Κυπριακό: Η διπλωματία των ψευδαισθήσεων και το στοίχημα των οδοφραγμάτων

Ενώ τα φώτα της δημοσιότητας έπεσαν στη συνάντηση Γεραπετρίτη-Γκουτέρες στη Νέα Υόρκη και στις δηλώσεις περί «νέου παραθύρου ευκαιρίας», η πραγματική εικόνα στο νησί λέει μια εντελώς διαφορετική ιστορία. Για τους 13.000 πολίτες που διασχίζουν καθημερινά την Πράσινη Γραμμή, η «κινητικότητα» που ευαγγελίζεται η διπλωματία μοιάζει με θέατρο σκιών.

Το χάσμα ανάμεσα στη Νέα Υόρκη και τη Λευκωσία δεν ήταν ποτέ μεγαλύτερο.

Η παγίδα των «Μέτρων Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης»

Το σχέδιο του ΟΗΕ είναι θεωρητικά απλό: Ξεκινάμε από τα χαμηλά (τα λεγόμενα ΜΟΕ) για να χτίσουμε εμπιστοσύνη, ώστε να φτάσουμε στα δύσκολα (την πολιτική λύση). Στην πράξη, όμως, η διαδικασία έχει βαλτώσει.

Η προσωπική απεσταλμένη του ΓΓ, Μαρία Άνχελα Ολγκίν, ξεκαθάρισε πως μια διευρυμένη συνάντηση (5+1) είναι «πρόωρη» χωρίς πρόοδο στην καθημερινότητα. Και η πρόοδος αυτή είναι ανύπαρκτη. Παρά τις εξαγγελίες, το άνοιγμα νέων σημείων διέλευσης (όπως στη Μια Μηλιά) παραμένει «παγωμένο» λόγω πολιτικών διαφωνιών, ενώ ο Τουρκοκύπριος ηγέτης Τουφάν Ερχύρμαν απορρίπτει τα οικονομικά μέτρα της Λευκωσίας ως «αθέμιτο ανταγωνισμό».

Το ερώτημα είναι αμείλικτο: Αν οι δύο πλευρές δεν μπορούν να συμφωνήσουν για το άνοιγμα ενός δρόμου ή για την πώληση προϊόντων, πώς θα συμφωνήσουν στο διαμοιρασμό της εξουσίας;

Η οικονομία της διαίρεσης

Πίσω από τις λέξεις, οι αριθμοί δείχνουν μια μονόπλευρη πραγματικότητα. Το εμπόριο μέσω της Πράσινης Γραμμής ανέρχεται σε €15,2 εκατ. πωλήσεις από Τουρκοκύπριους προς Ελληνοκύπριους, έναντι μόλις €1,3 εκατ. αντίστροφα. Αυτή η ανισορροπία δεν είναι απλώς οικονομικό στατιστικό· είναι πολιτικό εργαλείο που τροφοδοτεί την καχυποψία.

Οι μεγάλοι απόντες

Το πιο ανησυχητικό στοιχείο, ωστόσο, είναι η εκκωφαντική σιωπή της κοινωνίας. Ο διάλογος μονοπωλείται από κομματικούς μηχανισμούς και διπλωμάτες καριέρας. Οι νέες γενιές, που δεν έζησαν την εισβολή αλλά κληρονομούν τα αδιέξοδα, απουσιάζουν πλήρως από το τραπέζι. Δεν υπάρχει καμία οργανωμένη πίεση «από τα κάτω» για λύση, καθώς δικοινοτικά κινήματα και φωνές υπέρ της συμβίωσης παραμένουν αποκλεισμένα από τα μεγάλα ΜΜΕ και τα κέντρα αποφάσεων.

Η «κινητικότητα» στον ΟΗΕ μπορεί να αγοράζει πολιτικό χρόνο για όλες τις πλευρές, αλλά επί του εδάφους, η διχοτόμηση τσιμεντώνεται μέρα με τη μέρα. Χωρίς τολμηρές κινήσεις που θα νιώσει ο πολίτης στην τσέπη και την καθημερινότητά του, η διπλωματία κινδυνεύει να γίνει απλώς η διαχείριση μιας οριστικής ρήξης.