Ο Δυτικός Νείλος αλλάζει τους κανόνες αιμοδοσίας στην Αττική

Ένας ιός που τον κουβαλούν τα κουνούπια, ο ιός του Δυτικού Νείλου, δεν γεμίζει μόνο τα νοσοκομεία της Αττικής. Αλλάζει και το ποιο αίμα μπορεί να μπει σε μια μετάγγιση. Μέσα σε μία εβδομάδα, τα εγχώρια κρούσματα διπλασιάστηκαν από 21 σε 42 και καταγράφηκαν οι πρώτοι τέσσερις θάνατοι, όλοι σε ανθρώπους άνω των 65 με προσβολή του νευρικού συστήματος (ΕΟΔΥ). Σε συνέχεια όσων είδαμε τις προηγούμενες εβδομάδες (To Brief), η πραγματικά νέα εξέλιξη δεν είναι άλλος ένας αριθμός. Είναι ότι το σύστημα αιμοδοσίας μπήκε σε καθεστώς αυξημένου ελέγχου.

Ο λόγος είναι η ένταση και η πρώιμη εμφάνιση. Από τα 42 κρούσματα έως τις 29 Ιουλίου, τα 35 ήταν στην Αττική (ΕΟΔΥ έκθεση). Και όλα αυτά πριν από την περίοδο που ο ΕΟΔΥ θεωρεί κανονικά κορύφωση, από τα μέσα Αυγούστου έως τις αρχές Σεπτεμβρίου. Όταν ο ιός κυκλοφορεί τόσο έντονα σε μια περιοχή τόσο νωρίς, οι αρχές δεν περιμένουν την κορύφωση για να σφίξουν τα φίλτρα.

Πώς ένα κουνούπι φτάνει ως τη σακούλα αίματος

Εδώ είναι το κομμάτι που χρειάζεται λίγη αποκωδικοποίηση: πώς ένας ιός των κουνουπιών γίνεται θέμα μετάγγισης; Η αλυσίδα είναι απλή. Μετά το τσίμπημα, ο ιός κυκλοφορεί για ένα διάστημα μέσα στο αίμα. Και επειδή περίπου 8 στους 10 μολυσμένους δεν έχουν κανένα σύμπτωμα, ένας αιμοδότης μπορεί να νιώθει μια χαρά και όμως να κουβαλά ιικό γενετικό υλικό (CDC). Αν δώσει αίμα σε αυτή τη «σιωπηλή» φάση, ο ιός μπορεί να περάσει στον ασθενή που θα το λάβει.

Γι' αυτό μπήκε το φίλτρο. Το ΕΚΕΑ επέβαλε μοριακό έλεγχο NAT σε όλες τις μονάδες αίματος από αιμοδότες που κατοικούν ή εργάζονται σε ολόκληρη την Περιφέρεια Αττικής (ΕΚΕΑ). Το NAT δεν ψάχνει αντισώματα. Ψάχνει το ίδιο το γενετικό αποτύπωμα του ιού. Σκεφτείτε το σαν ανιχνευτή καπνού που πιάνει τον καπνό πριν φανεί η φλόγα, εντοπίζει μια πρόσφατη λοίμωξη πριν καν εμφανιστεί σύμπτωμα. Όπου ο μοριακός έλεγχος δεν είναι εφικτός, μπαίνει το εναλλακτικό μαξιλάρι ασφαλείας: αποκλεισμός 28 ημερών μετά την αποχώρηση από περιοχή με κρούσματα, όσο να περάσει το διάστημα δυνητικής σιωπηλής λοίμωξης (ECDC). Παράλληλα, μονάδες αίματος και αιμοπεταλίων που είχαν ήδη συλλεχθεί από ορισμένους δήμους δεσμεύτηκαν προληπτικά.

Αυτό το τελευταίο θέλει προσοχή. Η δέσμευση μιας μονάδας δεν σημαίνει ότι είναι μολυσμένη, αλλά ότι μπαίνει στην άκρη ώσπου να ελεγχθεί, καθώς αλλάζει ο χάρτης κινδύνου (ΕΚΕΑ). Τα διαθέσιμα στοιχεία δείχνουν ένα σύστημα που ανεβάζει φίλτρα, όχι μια ασφάλεια αίματος που καταρρέει. Δεν υπάρχει καμία δημόσια τεκμηρίωση για αναβολές μεταγγίσεων ή για έλλειψη αίματος εξαιτίας του ιού. Η πίεση που όντως υπάρχει στα αποθέματα τον Αύγουστο αποδίδεται στη γνωστή καλοκαιρινή κάμψη της αιμοδοσίας λόγω διακοπών, όχι στον Δυτικό Νείλο (Το Ποντίκι).

Πόσο μεγάλη είναι η φετινή εικόνα; Έντονη, όχι ρεκόρ. Ολόκληρες σεζόν έχουν κλείσει με 286 κρούσματα (2022) ή 220 (2024), πολύ πάνω από τα σημερινά (ΕΟΔΥ ιστορικά). Αυτό που ξεχωρίζει είναι το πόσο νωρίς ανέβηκε, μέσα σε μια ευρύτερη ευρωπαϊκή άνοδο όπου ο ΠΟΥ κατέγραψε την Ελλάδα με τη μεγαλύτερη πρόσφατη αύξηση (WHO Europe). Στο πεδίο, η απόκριση κινείται ήδη: ο Δήμος Παπάγου-Χολαργού ανέφερε στοχευμένους ψεκασμούς το πρωί μετά την επιβεβαίωση κρούσματος, ενώ γειτονικοί δήμοι προχώρησαν σε προνυμφοκτονία χωρίς να περιμένουν δικό τους περιστατικό (in.gr).

Δύο πράγματα μένουν πρακτικά. Πρώτο: μεγαλύτερη επαγρύπνηση χρειάζονται οι άνω των 65, οι ανοσοκατασταλμένοι και όσοι έχουν χρόνια νοσήματα. Για αυτούς, υψηλός πυρετός με έντονο πονοκέφαλο ή σύγχυση θέλει άμεσα γιατρό (CDC συμπτώματα). Δεύτερο: η αυλή μετράει όσο και το νοσοκομείο. Το εντομοαπωθητικό, οι σήτες και το εβδομαδιαίο άδειασμα κάθε στάσιμου νερού δεν προστατεύουν μόνο εσάς. Κάθε λοίμωξη που αποφεύγεται είναι και ένας λιγότερος πιθανός φορέας στην εφοδιαστική αλυσίδα του αίματος.