Μετάβαση στο κύριο περιεχόμενο
to brief.
ΕίσοδοςΕγγραφή
06 / 07 · ιστορία ημέρας— λεπτά · 3.349 λέξεις · 13 πηγές

Η ΕΕ χαλαρώνει τους «πράσινους» κανόνες της ΚΑΠ - ποιος ωφελείται πραγματικά;

✦
Γράφτηκε από AIto brief AI · 12 Νοεμβρίου 2025, 10:35
Πώς γράφτηκε

Ξεκάθαρα όρια

Σύνθεση εικόνας · tobrief
το κείμενο · 0 λεπτά ανάγνωση

Η ΕΕ υποχωρεί στις διαμαρτυρίες των αγροτών, χαλαρώνοντας τους περιβαλλοντικούς κανόνες της ΚΑΠ

Μετά από μήνες κινητοποιήσεων με τρακτέρ σε όλη την ήπειρο, η Ευρωπαϊκή Ένωση συμφώνησε να χαλαρώσει κομβικούς «πράσινους» κανόνες της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής, με στόχο να μειώσει τη γραφειοκρατία, να περιορίσει τον κίνδυνο προστίμων για μικρές εκμεταλλεύσεις και να δώσει ανάσα ρευστότητας σε έναν κλάδο που πιέστηκε από το κόστος και τις τιμές. Η απόφαση έχει άμεση επίπτωση στο πώς, πού και με ποιους όρους καλλιεργείται η γη, αλλά και στην ισορροπία ανάμεσα στο αγροτικό εισόδημα και τους στόχους του Green Deal. Είναι σημαντικό διότι μετατοπίζει το «πράσινο» baseline από υποχρεωτικό σε προαιρετικό καθεστώς που πρέπει να κινείται με κίνητρα, όχι με κανόνες. Και είναι επίσης πολιτικό μήνυμα: η ΕΕ ακούει την οργή στα χωράφια, αλλά αφήνει ανοικτό το ερώτημα αν η απάντηση αγγίζει τη ρίζα του προβλήματος, δηλαδή τις δίκαιες τιμές για τον παραγωγό.

«Αυτό θα βοηθήσει τη γεωργική βιομηχανία να αναπτυχθεί και να γίνει ισχυρότερη, ενισχύοντας την ανταγωνιστικότητα του τομέα σε όλη την Ευρώπη», δήλωσε η Marie Bjerre, υπουργός Ευρωπαϊκών Υποθέσεων της Δανίας.

«Θα πληρωνόμαστε σωστά, θα δώσει ξανά κίνητρο στους ανθρώπους. Αλλά το να παράγεις γάλα στα 40 λεπτά όταν μας κοστίζει 50 λεπτά, πήγαινε να δώσεις κίνητρο σε κάποιον να το κάνει», αντέτεινε ο Matteo Godfriaux, νέος αγρότης από το Βέλγιο.

Ας βάλουμε τάξη στο τι άλλαξε, γιατί έγινε τώρα, ποιος ωφελείται, και τι σημαίνει για την Ελλάδα.

Πώς φτάσαμε εδώ

Το 2023 μπήκε σε ισχύ η νέα ΚΑΠ με αυστηρότερες περιβαλλοντικές προϋποθέσεις, τους λεγόμενους κανόνες GAEC, δηλαδή «Καλά Γεωργικά και Περιβαλλοντικά Καθεστώτα». Ανάμεσά τους, ο GAEC 8 απαιτούσε να μένει ένα ελάχιστο ποσοστό αρόσιμης γης σε μη παραγωγική χρήση (αγρανάπαυση ή στοιχεία τοπίου για βιοποικιλότητα). Η εκτόξευση του κόστους εισροών, οι μεταβλητές τιμές και η βαριά γραφειοκρατία προκάλεσαν ένα μωσαϊκό διαμαρτυριών σε όλη την ΕΕ. Η Επιτροπή, για να εκτονώσει την ένταση, έδωσε ήδη από τον Φεβρουάριο του 2024 μία ετήσια παρέκκλιση για τον GAEC 8 (οι αγρότες μπορούσαν να συμμορφωθούν καλλιεργώντας ψυχανθή ή ενδιάμεσες καλλιέργειες αντί για «νεκρή» αγρανάπαυση) και στη συνέχεια πέρασε μία «στοχευμένη αναθεώρηση» της ΚΑΠ την άνοιξη του 2024, με νομική ισχύ από τον Μάιο, που χαλάρωσε μόνιμα ορισμένους κανόνες και απλοποίησε ελέγχους (https://op.europa.eu/en/publication-detail/-/publication/d51c1d9c-1967-11ef-a251-01aa75ed71a1/language-en?utm_source=openai) (https://eur-lex.europa.eu/eli/dec/1999/535/oj/eng).

