Η ΕΕ επανέφερε το εθελοντικό σκανάρισμα μηνυμάτων ως το 2028

Πριν πιστέψετε ότι οι Βρυξέλλες απέκτησαν κλειδί για όλα σας τα μηνύματα, ξεκαθαρίστε δύο πράγματα. Η ΕΕ παρέτεινε έως τις 3 Απριλίου 2028 μια προσωρινή εξαίρεση που επιτρέπει σε ορισμένους παρόχους να ψάχνουν εθελοντικά για υλικό σεξουαλικής κακοποίησης παιδιών. Δεν ψήφισε το μόνιμο, γενικευμένο «Chat Control 2.0», που παραμένει υπό διαπραγμάτευση (EUR-Lex 2026/1881). Η διάκριση φαίνεται λεπτομέρεια. Είναι όλη η ουσία, και ορίζει τι μπορεί πράγματι να δει τρίτος στα μηνύματά σας σήμερα.

Πώς φτάσαμε εδώ αξίζει να το παρακολουθήσετε, γιατί ο τίτλος «το Ευρωκοινοβούλιο επέκτεινε το Chat Control» κρύβει μια διαδρομή γεμάτη αναποφασιστικότητα. Η διαδικασία είχε ξεκινήσει μήνες νωρίτερα, αλλά το κρίσιμο σημείο ήρθε στις 26 Μαρτίου 2026, όταν η ολομέλεια απέρριψε την παράταση και το καθεστώς έληξε, αφήνοντας νομικό κενό (EP, 26/3). Τον Ιούλιο το Συμβούλιο επανέφερε το κείμενο. Οι αντίθετοι ευρωβουλευτές προσπάθησαν ξανά να το μπλοκάρουν, αλλά δεν συγκέντρωσαν την απόλυτη πλειοψηφία που απαιτούσε αυτή τη φορά η διαδικασία (EP, 9/7). Πρόλαβαν όμως να περάσουν μια αλλαγή που μετράει: εξαίρεση των end-to-end κρυπτογραφημένων υπηρεσιών. Το Συμβούλιο έδωσε την τελική έγκριση στις 23 Ιουλίου (Euronews, Tagesschau).

Τι μπορεί πράγματι να σαρωθεί σήμερα

Εδώ κρίνεται πόσο σας αφορά. Σκεφτείτε δύο τρόπους να στείλετε μήνυμα. Ο ένας είναι μια ανοιχτή καρτ ποστάλ που περνά από κέντρο διαλογής: ο πάροχος βλέπει ήδη το περιεχόμενο στους servers του (EDPS). Ο άλλος είναι ένα κλειδωμένο κουτί που ο μεταφορέας κουβαλά χωρίς κλειδί. Αυτό είναι το end-to-end encryption, όπου το μήνυμα διαβάζεται μόνο στη συσκευή σας και του παραλήπτη.

Η εξαίρεση επιτρέπει σάρωση μόνο στην πρώτη περίπτωση: webmail, μη κρυπτογραφημένα chats, προσωπικά μηνύματα όπου ο πάροχος έχει τεχνική πρόσβαση (EP Legislative Train). Σε πραγματικά E2EE υπηρεσίες όπως WhatsApp ή Signal, ο πάροχος δεν έχει το κλειδί. Server-side σάρωση είναι τεχνικά αδύνατη, εκτός αν ο έλεγχος μεταφερθεί πάνω στη συσκευή σας, πριν κλειδώσει το μήνυμα, το λεγόμενο client-side scanning. Και το «εθελοντικό» αφορά τον πάροχο, όχι εσάς. Δεν πατάτε συναίνεση· ο νόμος απλώς του δίνει το περιθώριο να το κάνει.

Γιατί επιτρέπεται καν αυτό; Γιατί το ρίσκο είναι απτό. Η Europol δήλωσε ότι το 2025 επεξεργάστηκε περίπου 1,1 εκατ. αναφορές (CyberTips), δηλαδή ηλεκτρονικές ειδοποιήσεις ύποπτης δραστηριότητας, για 24 ευρωπαϊκές χώρες, και τις περιγράφει ως βασική πηγή για την έναρξη ερευνών (Europol). Με έναν σημαντικό αστερίσκο: μια αναφορά δεν ισοδυναμεί με επιβεβαιωμένο έγκλημα, μοναδικό θύμα ή σύλληψη. Τα δημόσια δεδομένα μετρούν πολύ καλύτερα τα σήματα παρά τα τελικά αποτελέσματα προστασίας.

Και οι δύο πλευρές, όμως, φέρνουν τεκμηριωμένα επιχειρήματα, όχι απλώς συναίσθημα. Οι αρχές προστασίας δεδομένων EDPS και EDPB προειδοποίησαν ότι η αδιάκριτη σάρωση ιδιωτικών επικοινωνιών δύσκολα περνά το τεστ αναλογικότητας, ειδικά για άγνωστο υλικό και grooming, όπου οι τεχνικές είναι πιθανοκρατικές (EDPB/EDPS). Ακαδημαϊκή έρευνα προσθέτει ότι το client-side scanning δεν σπάει μαθηματικά την κρυπτογράφηση, αλλά εγκαθιστά μόνιμο μηχανισμό επιθεώρησης στη συσκευή, με κίνδυνο λανθασμένων σημάτων σε τεράστια κλίμακα και σταδιακής επέκτασης της αρχικής χρήσης σε άλλους σκοπούς (Journal of Cybersecurity). Στο Συμβούλιο, η Γερμανία χαρακτήρισε ταμπού την αδιάκριτη παρακολούθηση και έγειρε την ισορροπία κατά του μόνιμου πλαισίου (The Record, European Newsroom).

Αυτή η ένταση, σε συνέχεια όσων είχαμε δει για τις νέες πιέσεις στην ιδιωτικότητα (To Brief), δεν έκλεισε. Μετατέθηκε. Το πραγματικό στοίχημα είναι το εκκρεμές Chat Control 2.0, όπου το «μπορείς να σαρώνεις» γίνεται «μπορείς να διαταχθείς να σαρώνεις», με υποχρεωτικές εντολές εντοπισμού που, αν αγγίξουν κρυπτογραφημένες υπηρεσίες, οδηγούν ίσια στο client-side scanning (Commission COM(2022) 209). Ως τις 3 Απριλίου 2028, η Ευρώπη αγόρασε χρόνο, όχι απάντηση.