Δύο καθαιρέσεις αδειάζουν την κορυφή του κινεζικού στρατού

Στις 28 Αυγούστου η Κίνα καθαίρεσε τους δύο κορυφαίους στρατηγούς της, τον Ζανγκ Γουσιά και τον Λιου Ζενλί. Την απομάκρυνσή τους την ψήφισε η Μόνιμη Επιτροπή του Εθνικού Λαϊκού Κογκρέσου, δηλαδή το κινεζικό κοινοβούλιο, βγάζοντάς τους από την Κεντρική Στρατιωτική Επιτροπή, το ανώτατο όργανο που διοικεί τον κινεζικό στρατό (Xinhua, CCTV). Ο Ζανγκ ήταν αντιπρόεδρος, ο Λιου μέλος. Αντικαταστάτες δεν ανακοινώθηκαν.

Και οι καρέκλες αδειάζουν. Η Επιτροπή έχει επτά θέσεις. Μετά την 28η Αυγούστου, δημοσίως παραμένουν ενεργά μόνο δύο πρόσωπα: ο ίδιος ο Σι Τζινπίνγκ ως πρόεδρος και ο Ζανγκ Σενγκμίν, ο επικεφαλής του πειθαρχικού μηχανισμού του στρατού (Caixin, Straits Times). Η μία από τις δύο θέσεις αντιπροέδρου είχε ήδη μείνει κενή πέρυσι· η δεύτερη φεύγει τώρα με τον Ζανγκ Γουσιά. Και ο Ζανγκ Σενγκμίν που απομένει είναι πολιτικός-πειθαρχικός αξιωματικός, όχι επιχειρησιακός διοικητής (CSIS).

Πιο κρίσιμα είναι δύο κόμβοι από κάτω. Ο Λιου Ζενλί ήταν επικεφαλής του Κοινού Επιτελείου, του κέντρου που τρέχει τη διοίκηση και τον επιχειρησιακό σχεδιασμό· ανοιχτές πηγές δείχνουν έναν αξιωματικό να καλύπτει στην πράξη τη θέση, χωρίς επίσημο μόνιμο διορισμό (Breaking Defense). Το Τμήμα Πολιτικής Εργασίας, που ελέγχει προαγωγές και τους πολιτικούς επιτρόπους σε όλο τον στρατό, μένει επίσης χωρίς κατοχυρωμένο διάδοχο. Η βάση δεδομένων ChinaPower του αμερικανικού ινστιτούτου CSIS μετρούσε ότι από 52 κρίσιμες ηγετικές θέσεις μόνο 11 ήταν κανονικά καλυμμένες, περίπου μία στις πέντε (ChinaPower).

Η 28η Αυγούστου δεν άνοιξε αυτή την εκκαθάριση. Έβαλε την κρατική σφραγίδα σε μια πτώση που είχε αρχίσει δημόσια στις 24 Ιανουαρίου, όταν ανακοινώθηκε έρευνα κατά των δύο (BBC). Το κύμα τρέχει από το 2023, με πρώτο στόχο τη δύναμη πυραύλων και τις προμήθειες. Έκτοτε έπεσαν δύο πρώην υπουργοί Άμυνας (ThinkChina) και, τον Οκτώβριο του 2025, ο πρώτος αντιπρόεδρος της Επιτροπής Χε Γουεϊντόνγκ μαζί με άλλους οκτώ στρατηγούς (ChinaPower). Δεν πρόκειται για μεμονωμένη υπόθεση, αλλά για συστηματική αποψίλωση της κορυφής.

Τι λέει επίσημα το Πεκίνο; Η μόνη δημόσια κατηγορία είναι η τυπική φόρμουλα «σοβαρές παραβιάσεις πειθαρχίας και νόμου», χωρίς ποσά, συμβάσεις ή δικαστικό φάκελο (υπ. Άμυνας Κίνας). Η εφημερίδα του στρατού πρόσθεσε βαρύτερη γλώσσα: ότι οι δύο «υπονόμευσαν» το σύστημα ευθύνης του προέδρου της Επιτροπής, δηλαδή την προσωπική εξουσία του Σι πάνω στον στρατό (Xinhua). Αυτό είναι πολιτική ετυμηγορία, όχι τεκμηρίωση πράξεων.

Χωριστά στέκει ένας πολύ βαρύτερος ισχυρισμός. Η Wall Street Journal, επικαλούμενη ανώνυμες πηγές, ανέφερε ότι ο Ζανγκ Γουσιά κατηγορήθηκε εσωτερικά πως διέρρευσε πυρηνικά μυστικά στις ΗΠΑ (WSJ). Ο ισχυρισμός αφορά μόνο τον Ζανγκ, δεν έχει επιβεβαιωθεί από το Πεκίνο ούτε από δεύτερη ανεξάρτητη πηγή, και το Bloomberg απλώς αναμετέδωσε το ρεπορτάζ (Bloomberg). Μένει ανεπιβεβαίωτη διαρροή, όχι αποδεδειγμένη αιτία.

Μια λεπτομέρεια δείχνει πώς δουλεύει το σύστημα: η καθαίρεση ήταν κρατική. Από την παράλληλη κομματική Επιτροπή, το όργανο μέσω του οποίου το Κόμμα πραγματικά κρατά τα όπλα, δεν ανακοινώθηκε δημόσια αντίστοιχη πράξη (Reuters). Δεν είναι δύο κέντρα εξουσίας· είναι ένα κέντρο που καθαρίζει πρώτα την κρατική του πρόσοψη.

Οι εκτιμήσεις των ειδικών τραβούν σε δύο κατευθύνσεις. Η μία: ο Σι κερδίζει. Ξαναδένει τον στρατό στο κόμμα και αφαιρεί κάθε δίκτυο που θα μπορούσε να κινηθεί από μόνο του. Η άλλη: ο στρατός χάνει. Το ινστιτούτο Lowy σημειώνει ότι η απώλεια έμπειρων διοικητών δυσκολεύει τη διακλαδική συνεργασία που θα απαιτούσε μια επιχείρηση κατά της Ταϊβάν (Lowy). Ο υπουργός Άμυνας της Ταϊβάν Ουέλινγκτον Κου προειδοποίησε ότι η πίεση δεν θα μειωθεί (Taipei Times). Ταϊβανέζοι αναλυτές περιγράφουν έναν στρατό τακτικά ενεργό αλλά στρατηγικά πιο διστακτικό για μεγάλο εγχείρημα, με αυξημένο όμως κίνδυνο βιαστικής επίδειξης ισχύος από διοικητές που φοβούνται να φανούν «μαλακοί» (UDN).

Η Επιτροπή που διοικεί τον μεγαλύτερο σε αριθμό στρατό στον κόσμο έμεινε δημοσίως με δύο πρόσωπα. Η ηγεσία του Σι δεν καθάρισε μια υπόθεση διαφθοράς· καθάρισε την ίδια την κορυφή της διοίκησής της. Το ερώτημα που μένει είναι αν ένας στρατός που ξαναχτίζει την ηγεσία του μέσα στον φόβο μπορεί να κάνει το πιο σύνθετο πράγμα που του ζητά ο πρόεδρός του: να πάρει την Ταϊβάν χωρίς λάθος.