Στο τέλος του 2025, Συμβούλιο και Ευρωκοινοβούλιο κατέληξαν και σε νέα πολιτική συμφωνία για πρόσθετη απλούστευση, συμπεριλαμβανομένου πιθανού πλαφόν μιας επιτόπιας επιθεώρησης τον χρόνο και εκτιμώμενες ετήσιες εξοικονομήσεις έως 1,6 δισ. ευρώ για τους αγρότες, εν αναμονή τυπικής υιοθέτησης (https://www.reuters.com/sustainability/climate-energy/eu-agrees-relax-green-rules-farming-subsidy-reform-2025-11-11/).

Τι αλλάζει πρακτικά στην ΚΑΠ και γιατί έχει σημασία

Με απλά λόγια: λιγότερη υποχρεωτική «πράσινη» γη, περισσότερη ευελιξία στην εναλλαγή καλλιεργειών, και εξαίρεση των πολύ μικρών από βαριά χαρτιά και πρόστιμα. Συγκεκριμένα:

  • GAEC 6, ελάχιστη κάλυψη εδάφους: μεγαλύτερη εθνική ευελιξία στα «ευαίσθητα» διαστήματα, ώστε να ταιριάζει σε κλίμα και έδαφος. Αυτό διευκολύνει την κατεργασία και το χρονοδιάγραμμα για μικρούς παραγωγούς σε περιοχές με ιδιαιτερότητες (https://op.europa.eu/en/publication-detail/-/publication/d51c1d9c-1967-11ef-a251-01aa75ed71a1/language-en?utm_source=openai).
  • GAEC 7, αμειψισπορά: διατηρείται η αρχή, αλλά τα κράτη μέλη μπορούν να επιτρέψουν συμμόρφωση με «διαφοροποίηση καλλιεργειών» αντί αυστηρής αμειψισποράς. Είναι τεχνικό, αλλά πρακτικά σημαίνει ότι ο παραγωγός μπορεί να πιάσει τον στόχο με δύο ή τρεις καλλιέργειες, χωρίς να αλλάζει υποχρεωτικά κύκλο σποράς όπως πριν (https://op.europa.eu/en/publication-detail/-/publication/d51c1d9c-1967-11ef-a251-01aa75ed71a1/language-en?utm_source=openai).
  • GAEC 8, μη παραγωγική γη για βιοποικιλότητα: η υποχρεωτική δέσμευση ελάχιστου ποσοστού καταργείται ως προϋπόθεση. Παραμένει η υποχρέωση διατήρησης υφιστάμενων στοιχείων τοπίου, ενώ τα κράτη μέλη οφείλουν να προσφέρουν προαιρετικά οικολογικά σχήματα με πληρωμές ανά εκτάριο για όσους αγρότες κρατούν ή δημιουργούν «χώρο για τη φύση» (https://op.europa.eu/en/publication-detail/-/publication/d51c1d9c-1967-11ef-a251-01aa75ed71a1/language-en?utm_source=openai).

Το πιο χειροπιαστό για τους μικρούς: όλες οι εκμεταλλεύσεις έως 10 εκτάρια εξαιρούνται από τους ελέγχους και τις διοικητικές κυρώσεις της «αιρεσιμότητας» (δηλαδή του ότι για να πάρεις επιδότηση πρέπει να πληροίς GAEC/SMR). Η Επιτροπή το αιτιολογεί διότι αυτές είναι περίπου 65 τοις εκατό των δικαιούχων, αλλά διαχειρίζονται μόνο περίπου 10 τοις εκατό της γης, άρα το διοικητικό «τζάμπα» είναι τεράστιο σε σχέση με το περιβαλλοντικό όφελος (https://agriculture.ec.europa.eu/common-agricultural-policy/financing-cap/beneficiaries_en?utm_source=openai). Μαζί με ψηφιακά εργαλεία, στοχεύεται μείωση επιτόπιων ελέγχων κατά τουλάχιστον 50 τοις εκατό, που εξοικονομεί χρόνο για αγρότες και διοικήσεις (https://agriculture.ec.europa.eu/common-agricultural-policy/cap-overview/answers-questions-cap/how-does-eu-address-administrative-burden-its-farmers_en?utm_source=openai).

