Δίκη Τεμπών: μέσα το Δημόσιο, έξω οι Δικηγορικοί Σύλλογοι

Στην ενδέκατη συνεδρίαση της δίκης για τα Τέμπη, η εισαγγελέας εισηγήθηκε να απορριφθούν δύο αιτήματα της υποστήριξης της κατηγορίας: η οπτικοακουστική μετάδοση της διαδικασίας και η υποχρεωτική αυτοπρόσωπη παρουσία όλων των κατηγορουμένων (Enikos). Οι τοποθετήσεις συνεχίζονται στις 23 Ιουνίου, οπότε το δικαστήριο θα κρίνει αν θα ακολουθήσει την πρόταση (Enikos). Λίγο νωρίτερα, το ίδιο δικαστήριο είχε κρατήσει διάδικο το Ελληνικό Δημόσιο και είχε αποβάλει τους Δικηγορικούς Συλλόγους και το σωματείο μηχανοδηγών (ΠΕΠΕ) (To Brief).

Τα δελτία γέμισαν με την αντιπαράθεση μέσα στην αίθουσα ανάμεσα στη Ζωή Κωνσταντοπούλου και την οικογένεια Βλάχου, με την έδρα να ζητά αυτοσυγκράτηση (Newsbomb). Η απόφαση για το ποιος μένει διάδικος, όμως, ορίζει κάτι πιο καθοριστικό. Δεν αλλάζει το κατηγορητήριο. Αλλάζει ποιος έχει δικό του δικονομικό μικρόφωνο μέσα στην αίθουσα, και επομένως ποιο είδος ευθύνης θα συζητηθεί.

Ποιος κρατά τον λόγο

Η παράσταση προς υποστήριξη της κατηγορίας δίνει ιδιότητα διαδίκου, όχι απλή παρουσία: πρόσβαση στη δικογραφία, δικαίωμα να υποβάλλεις αιτήματα, να παρεμβαίνεις οργανωμένα στην αποδεικτική διαδικασία. Όποιος μένει εκτός, χάνει αυτή τη θεσμική νομιμοποίηση. Ο μόνος μη ατομικός φορέας που μένει μέσα είναι το ίδιο το κράτος.

Και το κράτος μπαίνει για στενό πεδίο. Σύμφωνα με το ρεπορτάζ, κινείται κατά των τριών σταθμαρχών της επίμαχης βάρδιας και του τότε προϊσταμένου Επιθεώρησης Λάρισας, για παράβαση καθήκοντος (Newsbomb, Protothema). Έτσι, το μόνο θεσμικό υποκείμενο που ακούγεται από μέσα δεν σπρώχνει το αφήγημα προς τη συστημική αποτυχία της σιδηροδρομικής ασφάλειας. Το σπρώχνει προς ένα στενότερο σχήμα: υπηρεσιακή πλημμέλεια συγκεκριμένων προσώπων.

Με την αποβολή των Δικηγορικών Συλλόγων μένει χωρίς αυτόνομο διάδικο ο ισχυρισμός ότι τα Τέμπη είναι ζήτημα γενικότερου κοινωνικού ενδιαφέροντος, συνδεδεμένο με την ασφάλεια των συγκοινωνιών. Οι ίδιοι οι Σύλλογοι υποστήριξαν ότι η αποβολή τους αντιβαίνει στο άρθρο 90 του Κώδικα Δικηγόρων, που επιτρέπει παράσταση για ζητήματα εθνικού ή κοινωνικού ενδιαφέροντος, και συγκρούεται με πρόσφατη νομολογία της Ολομέλειας του Αρείου Πάγου (Zougla). Με την αποβολή της ΠΕΠΕ, η κλαδική οπτική των μηχανοδηγών (χρόνια επιχειρησιακά κενά, εργασιακές προειδοποιήσεις, ανεπάρκειες του συστήματος ασφάλειας) δεν εκπροσωπείται πια από το ίδιο το σωματείο μέσα στη διαδικασία.

Η εικόνα που μένει είναι άνιση. Το κράτος παραμένει διάδικος σε περιορισμένο πεδίο, ακριβώς την ώρα που κρίσιμα τμήματα του κρατικού μηχανισμού ελέγχονται για καθυστερήσεις, απώλειες υλικού και αποφάσεις γύρω από τον τόπο της σύγκρουσης. Οι φορείς που θα πίεζαν για ευρύτερη θεσμική ανάγνωση μένουν απ' έξω.

Δημόσια δίκη, όχι αυτόματα στην οθόνη

Το επιχείρημα της εισαγγελέως κατά της μετάδοσης πατά σε στέρεο έδαφος: η δημόσια δίκη δεν ταυτίζεται με την τηλεοπτική μετάδοση. Το άρθρο 93 του Συντάγματος προβλέπει δημόσιες συνεδριάσεις με δυνατότητα περιορισμών (Βουλή των Ελλήνων), και το άρθρο 6 της ΕΣΔΑ κατοχυρώνει δίκαιη και δημόσια ακρόαση με επιτρεπτές εξαιρέσεις για τα συμφέροντα της δικαιοσύνης (ECHR). Υπέρ της μετάδοσης στέκει το εξαιρετικό δημόσιο ενδιαφέρον και η περιορισμένη χωρητικότητα της αίθουσας, όπου προβλέφθηκαν θέσεις για 36 κατηγορουμένους, περίπου 250 διαδίκους που δήλωσαν υποστήριξη κατηγορίας και περίπου 240 συνηγόρους (SKAI). Κατά, στέκουν το τεκμήριο αθωότητας και ο κίνδυνος επηρεασμού μαρτύρων (The Press Project).

Καθώς το κάδρο στενεύει, στενεύει και ο κοινωνικός έλεγχος: χωρίς μετάδοση, χωρίς υποχρεωτική παρουσία των κατηγορουμένων, με το Δημόσιο να στοχεύει τέσσερα πρόσωπα. Και οι ίδιες οι οικογένειες δεν μιλούν με μία φωνή: δύο δήλωσαν ότι δεν θέλουν τηλεοπτική κάλυψη, ενώ ο Νίκος Ψαρόπουλος και η πλευρά Καρυστιανού τάχθηκαν υπέρ (Protothema, Pentapostagma). Στις 23 Ιουνίου θα φανεί αν το δικαστήριο υιοθετήσει την εισαγγελική πρόταση. Όσο όμως η δημόσια κουβέντα μένει στον καβγά της αίθουσας, το ερώτημα ποιος δικαιούται να αφηγηθεί την ευθύνη απαντιέται χωρίς να το προσέξει κανείς.