Δίκη Τεμπών: η αναβάθμιση των κατηγοριών μετατίθεται στο τέλος

Η εισαγγελέας της δίκης για τα Τέμπη επιφυλάχθηκε να τοποθετηθεί για την αναβάθμιση των κατηγοριών μετά την αποδεικτική διαδικασία. Η κίνηση κρατά ανοιχτό το ενδεχόμενο η ανθρωποκτονία από αμέλεια να κριθεί ως ενδεχόμενος δόλος, αν τα e-mail και οι νέοι μάρτυρες δείξουν γνώση και αποδοχή του κινδύνου. Η δίκη συνεχίζεται με το πλημμεληματικό κατηγορητήριο, αλλά η οριστική κρίση αναβάλλεται.

Με μια ματιά:

• Η εισαγγελέας δεν απέρριψε την αναβάθμιση σε κακούργημα με ενδεχόμενο δόλο, αλλά επιφυλάχθηκε να κριθεί μετά την απόδειξη.
• Στα δικονομικά αιτήματα (συμπληρωματική ανάκριση, ακύρωση κλητηρίου) η πρότασή της ήταν απορριπτική.
• Το άλμα από αμέλεια σε δόλο εξαρτάται από τα e-mail 2021-2023 για τη σύμβαση 717.
• Η τελική κρίση ανήκει στο δικαστήριο, όχι στην εισαγγελέα.

Η εισαγγελέας του Τριμελούς Εφετείου Κακουργημάτων Λάρισας δεν είπε «όχι» στο αίτημα να μετατραπεί η ανθρωποκτονία από αμέλεια σε κακούργημα με ενδεχόμενο δόλο. Είπε «όχι ακόμη». Επιφυλάχθηκε να τοποθετηθεί μετά το πέρας της αποδεικτικής διαδικασίας (Iefimerida, News247). Η διαφορά ανάμεσα στο «όχι» και στο «όχι ακόμη» μοιάζει λεπτή, αλλά καθορίζει το πού θα κριθεί η σοβαρότερη δικαστική υπόθεση των τελευταίων ετών. Όχι στα χαρτιά, πριν καλά καλά αρχίσει η απόδειξη. Αλλά μέσα στην ίδια την αίθουσα, μάρτυρα τον μάρτυρα, έγγραφο το έγγραφο.

Δύο πράγματα έκανε η εισαγγελέας την ίδια μέρα, και αξίζει να ξεχωρίσουν. Στα δικονομικά αιτήματα των συνηγόρων (συμπληρωματική ανάκριση, ακύρωση του κλητηρίου θεσπίσματος, απόσυρση της υπόθεσης με βάση το άρθρο 324 ΚΠΔ) η πρότασή της ήταν καθαρά απορριπτική, δηλαδή παρούσα αρνητική κρίση (Iefimerida). Στο αίτημα για βαρύτερο κατηγορητήριο, όμως, δεν τοποθετήθηκε. Η «επιφύλαξη» δεν κλείνει το θέμα. Το κρατά ανοιχτό ώσπου να φανεί τι αποδεικνύεται. Και την τελική κρίση δεν την έχει η εισαγγελέας, αλλά το ίδιο το δικαστήριο, αφού ακουστούν οι τοποθετήσεις των συνηγόρων (Ethnos).

Γιατί όλα κρέμονται από κάποια e-mails

Για να ανέβει μια υπόθεση από αμέλεια σε δόλο δεν φτάνει η γενική επίγνωση κινδύνου. Χρειάζεται αποδοχή του αποτελέσματος. Δόλος υπάρχει όταν ο δράστης προβλέπει ότι μπορεί να επέλθει ο θάνατος και τον αποδέχεται, ενώ η αμέλεια αφορά έλλειψη της οφειλόμενης προσοχής χωρίς αυτή την αποδοχή (άρθρα 27-28 ΠΚ) (TPV Law). Η γενική γνώση ότι «ο σιδηρόδρομος ήταν επικίνδυνος» δεν αρκεί. Χρειάζεται εξατομικευμένη απόδειξη ότι συγκεκριμένος κατηγορούμενος ήξερε το συγκεκριμένο ρίσκο και προχώρησε αποδεχόμενος το αποτέλεσμα.