Σημαντικό

Τι σημαίνει «έως 10 εκτάρια» 1 εκτάριο είναι 10 στρέμματα. Άρα το όριο «έως 10 εκτάρια» είναι έως 100 στρέμματα. Στην πράξη μιλάμε για πολύ μικρές ή μικρές εκμεταλλεύσεις, ιδίως στη νότια Ευρώπη.

Ταυτόχρονα, η Επιτροπή έβαλε σε διαβούλευση στρατηγική για «γενεακή ανανέωση» στη γεωργία, σημειώνοντας ότι μόλις 12 τοις εκατό των Ευρωπαίων αγροτών είναι κάτω των 40. Η ιδέα είναι να υπάρξει μία «εργαλειοθήκη εκκίνησης» έως 300.000 ευρώ ανά νέο για τη μετά το 2027 ΚΑΠ, συν υπηρεσίες αντικατάστασης σε ασθένεια ή άδεια. Πρόκειται για πολιτική κατεύθυνση που χρειάζεται μελλοντικές αποφάσεις για να γίνει χρήμα (https://commission.europa.eu/news-and-media/news/building-future-eu-agriculture-young-farmers-focus-2025-10-21_en).

Αγορές έναντι πραγματικής οικονομίας: τι έγινε με τα αγροτικά εισοδήματα

Εδώ χρειάζεται να μιλήσουμε με πραγματικούς, όχι ονομαστικούς, αριθμούς. Η Eurostat δημοσιεύει τον «Δείκτη Α», που μετρά το πραγματικό αγροτικό εισόδημα ανά ισοδύναμη πλήρους απασχόλησης. Ο δείκτης αυξήθηκε ελαφρά το 2021, εκτινάχθηκε περίπου 13 τοις εκατό το 2022 καθώς οι τιμές στην έξοδο ανέβηκαν ταχύτερα από το κόστος, έπεσε περίπου 6,6 τοις εκατό το 2023 και ανέκαμψε ελαφρά περίπου 1,6 τοις εκατό το 2024. Άρα το 2024 δεν ήταν καταστροφή, αλλά δεν επανέφερε τα εισοδήματα στα υψηλά του 2022, με μεγάλες αποκλίσεις ανά χώρα και κλάδο (https://ec.europa.eu/eurostat/web/products-eurostat-news/w/ddn-20241216-1?utm_source=openai). Το να μειώσεις ελέγχους και κυρώσεις βοηθά την καθημερινότητα, αλλά δεν λύνει από μόνο του την τιμή γάλακτος, σίτου ή ελαιολάδου.

Περιβάλλον: τι κρύβει η χαλάρωση των «πράσινων» κανόνων

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή Ελέγχου τόνισε ότι η ελαστικοποίηση στο GAEC 7 και η εθελοντικοποίηση του GAEC 8 μειώνουν την πράσινη φιλοδοξία των εθνικών σχεδίων, ιδίως αν τα προαιρετικά οικολογικά σχήματα δεν πληρώνονται αρκετά για να «τραβήξουν» συμμετοχή (https://www.eca.europa.eu/ECAHTMLNews/NEWS-SR-2024-20/en/body.html?utm_source=openai). Το αντικειμενικό ρολόι της βιοποικιλότητας «γράφει» εις βάρος μας: ο δείκτης των κοινών πτηνών της γεωργικής γης έχει πέσει κατά περίπου 42 τοις εκατό από το 1990 έως το 2023. Δεν υπάρχει ένδειξη ότι θα αναστραφεί ως το 2030 αν δεν γίνουν πιο ισχυρά, στοχευμένα μέτρα. Με απλά λόγια, αν δεν πληρώνεις επαρκώς για λωρίδες βιοποικιλότητας, νησίδες, φράχτες, δεν θα τα κρατήσει κανείς, ιδίως όταν οι τιμές των αγροτικών προϊόντων είναι χαμηλές (https://www.eea.europa.eu/ims/common-bird-index-in-europe?utm_source=openai).

