Δύο στα τρία ελληνικά νοικοκυριά μόλις τα βγάζουν πέρα

Τον Οκτώβριο, το 63% των καταναλωτών που ρώτησε το ΙΟΒΕ (Ίδρυμα Οικονομικών και Βιομηχανικών Ερευνών) δήλωσε ότι «μόλις τα βγάζει πέρα» με το εισόδημά του. Ένα δεύτερο 63% περιμένει να χειροτερέψουν τα οικονομικά του μέσα στον επόμενο χρόνο (ΙΟΒΕ). Τα δύο ποσοστά προέρχονται από διαφορετικές ερωτήσεις, συμπίπτουν στο ίδιο νούμερο και αυξήθηκαν και τα δύο μέσα σε έναν μήνα. Η Ελλάδα καταγράφει έτσι τη χαμηλότερη καταναλωτική εμπιστοσύνη σε όλη την ΕΕ (Ευρωπαϊκή Επιτροπή).

Η πρώτη απάντηση αφορά το σήμερα. Τον Σεπτέμβριο, όσοι δήλωναν ότι μόλις τα βγάζουν πέρα ήταν 58%, οπότε σε έναν μήνα προστέθηκαν 5 ποσοστιαίες μονάδες (BusinessDaily). Στην ίδια ερώτηση, το 20% λέει ότι αποταμιεύει λίγο ή πολύ, το 11% ζει από τις οικονομίες του και το 5% έχει ήδη χρεωθεί (in.gr). Μόνο ένα στα πέντε νοικοκυριά δηλώνει λοιπόν ότι του περισσεύει κάτι στο τέλος του μήνα.

Η δεύτερη απάντηση αφορά το αύριο, και εκεί η αύξηση είναι μεγαλύτερη. Όσοι περιμένουν ελαφρά ή αισθητή επιδείνωση των οικονομικών τους τους επόμενους 12 μήνες ήταν 55% τον Σεπτέμβριο και έφτασαν το 63%, δηλαδή 8 μονάδες περισσότεροι. Μόλις το 3% προβλέπει μικρή βελτίωση (Οικονομικός Ταχυδρόμος).

Ο χειρότερος δείκτης της Ευρώπης

Όλα αυτά συνοψίζονται στον δείκτη καταναλωτικής εμπιστοσύνης, που έπεσε στις −48,9 μονάδες από −41,6 τον Σεπτέμβριο. Στην ΕΕ ο δείκτης ήταν −17,3 και στην ευρωζώνη −17,9. Μετά την Ελλάδα, τις χαμηλότερες τιμές είχαν η Ρουμανία με −33,2 και η Βουλγαρία με −29,1. Ο ελληνικός δείκτης έχασε 7,3 μονάδες σε έναν μήνα, ενώ ο ευρωπαϊκός μέσος όρος έχασε μόλις 1,2 (Ευρωπαϊκή Επιτροπή).

Τι σημαίνουν αυτές οι μονάδες; Η έρευνα γίνεται κάθε μήνα σε 1.500 καταναλωτές στην Ελλάδα, με το κοινό ερωτηματολόγιο που χρησιμοποιούν όλες οι χώρες της ΕΕ. Ο δείκτης είναι ο μέσος όρος τεσσάρων ισοζυγίων, που προκύπτουν αν από τις θετικές απαντήσεις αφαιρεθούν οι αρνητικές. Τα ισοζύγια αφορούν τέσσερα ερωτήματα: πώς πήγαν τα οικονομικά του σπιτιού τον τελευταίο χρόνο, πώς θα πάνε τον επόμενο, πού πηγαίνει η οικονομία της χώρας και αν σχεδιάζονται μεγάλες αγορές (οδηγός της Επιτροπής). Το −48,9 δείχνει πόσο υπερτερούν οι απαισιόδοξες απαντήσεις. Δεν είναι ποσοστό νοικοκυριών σε φτώχεια.

Η απαισιοδοξία φαίνεται και στα σχέδια για αγορές. Ο δείκτης πρόθεσης για μεγάλες αγορές, όπως έπιπλα και ηλεκτρικές συσκευές, έπεσε στις −42,3 από −35,4 (Εφημερίδα των Συντακτών). Το 52% σκοπεύει να ξοδέψει λιγότερα για τέτοιες αγορές, από 46% τον Σεπτέμβριο, και μόνο το 5% σκοπεύει να ξοδέψει περισσότερα (Newsit).

Τι λένε τα σκληρά στοιχεία

Η έρευνα καταγράφει εκτιμήσεις και προσδοκίες. Δεν μετρά ευρώ και δεν εξηγεί γιατί η διάθεση χειροτέρεψε τόσο απότομα. Τα επίσημα στοιχεία όμως δείχνουν προς την ίδια κατεύθυνση. Το 2025 το διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών αυξήθηκε 3,7% ονομαστικά, δηλαδή πριν αφαιρεθεί ο πληθωρισμός, ενώ η κατανάλωση αυξήθηκε 5,2%. Το συνολικό ποσοστό αποταμίευσης έπεσε έτσι στο −3,9% από −2,4% (ΕΛΣΤΑΤ). Οι τιμές συνέχισαν να ανεβαίνουν φέτος: τον Σεπτέμβριο ο εναρμονισμένος πληθωρισμός ήταν 5,1% στην Ελλάδα, έναντι 3,8% στην ευρωζώνη (Eurostat).

Στην απασχόληση η εικόνα είναι καλύτερη. Τον Σεπτέμβριο η ανεργία ήταν 7,6%, από 8,8% έναν χρόνο πριν, και εργάζονταν περίπου 49.600 άνθρωποι περισσότεροι (ΕΛΣΤΑΤ). Η ανεργία παραμένει υψηλότερη στις γυναίκες και στους νέους, και η απασχόληση μειώθηκε ελαφρά από τον Αύγουστο. Το σημαντικότερο είναι ότι η ανεργία μετρά άλλη πλευρά της οικονομίας: πόσοι έχουν δουλειά, όχι αν τους φτάνει ο μισθός. Γι' αυτό τα δύο στοιχεία δεν αντιφάσκουν. Περισσότεροι Έλληνες εργάζονται, και περισσότεροι δηλώνουν ότι δεν τους περισσεύει τίποτα.

Οι προσδοκίες για τον επόμενο χρόνο είναι ακόμη πιο αρνητικές. Το 85% θεωρεί απίθανο να καταφέρει να αποταμιεύσει τους επόμενους 12 μήνες, και μόλις το 13% το θεωρεί πιθανό (in.gr). Στο μεταξύ, ορισμένα τιμολόγια ρεύματος του Νοεμβρίου είναι έως 76% ακριβότερα από τον Σεπτέμβριο (To Brief). Η αγορά εργασίας βελτιώνεται, όμως 85 στους 100 καταναλωτές δεν περιμένουν να τους περισσέψει τίποτα μέσα στον επόμενο χρόνο.