Trump διατυπώνει δόγμα εξωτερικής πολιτικής: «Δεν χρειάζομαι το διεθνές δίκαιο»

Η φράση του Ντόναλντ Τραμπ στη συνέντευξή του—«I don't need international law. My own morality. My own mind. It's the only thing that can stop me»—δεν λειτουργεί ως επικοινωνιακό “quote of the day”. Λειτουργεί ως δήλωση αρχής για το πώς αντιλαμβάνεται την παγκόσμια τάξη: όχι ως πλέγμα κανόνων, συνθηκών και θεσμών, αλλά ως αρένα ισχύος όπου ο ισχυρότερος ορίζει τα όρια. (https://www.channelnewsasia.com/world/trump-morality-only-restraint-global-power-new-york-times-5847326)

Το timing έχει σημασία. Η δήλωση έρχεται ενώ έχουν προηγηθεί κινήσεις που οι σύμμαχοι των ΗΠΑ διαβάζουν ως «πράξεις χωρίς πολλή νομική συσκευασία»: η επιχείρηση στη Βενεζουέλα με τη σύλληψη του Νικολάς Μαδούρο (όπως αναφέρθηκε), η πίεση προς ένα κράτος-μέλος του ΝΑΤΟ (τη Δανία) μέσω του φακέλου Γροιλανδίας, και μια ευρεία απομάκρυνση από πολυμερείς δεσμεύσεις. (https://www.reuters.com/world/americas/us-senate-vote-reining-trump-venezuela-2026-01-08/) (https://www.reuters.com/world/europe/trump-administration-mulls-payments-sway-greenlanders-join-us-2026-01-08/) (https://www.reuters.com/world/trump-signs-proclamation-withdrawing-international-organizations-white-house-2026-01-07/)

Σε ρεαλιστικούς όρους, το ερώτημα δεν είναι αν «μας αρέσει» αυτή η προσέγγιση. Το ερώτημα είναι: τι παράγει ως ισχύ, ποιοι παίκτες κερδίζουν περιθώριο ελιγμών, και τι σημαίνει για χώρες σαν την Ελλάδα που στηρίζουν μεγάλο μέρος της στρατηγικής τους σε θεσμούς, συμμαχίες και προβλεψιμότητα.

---

Η στιγμή της δήλωσης και το “πακέτο” πράξεων που τη συνοδεύει

Η συνέντευξη στους New York Times (όπως αναμεταδόθηκε διεθνώς) αποκρυσταλλώνει μια λογική: «το μόνο φρένο είμαι εγώ». Αυτό μεταφράζεται σε δύο επίπεδα:

1. Ιδεολογικό/θεσμικό επίπεδο: υποβάθμιση του διεθνούς δικαίου ως περιορισμού της αμερικανικής δράσης. (https://www.channelnewsasia.com/world/trump-morality-only-restraint-global-power-new-york-times-5847326)
2. Επιχειρησιακό επίπεδο: πράξεις που δείχνουν ότι η Ουάσιγκτον μπορεί να κινηθεί γρήγορα, ακόμη και όταν η διεθνής νομιμοποίηση είναι θολή ή contested.

Η Βενεζουέλα είναι το πιο «σκληρό» παράδειγμα, επειδή περιγράφει άμεση χρήση στρατιωτικής ισχύος. Το γεγονός ότι στη Γερουσία κινήθηκε διαδικασία τύπου War Powers (δηλαδή πρωτοβουλία του Κογκρέσου να περιορίσει περαιτέρω στρατιωτική δράση χωρίς κοινοβουλευτική έγκριση) δείχνει ότι το εσωτερικό αμερικανικό σύστημα προσπαθεί να επαναφέρει φρένα. (https://www.reuters.com/world/americas/us-senate-vote-reining-trump-venezuela-2026-01-08/)

Η Γροιλανδία είναι διαφορετικός τύπος ισχύος: όχι εισβολή, αλλά οικονομικά κίνητρα/πίεση ώστε να αλλάξει πολιτική τροχιά ένας πληθυσμός και να διευκολυνθεί μια γεωστρατηγική μετατόπιση. Το Reuters περιγράφει σκέψεις για πληρωμές/παροχές προς Γροιλανδούς με στόχο να ενισχυθεί η ιδέα απομάκρυνσης από τη Δανία και προσέγγισης με τις ΗΠΑ. (https://www.reuters.com/world/europe/trump-administration-mulls-payments-sway-greenlanders-join-us-2026-01-08/)