Αυτό που θα κάνει τη διαφορά είναι το ύψος της πληρωμής ανά εκτάριο και το πόσο εύκολα μπαίνει ο αγρότης. Παραδείγματα: στη Γερμανία, το οικολογικό σχήμα για μη παραγωγικές εκτάσεις σε αρόσιμα επιδοτεί με πολύ υψηλές κλιμακωτές τιμές, έως 1.300 ευρώ ανά εκτάριο για το πρώτο 1 τοις εκατό της αρόσιμης. Αυτό τράβηξε συμμετοχή, αλλά με υψηλό δημοσιονομικό κόστος (https://www.bmel.de/DE/themen/landwirtschaft/eu-agrarpolitik-und-foerderung/direktzahlung/oeko-regelungen.html?utm_source=openai). Στην Ισπανία, όπου τα ecorregímenes έπιασαν περίπου το 88 τοις εκατό της δηλωμένης επιφάνειας το 2024, η ειδική επιλογή για «χώρους βιοποικιλότητας» είχε χαμηλότερες μοναδιαίες πληρωμές, άρα η αποτελεσματικότητα εξαρτάται από την ευρεία συμμετοχή και τον συνδυασμό πρακτικών (https://www.mapa.gob.es/es/prensa/ultimas-noticias/la-superficie-declarada-en-las-solicitudes-%C3%BAnicas-de-la-pac-se-mantiene-estable-en-222-millones-de-hect%C3%A1reas/tcm%3A30-690939?utm_source=openai).

Εμπόριο και εφοδιαστικές αλυσίδες: τι κάνει στο ισοζύγιο προσφοράς

Εύλογα ρωτάτε: αν καταργήθηκε το υποχρεωτικό 4 τοις εκατό μη παραγωγικής γης, αυξήθηκε η παραγωγή σιτηρών και έπεσαν οι τιμές; Τα στοιχεία του Short Term Outlook της Επιτροπής δείχνουν πως το 2024–25 η παραγωγή σιτηρών στην ΕΕ προβλέφθηκε στα 260,9 εκατ. τόνους, περίπου 7 τοις εκατό κάτω από τον πενταετή μέσο, κυρίως λόγω καιρού. Το σήμα από την «επιστροφή» εκτάσεων σε παραγωγή δεν ξεχωρίζει από τον θόρυβο του καιρού και των παγκόσμιων ροών από τη Μαύρη Θάλασσα. Με άλλα λόγια, οι τιμές στην αγορά παραμένουν περισσότερο ευαίσθητες σε Ουκρανία, Ρωσία, αποδόσεις, παρά στη διοικητική χαλάρωση καθαυτή, τουλάχιστον βραχυπρόθεσμα (https://agriculture.ec.europa.eu/media/news/short-term-outlook-agricultural-markets-gradual-fragile-return-stability-2024-10-08_en?utm_source=openai).

Νομισματική πολιτική και κόστος χρήματος

Οι κανόνες της ΚΑΠ δεν ανεβάζουν ή κατεβάζουν επιτόκια. Αυτό το κάνει η ΕΚΤ, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, που καθορίζει το κόστος δανεισμού στην ευρωζώνη. Όταν το χρήμα είναι ακριβό, η αγροτική επένδυση σε εξοπλισμό ή αρδευτικά δυσκολεύει και οι τράπεζες ζητούν μεγαλύτερες εξασφαλίσεις. Άρα, η απλούστευση της ΚΑΠ βοηθά κυρίως στη μείωση του μη μισθολογικού κόστους και της αβεβαιότητας από πρόστιμα. Το «βαρύ» κόστος κεφαλαίου παραμένει υπόθεση νομισματικής πολιτικής.

