Δηλωμένες υπερωρίες: Άλμα 208%, τι πληρώνεται;

Η ψηφιακή κάρτα εργασίας (το ψηφιακό «χτύπημα» εισόδου και εξόδου) υποχρεώνει πλέον όλο και περισσότερες ελληνικές επιχειρήσεις να καταγράφουν τον χρόνο δουλειάς. Τα στοιχεία που παρουσίασε το υπουργείο Εργασίας δείχνουν τεράστια αύξηση των δηλωμένων υπερωριών: +208% στο χονδρικό εμπόριο, +203% στις διοικητικές υπηρεσίες, +111% στην εστίαση (Capital). Το ερώτημα που κρίνει αν πρόκειται για πραγματική νίκη ή για οπτική ψευδαίσθηση είναι απλό: αυτές οι ώρες δουλεύονταν πάντα και τώρα απλώς φαίνονται, ή δουλεύονται και πληρώνονται στ' αλήθεια;

Τι ακριβώς μετρά ο αριθμός

Μια «δηλωμένη υπερωρία» είναι η ώρα εργασίας πέρα από το ωράριο που ο εργοδότης καταγράφει στο σύστημα ΕΡΓΑΝΗ ΙΙ. Η καταγραφή δεν σημαίνει αυτόματα πληρωμή: δημιουργεί μόνο το ίχνος που ο εργοδότης οφείλει να περάσει στη μισθοδοσία και στη δήλωση προς τον ΕΦΚΑ. Γι' αυτό η αύξηση δείχνει πρώτα ορατότητα, όχι κατ' ανάγκη περισσότερη πραγματική δουλειά.

Και εδώ κρύβεται η βασική παγίδα της σύγκρισης. Η κάρτα δεν κάλυπτε πάντα τους ίδιους εργαζόμενους. Η βιομηχανία και το λιανεμπόριο μπήκαν από την 1η Ιανουαρίου 2024, ο τουρισμός και η εστίαση με κυρώσεις από τον Μάρτιο 2025, το μεγάλο κύμα εμπορίου, χρηματοπιστωτικών και διοικητικών δραστηριοτήτων από τις 3 Νοεμβρίου 2025 (Υπουργείο Εργασίας). Η νέα επέκταση του 2026 πρόσθεσε άλλους 476.000 εργαζόμενους, ανεβάζοντας τη συνολική κάλυψη περίπου στα 2,5 εκατομμύρια από τα 2 εκατομμύρια (Forin). Όταν μπαίνουν συνεχώς νέοι κλάδοι στο δείγμα, μέρος της αύξησης είναι απλώς περισσότεροι άνθρωποι που «χτυπούν» κάρτα, όχι παλιοί εργοδότες που ξαφνικά νομιμοποιήθηκαν. Η έντιμη μέτρηση θα ήταν υπερωρίες ανά 1.000 καλυπτόμενους, χωριστά για παλιούς και νέους κλάδους. Τέτοιος δημόσιος πίνακας δεν υπάρχει.

Το χάσμα των 516 εκατομμυρίων

Το κυβερνητικό αφήγημα προχωρά ένα βήμα παραπέρα: η υπουργός Εργασίας Νίκη Κεραμέως συνέδεσε τις 2,7 εκατομμύρια επιπλέον δηλωμένες υπερωρίες του 2025 με 516 εκατ. ευρώ «πρόσθετα έσοδα» (Capital). Κανένας δημόσιος υπολογισμός δεν εξηγεί τι ακριβώς περιλαμβάνει το ποσό: έσοδα μόνο του ΕΦΚΑ, μικτές αποδοχές συν εισφορές, ή κάποιο ευρύτερο άθροισμα.

Το μόνο μέγεθος που στέκει με αριθμούς είναι πολύ μικρότερο. Για τον Μάρτιο-Δεκέμβριο 2025, οι αποδοχές από υπερωρίες ανέβηκαν στα 455,7 εκατ. από 328,8 εκατ., και οι ασφαλιστικές εισφορές πάνω τους στα 150,9 εκατ. από 116,7 εκατ. Η πραγματική πρόσθετη εισφορά στον ΕΦΚΑ είναι 34,2 εκατ. ευρώ, σύμφωνα με την αναδημοσίευση του Εμπορικού και Βιομηχανικού Επιμελητηρίου Αθηνών (Proson, ΕΒΕΑ). Η απόσταση από τα 516 εκατ. είναι τεράστια, σχεδόν 15 φορές μεγαλύτερη. Υπάρχει και ένας θεσμικός λόγος να μη φουσκώνει το νούμερο των εισφορών: από την 1η Νοεμβρίου 2025, με τον νόμο 5239/2025, οι προσαυξήσεις υπερωρίας για τους πλήρους απασχόλησης εξαιρούνται εντελώς από εισφορές. Σε μια υπερωρία 10 ευρώ βασικό συν 4 ευρώ προσαύξηση, οι εισφορές τρέχουν πλέον μόνο στα 10 (Υπουργείο Εργασίας).

Ορατότητα δεν σημαίνει συμμόρφωση

Τι λένε όμως τα στοιχεία των ελέγχων; Η ίδια η Επιθεώρηση Εργασίας δείχνει ότι η παραβατικότητα δεν εξαφανίστηκε. Το 2025 έγιναν 82.233 έλεγχοι, με συχνότερη κατηγορία τις παραβάσεις ψηφιακής κάρτας, 2.994 περιπτώσεις (OT). Το ποσοστό παραβατικότητας παρέμεινε σχεδόν στάσιμο: 27,15% στο πρώτο δίμηνο του 2026, έναντι 26,97% το 2025. Και οι μέθοδοι παράκαμψης δεν έχουν σβήσει: εργαζόμενοι που δηλώνονται «υπεύθυνοι» για να εξαιρεθούν, ή που παριστάνουν τους πελάτες σε ξαπλώστρες μόλις φανούν επιθεωρητές (To Brief). Η αδήλωτη εργασία δεν λύθηκε· άλλαξε μεταμφίεση.

Το συμπέρασμα αντέχει: η ψηφιακή κάρτα απέδειξε ότι μπορεί να κάνει την υπερωρία ορατή, όχι ακόμη ότι την κάνει πληρωμένη. Για να κριθεί το αντίθετο χρειάζεται ένα πράγμα που το υπουργείο δεν έχει δημοσιεύσει: τον πρωτογενή πίνακα της ΕΡΓΑΝΗ, ώρες ανά μήνα και κλάδο, με σταθερή βάση εργαζομένων πριν και μετά την ένταξη, διασταυρωμένο με μισθοδοσία και ΑΠΔ. Ώσπου να βγει, τα 208% είναι μέτρο του τι δηλώνεται, όχι απόδειξη του τι πληρώνεται.