Δορυφόρος από φοιτητές του ΑΠΘ σε τροχιά, ενώ αποκρυπτογραφούνται Ήλιος και Κρόνος

Ένας δορυφόρος στο μέγεθος φραντζόλας ψωμιού, φτιαγμένος εξ ολοκλήρου από προπτυχιακούς φοιτητές στη Θεσσαλονίκη, ξεκινά σήμερα για τη χαμηλή γήινη τροχιά. Την ίδια εβδομάδα, φυσικοί εντόπισαν τη «μηχανή» πίσω από τις ηλιακές καταιγίδες και δύο τηλεσκόπια μάς έδειξαν τον Κρόνο όπως δεν τον είχαμε δει ποτέ. Τρεις ιστορίες σε τρεις κλίμακες, από τα εργαστήρια του ΑΠΘ ως τα βάθη του ηλιακού συστήματος.

Το PeakSat πετά με laser

Η φοιτητική ομάδα SpaceDot του ΑΠΘ σχεδίασε και κατασκεύασε τον PeakSat, έναν νανοδορυφόρο τύπου CubeSat 3U (30×10×10 εκ.) που εκτοξεύεται σήμερα με πύραυλο Falcon 9 της SpaceX (Newsit). Είναι ο πρώτος ελληνικός δορυφόρος που χτίστηκε αποκλειστικά από προπτυχιακούς. Ο κεντρικός υπολογιστής και η πλακέτα τηλεπικοινωνιών αναπτύχθηκαν μέσα στο πανεπιστήμιο.

Το ενδιαφέρον όμως είναι τι κουβαλάει: ένα laser terminal που στοχεύει ταχύτητες έως 100 Mbps μέσω στενών δεσμών υπέρυθρου φωτός, έως 100 φορές ταχύτερα από τις κλασικές ραδιοσυχνότητες (Mundogeo). Θα επικοινωνήσει με επίγειο σταθμό στον Χολομώντα Χαλκιδικής, με στήριξη του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Διαστήματος (ESA Connectivity). Ο PeakSat εντάσσεται στο πρόγραμμα 24 δορυφόρων που η Ελλάδα σχεδιάζει να θέσει σε τροχιά μέχρι τέλος 2026 (To Brief).

Από λίγα χιλιόμετρα πάνω μας, στα βάθη του Ήλιου

Και ενώ οι φοιτητές του ΑΠΘ δαμάζουν το κενό λίγα εκατοντάδες χιλιόμετρα πάνω από τη Γη, στο εσωτερικό του Ήλιου οι κλίμακες γίνονται ασύλληπτες. Φυσικοί του NJIT εντόπισαν πού ακριβώς γεννιούνται οι ηλιακές καταιγίδες: σε ένα συνοριακό στρώμα, την ταχοκλινή ζώνη, 200.000 χιλιόμετρα κάτω από την ηλιακή επιφάνεια. Βάθος ίσο με 16 φορές τη διάμετρο της Γης (Phys.org). Εκεί, απότομες αλλαγές στην ταχύτητα περιστροφής του πλάσματος στρίβουν τις μαγνητικές γραμμές σαν ελατήριο. Κι όταν «σπάνε», εκτοξεύουν ενέργεια που φτάνει ως τη Γη, απειλώντας GPS, δορυφόρους και ηλεκτρικά δίκτυα (NJIT News). Το εύρημα δεν μας δίνει ακόμη ακριβείς προβλέψεις, αλλά για πρώτη φορά ξέρουμε πού να κοιτάμε.

Ο Κρόνος ξεφλουδίζεται

Ακόμα πιο μακριά, NASA και ESA δημοσίευσαν τη συνδυαστική εικόνα Webb-Hubble του Κρόνου: υπέρυθρο, ορατό και υπεριώδες φως μαζί, σαν να «ξεφλουδίζεις» την ατμόσφαιρα στρώμα στρώμα (NASA). Ερευνητές εντόπισαν άγνωστες δομές στην ιονόσφαιρα, «σκοτεινές χάντρες» που κανένα μοντέλο δεν προβλέπει ακόμη (ESA Webb).

Η εκτόξευση του PeakSat αποδεικνύει ότι το διάστημα δεν είναι πια πολυτέλεια υπερδυνάμεων. Μια «θέση συνεπιβάτη» σε πύραυλο Falcon 9 κοστίζει από 350.000 δολάρια, λιγότερο από ένα διαμέρισμα στο κέντρο της Αθήνας. Όταν φοιτητές μπορούν να στείλουν laser στο διάστημα, η πρόσβαση έχει πραγματικά εκδημοκρατιστεί.