Δημοσιονομική γωνία: τι πληρώνει ποιος

Η ΚΑΠ χρηματοδοτείται από τον προϋπολογισμό της ΕΕ, όχι από τους εθνικούς προϋπολογισμούς όπως οι συνήθεις δαπάνες. Αυτό σημαίνει ότι για χώρες με υψηλό χρέος, όπως η Ελλάδα, οι αλλαγές αυτές δεν φουσκώνουν τα spreads, δηλαδή τη διαφορά επιτοκίων έναντι της Γερμανίας, ούτε επιβαρύνουν άμεσα τον εθνικό δανεισμό. Ωστόσο, οι οικολογικές πληρωμές είναι κομμάτι του φακέλου άμεσων ενισχύσεων. Αν ένα κράτος θέλει να πληρώσει πιο γενναία eco-schemes για να διατηρήσει τη φύση, πρέπει να κόψει κάπου αλλού ή να σχεδιάσει πιο έξυπνα. Η πολιτική συμφωνία για πλαφόν σε επιθεωρήσεις και εκτιμώμενες εξοικονομήσεις έως 1,6 δισ. ευρώ δείχνει ότι το θεσμικό σύστημα στοχεύει σε λιγότερο διαχειριστικό κόστος, άρα περισσότερα χρήματα να φτάνουν στον παραγωγό ή σε στοχευμένες πρακτικές (https://www.reuters.com/sustainability/climate-energy/eu-agrees-relax-green-rules-farming-subsidy-reform-2025-11-11/).

Ποιος ωφελείται και ποιος χάνει

Ας ακολουθήσουμε το χρήμα, χωρίς ωραιοποιήσεις.

Η ελληνική γωνία: τι σημαίνει για εμάς

Η Ελλάδα είναι χώρα πολύ μικρών εκμεταλλεύσεων. Υπάρχουν περίπου 700.000 εκμεταλλεύσεις με μέσο μέγεθος κοντά στα 7 εκτάρια. Με αυτή την κατανομή, το μεγαλύτερο μέρος των δικαιούχων εμπίπτει στην κατηγορία «έως 10 εκτάρια», άρα ωφελείται άμεσα από την απαλλαγή ελέγχων και την απλούστευση. Είναι μία σπάνια περίπτωση όπου ο σχεδιασμός ταιριάζει στη δομή μας (https://agriculture.ec.europa.eu/cap-my-country/cap-strategic-plans/greece_en?utm_source=openai) (https://agriculture.ec.europa.eu/common-agricultural-policy/cap-overview/answers-questions-cap/how-does-eu-address-administrative-burden-its-farmers_en?utm_source=openai).

Στο μέτωπο των τιμών και των εισοδημάτων, η εικόνα είναι σύνθετη:

  • Ελαιόλαδο. Το 2023–αρχές 2024 οι τιμές παραγωγού εκτοξεύθηκαν ιστορικά λόγω χαμηλής παγκόσμιας παραγωγής, μεταφέροντας μεγάλο μέρος της «πίτας» στους παραγωγούς που είχαν προϊόν. Το 2025 η τιμή ομαλοποιείται καθώς οι ποσότητες επανέρχονται και οι λιανικές τιμές αργούν να πέσουν, άρα το μερίδιο του παραγωγού συμπιέζεται εκ νέου. Οι μηνιαίες σειρές του International Olive Council επιβεβαιώνουν το μοτίβο της κορύφωσης και της αποκλιμάκωσης (https://www.internationaloliveoil.org/olive-sector-statistics-april-may-2025/?utm_source=openai).
  • Γάλα. Η Επιτροπή Ανταγωνισμού κατέγραψε ότι από το 2020 έως το πρώτο εξάμηνο του 2023 το μερίδιο του παραγωγού στην τελική τιμή του φρέσκου γάλακτος αυξήθηκε κατά περίπου 5,1 ποσοστιαίες μονάδες, με αντίστοιχη συμπίεση μεταποίησης και λιανικής. Η πραγματική τιμή παραγωγού κινήθηκε γύρω στα 52 με 54 λεπτά ανά λίτρο το 2022–2025, με τα κόστη ζωοτροφών να αποκλιμακώνονται μετά την κορύφωση του 2022. Στην πράξη, ο παραγωγός κράτησε μεγαλύτερο κομμάτι της «πίτας» σε σχέση με την προηγούμενη περίοδο (https://www.epant.gr/en/information/mappings/mapping-of-the-fresh-cow-s-milk-market.html?utm_source=openai).
  • Σιτηρά. Μετά την κορύφωση τιμών το 2022, οι τιμές παραγωγού υποχώρησαν αισθητά το 2023–2024. Το ράφι προσαρμόστηκε πιο αργά προς τα κάτω σε προϊόντα όπως τα ζυμαρικά ή το ψωμί, γεγονός που συχνά αφήνει την εντύπωση «συμπίεσης» του παραγωγού. Εδώ ο ανταγωνισμός στη μεταποίηση και τη λιανική και η διαφάνεια κόστους είναι καθοριστικοί παράγοντες.

