Δύο ιταλικές φρεγάτες στο Ναυτικό, έως 460 εκατ. ευρώ

Έως 460 εκατ. ευρώ για δύο μεταχειρισμένα πολεμικά πλοία και περίπου πέντε χρόνια αρχικής υποστήριξης: αυτό είναι το τίμημα που κυκλοφορεί για την αγορά δύο ιταλικών φρεγατών πολλαπλών αποστολών τύπου FREMM από το Πολεμικό Ναυτικό (OnAlert). Το διακρατικό κείμενο που τη σφραγίζει, η «Εφαρμοστική Ρύθμιση», προγραμματίζεται να υπογραφεί σήμερα στη Ρώμη για δύο συγκεκριμένα σκάφη, την Carlo Bergamini και την Virginio Fasan, με παράδοση το πρώτο εξάμηνο του 2028 και του 2029 αντίστοιχα (ΥΠΕΘΑ). Την απόκτηση είχε ήδη εγκρίνει τον Μάιο το αρμόδιο κυβερνητικό συμβούλιο (To Brief), όμως το δελεαστικό ποσό καλύπτει μόνο ό,τι περιγράφηκε ως ταβάνι και αφήνει έξω τον οπλισμό, τις εργασίες και το κόστος του κύκλου ζωής.

Τέσσερις αστερίσκοι πίσω από το νούμερο

Πρώτος αστερίσκος, το ίδιο το τίμημα. Το υπουργείο Άμυνας δεν αναφέρει κανένα ποσό στην επίσημη ανακοίνωσή του (ΥΠΕΘΑ). Τα 460 εκατ. είναι δημοσιογραφικό «ταβάνι» για τα δύο πλοία, όχι τελική τιμή, και δεν συνοδεύονται από ανάλυση ανά σκάφος. Αυτό μετράει, γιατί τα δύο πλοία έχουν διαφορετική διαμόρφωση: μέχρι να ανοίξει η ανά πλοίο κοστολόγηση, μένει άγνωστο αν η ανθυποβρυχιακή Fasan κοστίζει διαφορετικά από τη γενικής χρήσης Bergamini.

Δεύτερος αστερίσκος, τα όπλα. Ο κύριος οπλισμός (οι αντιαεροπορικοί πύραυλοι Aster, οι αντιπλοϊκοί Teseo, οι ανθυποβρυχιακοί πύραυλοι MILAS, οι τορπίλες και τα πυρομαχικά) φαίνεται να μένει εκτός του νούμερου της βιτρίνας, όπως και οι εργασίες αναβάθμισης (refit), οι ελληνικές προσαρμογές και το κόστος του κύκλου ζωής. Τα 460 εκατ. δηλαδή δεν είναι «κόστος προγράμματος», είναι η βάση μιας μεγαλύτερης συνολικής δαπάνης.

Τρίτος αστερίσκος, η ηλικία. Τα δύο πλοία θα είναι περίπου 15 ετών κατά την παραλαβή. Αυτό δεν είναι από μόνο του μειονέκτημα: οι πρώτες οκτώ ιταλικές FREMM είχαν ξεπεράσει συνολικά τις 315.000 ώρες εν πλω, δηλαδή περίπου 39.000 ώρες ανά σκάφος, άρα μιλάμε για ώριμα, δοκιμασμένα πλοία (Army Recognition, Marina Militare). Το πρόβλημα είναι ότι όσα κρίνουν την πραγματική τους αξία (ώρες μηχανών, τεχνική επιθεώρηση, εργασίες πριν την παράδοση, πιστοποιημένη υπολειπόμενη ζωή) δεν έχουν γίνει γνωστά.

Τέταρτος αστερίσκος, η νομική δέσμευση. Το πλήρες κείμενο της Ρύθμισης δεν έχει δοθεί στη δημοσιότητα. Δεν έχει γίνει γνωστό αν λειτουργεί ταυτόχρονα και ως τελική σύμβαση πώλησης, ούτε οι όροι πληρωμών, αποδοχής, μεταβίβασης τίτλου, εγγυήσεων ή ποινικών ρητρών, ούτε υπάρχει ρήτρα που να συνδέει τις ελληνικές παραδόσεις με συγκεκριμένο ιταλικό πλοίο. Η ελληνική βιομηχανική συμμετοχή, με τη σειρά της, περιγράφεται μόνο ως γενική εμπλοκή «ελληνικών ναυπηγείων» στη συντήρηση, χωρίς να κατονομάζεται ναυπηγείο, ποσό ή δεσμευμένο έργο (ΕΡΤ).

