Δικηγόροι μπλοκάρουν την κυβερνητική διάταξη για το άσυλο

Η Ολομέλεια των Δικηγορικών Συλλόγων δεν εξέδωσε απλώς μια ακόμα ανακοίνωση. Αποφάσισε τη μη συμμετοχή του δικηγορικού σώματος στην υλοποίηση της νέας ΚΥΑ 120961/2026 για τη νομική καθοδήγηση αιτούντων άσυλο, μέχρι να καταργηθούν οι επίμαχες διατάξεις της (Protothema, in.gr). Η σημασία δεν είναι συμβολική. Το κράτος έστησε ένα υποσύστημα ασύλου που στηρίζεται αποκλειστικά σε δικηγόρους ειδικού μητρώου, και οι ίδιοι λένε ότι δεν θα το εφαρμόσουν. Χωρίς αυτούς, η υπηρεσία που η κυβέρνηση μόλις σχεδίασε δεν μπορεί να λειτουργήσει όπως γράφτηκε.

Ο πυρήνας της σύγκρουσης είναι δύο άρθρα. Το άρθρο 9 παρ. 3 προβλέπει πρόσθετη αμοιβή 250 ευρώ πλέον ΦΠΑ (πάνω από τη βασική των 160 ευρώ ανά συνεδρία) όταν αιτών της συνοριακής διαδικασίας, που θεωρείται ότι «στερείται ισχυρού προσφυγικού προφίλ», ζητήσει εθελούσια αναχώρηση μέσα σε δύο μήνες και η αποχώρηση ολοκληρωθεί (News247). Το άρθρο 13 παρ. 1-2 επιτρέπει σε εξουσιοδοτημένο προσωπικό του Υπουργείου Μετανάστευσης να παρίσταται στη συνεδρία νομικής καθοδήγησης για «εποπτεία και αξιολόγηση» (Ethnos).

Εκεί που κρίνεται η ουσία είναι τι ακριβώς απορρίπτουν οι δικηγόροι: όχι τη νομική καθοδήγηση καθεαυτή, αλλά τον τρόπο που οργανώνεται. Η Ολομέλεια χαρακτήρισε θετική την ίδια την ιδέα να αναλάβουν δικηγόροι τη δωρεάν καθοδήγηση, αντί για ΜΚΟ (in.gr). Αυτό που αρνείται είναι το συγκεκριμένο σχήμα: έναν δικηγόρο που αμείβεται περισσότερο αν ο εντολέας του καταλήξει σε μία προκαθορισμένη έκβαση, την αποχώρηση, και μια συνεδρία που μπορεί να παρακολουθεί κρατικός υπάλληλος. Το δικηγορικό απόρρητο και η ανεξαρτησία δεν είναι διακοσμητικά εδώ. Αν ο αιτών ξέρει ότι κάποιος του υπουργείου αξιολογεί τη συνεδρία, δύσκολα θα αναφέρει βασανιστήρια, δίωξη ή εμπορία ανθρώπων, δηλαδή ακριβώς τα στοιχεία που στηρίζουν αίτημα προστασίας.

Τι μπλοκάρει και τι όχι

Η αποχή δεν παγώνει όλο το σύστημα. Η Υπηρεσία Ασύλου εξακολουθεί να εξετάζει αιτήσεις και το κράτος να εκδίδει αποφάσεις επιστροφής, αρμοδιότητες που ανήκουν στη διοίκηση, όχι στους δικηγόρους (Migration.gov.gr). Αυτό που μπλοκάρει είναι ένα πράγμα, αλλά κρίσιμο: το κανάλι μέσω του οποίου η κυβέρνηση θα συνέδεε τη νομική καθοδήγηση με περισσότερες εθελούσιες αναχωρήσεις. Επειδή η ΚΥΑ απέκλεισε τις ΜΚΟ και έστησε το σχήμα αποκλειστικά πάνω σε δικηγόρους ειδικού μητρώου (Newsbeast), αν αυτοί δεν συμμετέχουν, η υπηρεσία απλώς δεν παρέχεται όπως γράφτηκε.

Το σχήμα είναι ήδη νομικά ευάλωτο. Η ίδια η ΚΥΑ, όπως αποδίδεται στα ρεπορτάζ, ορίζει ότι η καθοδήγηση δεν περιλαμβάνει πρόσβαση στον φάκελο, προετοιμασία για τη συνέντευξη ουσίας ή εξατομικευμένες συμβουλές (Newsbeast), και συνήθως γίνεται ομαδικά, για έως 15 άτομα (Ethnos). Το ενωσιακό πλαίσιο, όμως, θέλει ενημέρωση σε γλώσσα που κατανοεί ο αιτών, διερμηνεία και αποτελεσματικό ένδικο βοήθημα (Οδηγία 2013/32/ΕΕ). Αν κάποιος πειστεί να φύγει πριν καταλάβει τι εγκαταλείπει, το δικαίωμα προσφυγής μένει στο χαρτί.

Πολιτικά, η κυβέρνηση μετά την άρνηση δεν έχει δώσει αναλυτική απάντηση ούτε έχει ανακοινώσει τι θα κάνει αν οι δικηγόροι δεν συμμετέχουν. Η ρύθμιση πατά στον νόμο 5307/2026 που ενσωματώνει το νέο Σύμφωνο (e-nomothesia), οπότε το επιχείρημα παραμένει «ευρωπαϊκή συμμόρφωση». Από την αντιπολίτευση, η ΕΛΑΣ μίλησε για «κυνήγι κεφαλών» και δεσμεύτηκε να καταργήσει την ΚΥΑ, ενώ το ΚΚΕ τη χαρακτήρισε βάρβαρη (News247).

Οι πραγματικές επιλογές είναι τρεις: να αλλάξει τα δύο άρθρα, να στήσει νέο μητρώο με άλλους όρους (που πάλι χρειάζεται δικηγόρους), ή να συγκρουστεί με τους συλλόγους. Η τελευταία είναι η δυσκολότερη, γιατί κανείς δεν εξαναγκάζει ανεξάρτητους δικηγόρους να μπουν σε σχήμα που τα όργανά τους θεωρούν αντιδεοντολογικό. Οι Θάνος Πλεύρης, Γιώργος Φλωρίδης και Νίκος Παπαθανάσης καλούνται τώρα είτε να αλλάξουν την ΚΥΑ είτε να εξηγήσουν πώς θα την εφαρμόσουν χωρίς τους δικηγόρους, και ο χρόνος τρέχει.