Στο πολιτικό επίπεδο, η Ελλάδα ήδη «τρέχει» προκηρύξεις για νέους αγρότες με πριμ πρώτης εγκατάστασης 30.000 έως 44.000 ευρώ, με κανόνες επιλεξιμότητας έως 40 ετών, σχέδιο 3–5 ετών και υποχρεώσεις «ενεργού» παραγωγού. Είναι διαφορετικό από την ευρωπαϊκή ιδέα των 300.000 ευρώ για μετά το 2027, αλλά απαντά στο ίδιο πρόβλημα διαδοχής. Η νέα πρόσκληση 2024–2025 έχει συνολικό προϋπολογισμό περίπου 410 εκατ. ευρώ, που μπορεί να καλύψει τάξης μεγέθους 10–12 χιλιάδες νέους, ανάλογα με τις τελικές εντάξεις (https://www.patt.gov.gr/agro_2023_2027/%CF%85%CF%80%CE%BF%CF%85%CF%81%CE%B3%CE%B9%CE%BA%CE%AE-%CE%B1%CF%80%CF%8C%CF%86%CE%B1%CF%83%CE%B7-%CE%BB%CE%B5%CF%80%CF%84%CE%BF%CE%BC%CE%B5%CF%81%CE%B5%CE%B9%CF%8E%CE%BD-%CE%B5%CF%86%CE%B1%CF%81/?utm_source=openai) (https://commission.europa.eu/news-and-media/news/building-future-eu-agriculture-young-farmers-focus-2025-10-21_en).

Σημαντικό

Γιατί να μας νοιάζει στην τσέπη μας

  • Λιγότερη γραφειοκρατία για μικρούς σημαίνει περισσότερο χρόνος για καλλιέργεια, λιγότερα πρόστιμα και καλύτερη ψυχολογία επένδυσης.
  • Αν τα eco-schemes δεν πληρώνονται επαρκώς, θα χαθεί «χώρος για τη φύση», με πιθανές συνέπειες σε παραγωγικότητα εδάφους και επικονίαση, άρα και σε μελλοντικές αποδόσεις.
  • Στα ράφια, η ομαλοποίηση τιμών σε ελαιόλαδο και ζυμαρικά μπορεί να μειώσει αργά τον πληθωρισμό τροφίμων, εφόσον ο ανταγωνισμός λειτουργεί.

Δεδομένα πάνω από αφήγημα: τι πρέπει να μετράμε

Ως κανόνας, να κοιτάμε πραγματικά και όχι ονομαστικά, και διάμεσες τιμές, όχι μόνο μέσους. Στην ΚΑΠ ρωτάμε:

Αγορές και πραγματική οικονομία: μετακύλιση τιμών

Συχνά οι τιμές παραγωγού και οι λιανικές δεν κινούνται ταυτόχρονα. Το 2023, το ελαιόλαδο είχε εκτόξευση τιμής παραγωγού, που πέρασε γρήγορα στα ράφια. Το 2025, η πτώση παραγωγού περνά πιο αργά στον καταναλωτή. Αυτό είναι τυπικό φαινόμενο σε αγορές με ισχυρές μάρκες, κόστη συσκευασίας και λιανικά περιθώρια. Αντίθετα, στο φρέσκο γάλα η μελέτη της Επιτροπής Ανταγωνισμού δείχνει ότι στο σοκ του 2022–2023 μετακινήθηκε μετρήσιμο κομμάτι της τιμής προς τους παραγωγούς, διότι οι ζωοτροφές έγιναν πανάκριβες και έπρεπε να αποφευχθεί κατάρρευση της παραγωγής (https://www.epant.gr/en/information/mappings/mapping-of-the-fresh-cow-s-milk-market.html?utm_source=openai) (https://www.internationaloliveoil.org/olive-sector-statistics-april-may-2025/?utm_source=openai).

Για την Ελλάδα, όπου ο πληθωρισμός τροφίμων έπληξε δυσανάλογα τα χαμηλά εισοδήματα, η προτεραιότητα είναι διπλή: διαφάνεια στην αλυσίδα αξίας και ενίσχυση του ανταγωνισμού σε μεταποίηση και λιανική, ώστε οι μειώσεις παραγωγού να φτάνουν στο ράφι. Είναι πολιτική δύσκολη, αλλά χωρίς αυτήν, οι «δίκαιες τιμές» μένουν σύνθημα.