Αυτό το βουλητικό στοιχείο, οι συνήγοροι των οικογενειών ελπίζουν ότι θα το ξεκλειδώσει η ηλεκτρονική αλληλογραφία 2021-2023 μεταξύ υπουργείου Μεταφορών, ΟΣΕ, ΕΡΓΟΣΕ, ΡΑΣ και Hellenic Train για τη σύμβαση 717, για την οποία ζητήθηκε άρση επιστολικού απορρήτου (Pelop). Τα e-mails δεν «αποδεικνύουν μόνα τους ενοχή». Μπορούν όμως να μετατρέψουν το αόριστο «όλοι ήξεραν» στο πολύ πιο απαιτητικό «ο Χ γνώριζε το Υ τη Ζ ημερομηνία». Μαζί τους ζητήθηκαν και νέοι μάρτυρες. Αξιωματικοί της Πυροσβεστικής, ο διευθύνων σύμβουλος του ΟΣΕ της περιόδου, ο πρώην επικεφαλής της Interstar που είχε τη βιντεοεπιτήρηση του δικτύου (Newsit).

Υπάρχει και η άλλη όψη. Τα ίδια ή παρεμφερή αιτήματα για δόλο, έκθεση και έκρηξη είχαν ήδη τεθεί στην ανάκριση και απορριφθεί (Dnews). Όποιος ζητά τώρα αναβάθμιση χρειάζεται νέο και ισχυρότερο υλικό, όχι επανάληψη. Και για τα αυτοτελή αδικήματα της έκθεσης ή της έκρηξης, αν απαιτούν διαφορετικό πραγματικό πυρήνα, ο νόμος δεν επιτρέπει αιφνιδιαστική εισαγωγή: το άρθρο 6 ΕΣΔΑ και η Οδηγία 2012/13/ΕΕ κατοχυρώνουν το δικαίωμα του κατηγορουμένου να ενημερωθεί έγκαιρα για τη νέα κατηγορία και να προετοιμάσει την άμυνά του (ECHR, EUR-Lex).

Τι κερδίζει και τι αναβάλλει η επιφύλαξη

Πρακτικά, η δίκη συνεχίζει με το υπάρχον, στενό κατηγορητήριο: 36 μη πολιτικοί κατηγορούμενοι, με το βάρος σε υπηρεσιακά και εταιρικά πρόσωπα (Newsit). Η ένταση αυτή έρχεται πάνω σε ένα ήδη φορτισμένο σκηνικό, όπου το Ελληνικό Δημόσιο έγινε δεκτό ως παριστάμενο μόνο κατά τεσσάρων κατηγορουμένων, κάτι που οι συγγενείς διαβάζουν ως ενίσχυση του αφηγήματος «ανθρώπινου λάθους» (To Brief). Και η επιφύλαξη δεν αγγίζει το άρθρο 86: αν προκύψουν στοιχεία για υπουργικά πρόσωπα, η διαχείρισή τους περνά από τη Βουλή, όχι από τη Λάρισα (Hellenic Parliament).

Μένει όμως ένα κρίσιμο κενό που δεν λύνεται με νομικές διακρίσεις. Επίσημη ερώτηση στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, επικαλούμενη τα πορίσματα του εθνικού φορέα διερεύνησης, καταγράφει ότι ο τόπος του δυστυχήματος «δεν αντιμετωπίστηκε ως χώρος πολύτιμων αποδεικτικών στοιχείων» (EU Parliament). Η εισαγγελέας μετέθεσε την κρίση εκεί όπου θα μιλήσουν τα στοιχεία. Το ερώτημα που η επιφύλαξη αφήνει ανοιχτό είναι αν, τρία χρόνια μετά, τα στοιχεία θα έχουν μείνει αρκετά για να μιλήσουν.