Δυτικός Νείλος: 21 κρούσματα σε μία εβδομάδα, τα 19 στην Αττική

Ο ιός του Δυτικού Νείλου, μια λοίμωξη που μεταδίδεται από τσίμπημα μολυσμένου κουνουπιού, τρέχει φέτος στην Αττική με ταχύτητα που δεν είχαμε δει νωρίτερα το καλοκαίρι. Μέσα σε μία μόλις εβδομάδα ο ΕΟΔΥ πέρασε από 7 σε 21 εγχώρια κρούσματα, με τα 19 από αυτά στην Αττική (EODY weekly report, Newsbeast). Αυτό που πριν λίγες μέρες έμοιαζε με διάσπαρτη προειδοποίηση (To Brief), τώρα έχει μια καθαρή γεωγραφική καρδιά.

Το κρίσιμο δεν είναι απλώς ο αριθμός, αλλά ο ρυθμός. Τα 14 από τα 21 κρούσματα δηλώθηκαν την τελευταία εβδομάδα (EODY weekly report). Επίκεντρο είναι τα Σπάτα-Αρτέμιδα, όπου προστέθηκαν τέσσερα νέα κρούσματα και έφτασαν τα έξι. Το πιο ανησυχητικό όμως είναι ότι ο ιός απλώνεται σε δήμους που ως τώρα ήταν καθαροί: η Παλλήνη, η Βάρη-Βούλα-Βουλιαγμένη, το Χαλάνδρι και η Νέα Ιωνία εμφανίζονται φέτος για πρώτη φορά στη λίστα (Antena 3). Κανένας θάνατος μέχρι στιγμής.

Ένας ιός που ζει στα πουλιά και μας πετυχαίνει κατά λάθος

Για να καταλάβει κανείς γιατί ο Δυτικός Νείλος συμπεριφέρεται έτσι, βοηθά να τον φανταστεί σαν ηλεκτρικό κύκλωμα. Ο ιός κυκλοφορεί ανάμεσα σε δύο πόλους: τα κουνούπια του γένους Culex και τα άγρια πτηνά. Τα πουλιά είναι η μπαταρία του κυκλώματος, η φυσική δεξαμενή όπου ο ιός φορτίζεται και συντηρείται. Το κουνούπι τσιμπά ένα μολυσμένο πουλί, μεταφέρει τον ιό στο επόμενο, κι έτσι το κύκλωμα μένει ζωντανό όλο το καλοκαίρι (WHO).

Ο άνθρωπος μπαίνει στο κύκλωμα μόνο κατά λάθος, όταν τσιμπηθεί. Και εκεί το κύκλωμα σταματά: ο ιός δεν έχει αρκετή δύναμη μέσα μας ώστε να περάσει σε άλλο κουνούπι, άρα δεν κολλάμε ο ένας τον άλλον. Αυτό εξηγεί και γιατί οι αριθμοί που βλέπουμε είναι μόνο η κορυφή του παγόβουνου. Σύμφωνα με το CDC, περίπου το 80% των λοιμώξεων δεν δίνει κανένα σύμπτωμα και λιγότερο από 1% εξελίσσεται σε σοβαρή νευρολογική νόσο, όπως εγκεφαλίτιδα ή μηνιγγίτιδα (CDC). Οι ελληνικές αναφορές δείχνουν κυρίως βαριά περιστατικά (20 από τα 21) απλώς επειδή αυτά φτάνουν στο νοσοκομείο και δηλώνονται. Οι εκατοντάδες ήπιες ή αόρατες λοιμώξεις μένουν κάτω από το ραντάρ. Αυτή είναι η αντίφαση: μια απειλή που στους περισσότερους περνά απαρατήρητη, αλλά για τους ηλικιωμένους και τους ανοσοκατεσταλμένους μπορεί να γίνει σοβαρή.

Τι σημαίνει «περιοχή υψηλού κινδύνου»

Όταν οι αρχές χαρακτηρίζουν δήμους όπως το Αμαρούσιο, τη Ραφήνα-Πικέρμι ή τη Φιλοθέη-Ψυχικό ως «υψηλού κινδύνου», δεν εννοούν ότι υπάρχει ήδη κρούσμα στη γειτονιά. Σύμφωνα με το ΕΚΕΑ, μπορεί να πρόκειται για δήμο χωρίς κανένα ανθρώπινο κρούσμα, όπου όμως συντρέχουν παράγοντες όπως η εγγύτητα με επηρεαζόμενες περιοχές και τα εντομολογικά δεδομένα (ΕΚΕΑ). Είναι σήμα για να κινηθεί έγκαιρα η επιτήρηση, όχι δήλωση συναγερμού.

Οι οδηγίες προς τους πολίτες είναι χαμηλής τεχνολογίας αλλά ουσιαστικές: εγκεκριμένα εντομοαπωθητικά, σίτες και κουνουπιέρες, ρούχα που καλύπτουν το σώμα και, κυρίως, άδειασμα των στάσιμων νερών σε μπαλκόνια, ταράτσες, γλάστρες και υδρορροές, εκεί όπου γεννοβολά το κουνούπι (Kathimerini, Virus). Στο επιχειρησιακό σκέλος, δήμοι και Περιφέρεια εκτελούν ψεκασμούς και προνυμφοκτονία σε συνεργασία με τον ΕΟΔΥ (iefimerida).

Το φετινό επεισόδιο δεν είναι εξωτικός κίνδυνος που ήρθε από το πουθενά. Ο ΕΟΔΥ καταγράφει κρούσματα σχεδόν κάθε χρόνο από το 2010, και η WHO Europe περιγράφει τον ιό ως επαναλαμβανόμενο θερινό ρίσκο, με κορύφωση Ιούλιο-Σεπτέμβριο (WHO Europe). Τα θερμότερα, μακρύτερα καλοκαίρια δίνουν στα κουνούπια περισσότερο χρόνο και χώρο για μετάδοση. Το κλίμα λειτουργεί σαν ενισχυτής πάνω σε ένα υπάρχον οικοσύστημα, όχι σαν μοναδικός δράστης (ECDC). Το ECDC περιμένει περισσότερα κρούσματα τις επόμενες εβδομάδες, καθώς η εποχή μετάδοσης δεν έχει καν κορυφωθεί. Το πρακτικό συμπέρασμα για την Αττική είναι απλό: το παράθυρο κινδύνου μένει ανοιχτό μέχρι το φθινόπωρο, και η προστασία περνά από το άδειασμα ενός κουβά νερού στο μπαλκόνι.