Σύνδεση με το ελληνικό μοντέλο ανάπτυξης

Η αγροτική παραγωγή δεν είναι ο μεγαλύτερος κλάδος της οικονομίας μας, αλλά είναι κρίσιμη για την περιφερειακή απασχόληση και την επισιτιστική ασφάλεια. Το ελληνικό μοντέλο ανάπτυξης υπερ-εξαρτάται από τουρισμό και ναυτιλία. Το να έχουμε σταθερό, αξιοπρεπές αγροτικό εισόδημα βοηθά να κρατήσουμε ζωντανή την ύπαιθρο, να περιορίσουμε ελλείμματα στο εμπορικό ισοζύγιο τροφίμων και να δώσουμε εναλλακτικές καριέρες στους νέους. Η απλούστευση της ΚΑΠ δεν θα φέρει από μόνη της επενδύσεις σε θερμοκήπια, νερό ή ψηφιακές τεχνολογίες. Θέλει φθηνότερο και σταθερό χρήμα, σχέδια βελτίωσης που τρέχουν στην ώρα τους, και συνεταιριστική οργάνωση που πιάνει καλύτερη τιμή. Το πρώτο εξαρτάται από την ΕΚΤ, το δεύτερο από το ΥΠΑΑΤ και τις Περιφέρειες, το τρίτο από τους ίδιους τους παραγωγούς.

Τι ακολουθεί, ορόσημα και σενάρια

Τα άμεσα βήματα:

Σενάριο 1, «καλή ισορροπία»: Οι μικροί ανακουφίζονται, τα eco-schemes γίνονται πιο ελκυστικά, η συμμετοχή ανεβαίνει, η βιοποικιλότητα σταθεροποιείται, και οι πραγματικές αποδόσεις βελτιώνονται χάρη σε σωστές πρακτικές και καλύτερη διαχείριση. Τότε η ΕΕ έχει πετύχει να αντικαταστήσει το ρόλο της ράβδου με αυτήν του καρότου.

Σενάριο 2, «υποχρέωση χωρίς αντίκρισμα»: Η εξαίρεση μικρών μένει, αλλά τα eco-schemes πληρώνονται λίγο και δύσκολα. Οι μη παραγωγικές εκτάσεις συρρικνώνονται, οι δείκτες βιοποικιλότητας πέφτουν, και οι εξωτερικότητες επιστρέφουν ως κόστη παραγωγικότητας και ανθεκτικότητας. Τότε θα χρειαστεί νέα, πιο «σκληρή» παρέμβαση πριν το 2027.

Bottom line για την Ελλάδα

Η πραγματικότητα είναι ότι η ΕΕ επέλεξε να «κατεβάσει στροφές» στο πράσινο baseline ώστε να κατευνάσει μία κοινωνική κρίση στην ύπαιθρο και να αγοράσει χρόνο. Αν αυτός ο χρόνος αξιοποιηθεί για να γίνουν τα οικολογικά σχήματα ελκυστικά, οι μικροί παραγωγοί να πάρουν ανάσα και οι νέοι να βρουν λόγο να μπουν στον κλάδο, τότε το στοίχημα μπορεί να κερδηθεί. Αν όχι, θα έχουμε απλώς μεταφέρει το πρόβλημα λίγο πιο κάτω στον δρόμο.

Αναφορές: op_europa_eu_000007, eur_lex_europa_eu_000008, agriculture_ec_europa_eu_000009, agriculture_ec_europa_eu_000011, reuters_com_000014, ec_europa_eu_000007, eca_europa_eu_000001, eea_europa_eu_000006, bmel_de_000001, mapa_gob_es_000001, agriculture_ec_europa_eu_000037, commission_europa_eu_000000, agriculture_ec_europa_eu_000010, epant_gr_000001, internationaloliveoil_org_000005

Πώς σου φάνηκε το άρθρο;

Βοήθησέ μας να γίνουμε καλύτεροι

Πώς γράφτηκε
Μοντέλο:
μη διαθέσιμο
Δημιουργήθηκε:
μη διαθέσιμο
Εκτέλεση pipeline:
μη διαθέσιμο
Υδατόσημο:
SynthID (αόρατο υδατόσημο της Google)
Ανθρώπινη επιμέλεια:
Καμία πριν τη δημοσίευση
Μάθετε περισσότερα για τη μεθοδολογία μας →