Τι αλλάζει πραγματικά στον στόλο

Πέρα από τους αστερίσκους, οι δύο FREMM απαντούν σε ένα υπαρκτό κενό. Η Bergamini είναι πλοίο γενικής χρήσης (το πολυλειτουργικό ραντάρ Kronos, αντιαεροπορικοί Aster, αντιπλοϊκοί Teseo, πυροβόλο 127 χιλιοστών), ενώ η Fasan είναι εξειδικευμένη στον ανθυποβρυχιακό πόλεμο, με το συρόμενο σόναρ μεταβλητού βάθους CAPTAS-4 που κυνηγά υποβρύχια σε διαφορετικά βάθη (Army Recognition). Το δεύτερο έχει σημασία για την προστασία υποθαλάσσιων υποδομών και τη συνοδεία ναυτικών ομάδων.

Στην πράξη, το ελληνικό Ναυτικό χτίζει έναν σύγχρονο κορμό γύρω από δύο άξονες. Ο πρώτος είναι οι τέσσερις νέες γαλλικές φρεγάτες άμυνας και επέμβασης (FDI): η πρώτη, η Κίμων, παραδόθηκε τον Δεκέμβριο του 2025 (Naval Group) και η τρίτη είναι ήδη σε δοκιμές θαλάσσης (Naval News). Ο δεύτερος είναι οι τέσσερις φρεγάτες γερμανικής σχεδίασης τύπου ΜΕΚΟ, που περνούν πρόγραμμα εκσυγχρονισμού (To Brief). Αυτά τα οκτώ πλοία γίνονται δέκα με τις δύο FREMM. Δέκα στο χαρτί όμως δεν σημαίνει δέκα ετοιμοπόλεμα το 2028 και το 2029: ακριβώς εκείνη την περίοδο οι παλιές φρεγάτες τύπου S αποσύρονται σταδιακά και οι ΜΕΚΟ βρίσκονται σε ναυπηγεία για την αναβάθμιση, ενώ οι νεοφερμένες FREMM χρειάζονται πληρώματα, όπλα και υποστήριξη πριν μπουν σε αποστολή.

Η Bergamini φτάνει στην Ελλάδα το πρώτο εξάμηνο του 2028, περίπου έναν χρόνο πριν μπει στον ιταλικό στόλο η πρώτη FREMM νέας γενιάς (EVO) που ιταλικά δημοσιεύματα περιγράφουν ως αντικαταστάτριά της, με τις δύο EVO να παραδίδονται μεταξύ 2029 και 2030. Και αυτές οι EVO είχαν παραγγελθεί εξ αρχής για να αναπληρώσουν άλλες δύο FREMM που η Ιταλία είχε ήδη παραχωρήσει στην Αίγυπτο (Città della Spezia, Marina Militare). Η Ρώμη, με άλλα λόγια, εισπράττει από ενεργά περιουσιακά στοιχεία και δέχεται προσωρινή μείωση της διαθεσιμότητάς της, αρκεί να προβάλει τη FREMM ως εξαγωγικό προϊόν και να δέσει την Ελλάδα στο ιταλικό οικοσύστημα υποστήριξης, δίπλα στις γαλλικές FDI και τις ΜΕΚΟ.

Το πλήρες τίμημα, ο φόρτος όπλων και η νομική δέσμευση θα φανούν μόνο όταν δοθεί στη δημοσιότητα το τεχνικό παράρτημα. Ένα όμως είναι ήδη σαφές: αυτό που υπογράφεται σήμερα αφορά δύο πλοία. Το «2+2» παραμένει, με τη ρητή διατύπωση της συμφωνίας, «δυνατότητα πρόσκτησης επιπλέον πλοίων μελλοντικά», χωρίς δεσμευτική τιμή, προθεσμία ή κατονομασμένα σκάφη (CNN, Naval News). Οι παραδόσεις του 2028 και του 2029 είναι η αγορά. Οι άλλες δύο φρεγάτες είναι, προς το παρόν, μια προοπτική.