Δικαστής έσβησε τις καταδίκες για την 6η Ιανουαρίου

Ο ομοσπονδιακός δικαστής Amit Mehta ενέκρινε την οριστική απόρριψη των κατηγοριών κατά των Oath Keepers, παρά την έντονη προσωπική του αντίθεση. Το αίτημα της κυβέρνησης Τραμπ δεν στηρίχθηκε σε αθωότητα ή νομική πλάνη, αλλά στην προεδρική επιείκεια και την εισαγγελική ευχέρεια. Η μεγαλύτερη ποινική έρευνα στην αμερικανική ιστορία κλείνει χωρίς ενεργή λογοδοσία.

Ένας ομοσπονδιακός δικαστής στην Ουάσιγκτον έκλεισε οριστικά την τελευταία μεγάλη ποινική υπόθεση για την επίθεση στο Καπιτώλιο της 6ης Ιανουαρίου 2021, την ημέρα που οπαδοί του Ντόναλντ Τραμπ εισέβαλαν στο κτίριο για να εμποδίσουν την επικύρωση της εκλογικής ήττας του. Ο Amit Mehta έγραψε ότι διαφωνεί έντονα με το αποτέλεσμα, αλλά ότι «το δικαστήριο δεν μπορεί να γράψει διαφορετικό τέλος» (CNN). Το διακύβευμα είναι αν η λογοδοσία για βία κατά της μεταβίβασης εξουσίας κρατά, ή αν εξαρτάται από το ποιος ελέγχει το υπουργείο Δικαιοσύνης μετά από κάθε εκλογή.

Αυτό που ενέκρινε ο Mehta στις 4 Αυγούστου ήταν αίτημα του ίδιου του υπουργείου Δικαιοσύνης (DOJ) να απορριφθεί η υπόθεση «with prejudice», δηλαδή να σβηστεί οριστικά ώστε να μην μπορεί να επανέλθει (CBS). Σημασία όμως έχει τι δεν επικαλέστηκε η κυβέρνηση: ούτε ότι οι κατηγορίες ήταν νομικά ελαττωματικές, ούτε ότι τα αποδεικτικά στοιχεία δεν αρκούσαν, ούτε παρανομία των εισαγγελέων (abc7chicago). Ο δικαστής χαρακτήρισε «unearned grace» τη διαγραφή του ποινικού μητρώου ανθρώπων που καταδικάστηκαν για εγκλήματα κατά του ίδιου του κράτους (Politico).

Γιατί μια μετατροπή ποινής δεν αρκούσε

Εδώ κρύβεται η παρεξήγηση. Όταν ο Τραμπ την πρώτη μέρα της θητείας του, στις 20 Ιανουαρίου 2025, χάρισε ή μετέτρεψε τις ποινές σχεδόν όλων των κατηγορουμένων της 6ης Ιανουαρίου, οι ηγέτες των Oath Keepers, όπως ο ιδρυτής Stewart Rhodes με τα 18 χρόνια κάθειρξης, δεν πήραν πλήρη χάρη αλλά μετατροπή ποινής (PBS). Η διαφορά έχει ουσία: η μετατροπή σε βγάζει από τη φυλακή, αλλά η καταδίκη μένει και δεν σημαίνει αθωότητα (DOJ). Οι καταδίκες παρέμεναν «στα χαρτιά», κι έτσι οι εφέσεις συνέχιζαν να εκκρεμούν.

Για να εξαφανιστούν οριστικά χρειάστηκε ξεχωριστή, διπλή διαδρομή. Τον Απρίλιο του 2026 η εισαγγελία της Ουάσιγκτον ζήτησε από το εφετείο (D.C. Circuit) να ακυρώσει (vacate) τις καταδίκες και να επιστρέψει τις υποθέσεις στο πρωτοβάθμιο δικαστήριο (NPR). Μόνο τότε μπορούσε να ενεργοποιηθεί ο Rule 48(a). Ο ομοσπονδιακός αυτός κανόνας επιτρέπει στην κυβέρνηση να απορρίψει κατηγορητήριο με την άδεια του δικαστηρίου, αλλά λειτουργεί μόνο όταν η δίωξη είναι εκκρεμής, όχι πάνω σε τελεσίδικη καταδίκη (D.C. Circuit). Ο Mehta είχε στενό περιθώριο: μπορούσε να ζητήσει αιτιολόγηση, όχι να εξαναγκάσει το DOJ να συνεχίσει μια δίωξη επειδή ο ίδιος τη θεωρούσε ορθή. Γι' αυτό έγραψε ότι «διαφωνεί έντονα», αλλά πρέπει «να υποχωρήσει στην πρωτοκαθεδρία της εκτελεστικής εξουσίας» (Politico).

Τι σβήνει και τι μένει

Οι Oath Keepers δεν ήταν απλοί διαδηλωτές. Στη δίκη οι ένορκοι είδαν οργανωμένη δομή: τον «σχηματισμό στοίβας» με μέλη που ανέβηκαν συντεταγμένα τα σκαλιά του Καπιτωλίου, και εφεδρική ένοπλη δύναμη (QRF) σε ξενοδοχείο της Βιρτζίνια, έτοιμη να μεταφέρει όπλα στην πρωτεύουσα (AP). Η καταδίκη τους για συνωμοσία για στάση (seditious conspiracy) ήταν η βαρύτερη νομική διατύπωση της 6ης Ιανουαρίου ως συντονισμένης βίαιης παρεμπόδισης της μεταβίβασης εξουσίας. Η απόφαση αφορούσε οκτώ μέλη (ορισμένα ρεπορτάζ μιλούν για εννέα), που είχαν ήδη αποφυλακιστεί (Guardian).

Μέχρι την ορκωμοσία Τραμπ είχαν κατηγορηθεί ομοσπονδιακά περίπου 1.575 άνθρωποι για την 6η Ιανουαρίου. Πάνω από 1.030 ομολόγησαν ενοχή (NPR) και περίπου 250 καταδικάστηκαν μετά από δίκη (PBS). Η μεγαλύτερη ποινική έρευνα στην αμερικανική ιστορία έχει πλέον σχεδόν αδειάσει από ενεργή τιμωρία. Τον Ιούλιο είχε κλείσει με τον ίδιο τρόπο και το σκέλος των Proud Boys (NBC). Ο Δημοκρατικός βουλευτής Jamie Raskin κατήγγειλε ότι το υπουργείο Δικαιοσύνης λειτουργεί πλέον σαν «εσωτερικός δικηγόρος» των πολιτοφυλακών (House Judiciary).

Το βιβλίο, όπως το είπε ο Mehta, «έκλεισε». Η 6η Ιανουαρίου δεν έμεινε χωρίς λογοδοσία επειδή το κράτος δεν στοιχειοθέτησε τις υποθέσεις, αλλά επειδή, αφού τις δίκασε και τις κέρδισε, τις ανέτρεψε πολιτικά στο τέλος (Lawfare).