ότι τα TRQs είναι μικρά σε ευρωπαϊκή κλίμακα, αλλά μεγάλα για την πολιτική. Στην οικονομία, ο μέσος όρος κρύβει τις άκρες. Εκεί κρίνονται οι αποφάσεις.

---

Παραπομπές

• Χρονολόγιο και πολιτικές φάσεις: Ευρωκοινοβούλιο, ΕΥΕΔ (https://www.europarl.europa.eu/legislative-train/theme-a-stronger-europe-in-the-world/file-eu-mercosur-association-agreement) (https://www.eeas.europa.eu/node/64846_en)
• Επίσημα στοιχεία εμπορίου και δομή συμφωνίας: Ευρωπαϊκή Επιτροπή, Eurostat (https://policy.trade.ec.europa.eu/eu-trade-relationships-country-and-region/countries-and-regions/mercosur/eu-mercosur-agreement/factsheet-eu-mercosur-partnership-agreement-opening-opportunities-european-farmers_en) (https://ec.europa.eu/eurostat/web/products-eurostat-news/w/ddn-20250620-3?utm_source=openai)
• TRQs, safeguards, SPS, TSD: Επιτροπή, factsheets και νομικός σκελετός (https://policy.trade.ec.europa.eu/eu-trade-relationships-country-and-region/countries-and-regions/mercosur/eu-mercosur-agreement/factsheet-eu-mercosur-partnership-agreement-opening-opportunities-european-farmers_en?utm_source=openai) (https://policy.trade.ec.europa.eu/eu-trade-relationships-country-and-region/countries-and-regions/mercosur/eu-mercosur-agreement/factsheet-eu-mercosur-partnership-agreement-france_en)
• Βιωσιμότητα και κριτική TSD: SIA, ClientEarth (https://op.europa.eu/publication/manifestation_identifier/PUB_NG0320817ENN?utm_source=openai) (https://www.clientearth.org/latest/news/the-mercosur-trade-deal-risks-derailing-the-eus-plan-to-protect-the-worlds-forests/?utm_source=openai)
• Γαλλική θέση και πολιτικές εξελίξεις: Financial Times, Reuters (https://www.ft.com/content/a77bb74e-70c5-40cd-93e5-2f0d99b87aba?utm_source=openai) (https://www.reuters.com/world/americas/eu-vote-mercosur-trade-deal-set-next-week-denmark-says-2025-12-12/) (https://www.ft.com/content/a77bb74e-70c5-40cd-93e5-2f0d99b87aba)
• Συμμαχίες κρατών μελών: Euronews (https://www.euronews.com/business/2024/11/19/eu-mercosur-trade-deal-winners-and-losers-in-europe?utm_source=openai)
• Πλαίσιο ΠΟΕ για SPS και mirror clauses: WTO (https://www.wto.org/english/tratop_e/sps_e/spsagr_e.htm?utm_source=openai)
• Περιβάλλον και αποψίλωση: Γαλλικό Υπουργείο Οικολογίας, ερευνητικές αναφορές (https://www.deforestationimportee.ecologie.gouv.fr/en/the-european-deforestation-free-regulation/article/the-european-deforestation-free-regulation?utm_source=openai) (https://www.researchgate.net/publication/376416160_Deforestation_and_Forest_Degradation_in_the_Amazon_-_Update_for_year_2022_and_link_to_soy_trade?utm_source=openai)
• Ελληνικές ροές εμπορίου: WITS/UN COMTRADE δειγματοληπτικά (https://wits.worldbank.org/trade/comtrade/en/country/GRC/year/2024/tradeflow/Imports/partner/ALL/product/020230?utm_source=openai)
• ΚΑΠ, εργαλεία κρίσης και κρατικές ενισχύσεις: CAP Reform, OECD (https://capreform.eu/changes-proposed-to-the-management-of-agricultural-crises/?utm_source=openai) (https://www.oecd.org/en/publications/2025/10/agricultural-policy-monitoring-and-evaluation-2025_354e7040/full-report/european-union_2e29a59b.html?utm_source=openai)