Τρίτο κομμάτι είναι η μαζική αποχώρηση από διεθνείς οργανισμούς/φορείς (μεταξύ αυτών και η UNFCCC για το κλίμα), που λειτουργεί ως σήμα: οι ΗΠΑ επιλέγουν ελευθερία κινήσεων έναντι πολυμερούς δέσμευσης. (https://www.reuters.com/world/trump-signs-proclamation-withdrawing-international-organizations-white-house-2026-01-07/)

Το τέταρτο—και ίσως πιο επικίνδυνο για τη «μεγάλη εικόνα»—είναι το θέμα της New START, της βασικής διμερούς συνθήκης ελέγχου στρατηγικών πυρηνικών μεταξύ ΗΠΑ–Ρωσίας. Η λογική «If it expires, it expires» μετακινεί το βάρος από τη σταθερότητα/επαλήθευση σε ένα παιχνίδι διαπραγμάτευσης υπό πίεση χρόνου. (https://www.reuters.com/world/if-it-expires-it-expires-trump-tells-nyt-about-us-russia-nuclear-treaty-2026-01-08/)

---

Τι σημαίνει «διεθνές δίκαιο» στην πράξη (από το μηδέν)

Ο όρος «διεθνές δίκαιο» ακούγεται αφηρημένος, λειτουργεί όμως ως μηχανισμός μείωσης αβεβαιότητας.

• Μια συνθήκη είναι συμφωνία μεταξύ κρατών που δημιουργεί υποχρεώσεις (π.χ. έλεγχος εξοπλισμών).
• Ένας διεθνής οργανισμός (π.χ. ΟΗΕ, ειδικοί φορείς) είναι πλαίσιο μέσα στο οποίο τα κράτη συντονίζουν συμπεριφορές, ανταλλάσσουν πληροφορίες και—σε ορισμένες περιπτώσεις—νομιμοποιούν συλλογικές αποφάσεις.
• Η νομιμοποίηση δεν είναι “ηθικό μπόνους”. Είναι εργαλείο ισχύος: φέρνει συμμάχους, μειώνει κόστος, διευκολύνει πρόσβαση σε βάσεις/διελεύσεις/συνεργασία πληροφοριών.

Το διεθνές δίκαιο ποτέ δεν «σταμάτησε» πλήρως τις μεγάλες δυνάμεις. Λειτουργεί με άλλο τρόπο: αυξάνει το πολιτικό και οικονομικό κόστος της παραβίασης και δίνει στις μικρότερες δυνάμεις γλώσσα, διαδικασίες και φόρα για να χτίζουν συμμαχίες.

Όταν ο ηγεμονικός παίκτης λέει ότι δεν το χρειάζεται, στέλνει σήμα ότι τα κόστη θα είναι επιλεκτικά: θα επιβάλλονται στους άλλους, όχι στον ίδιο.

---

Η γεωπολιτική σκακιέρα πίσω από το δόγμα: Αρκτική, Κίνα, Ρωσία, έλεγχος τεχνολογίας

Η Γροιλανδία δεν είναι «ακίνητο». Είναι γεωγραφία που ακουμπά σε τρεις κρίσιμες τάσεις:

1. Αρκτική ως νέα γραμμή ανταγωνισμού: λιώσιμο πάγων, νέες θαλάσσιες διαδρομές, αυξημένη στρατιωτική παρουσία, πρόσβαση σε ορυκτά/σπάνιες γαίες. Η κατοχή/κυριαρχικός έλεγχος δημιουργεί βάθος στην προβολή ισχύος (ραντάρ, υποδομές, αεροναυτικές δυνατότητες).
2. Κίνα ως τεχνο-βιομηχανικός αντίπαλος: σπάνιες γαίες και κρίσιμες πρώτες ύλες μεταφράζονται σε επιρροή πάνω σε εφοδιαστικές αλυσίδες (μπαταρίες, άμυνα, ηλεκτρονικά).
3. Ρωσία ως πυρηνικός και περιφερειακός “spoiler”: η New START αφορά στρατηγική σταθερότητα. Όταν αποδυναμώνεται ο έλεγχος εξοπλισμών, αυξάνονται τα κίνητρα για επιδείξεις ισχύος και για «ασφάλεια μέσω υπεροπλίας».

Η δήλωση του Πούτιν ότι η Ρωσία θα μπορούσε να τηρήσει για έναν χρόνο τους ποσοτικούς περιορισμούς μετά τη λήξη της New START, αν υπάρξει αμοιβαιότητα, είναι κλασικό παράδειγμα ρωσικής τακτικής: να εμφανιστεί ως ο «πιο υπεύθυνος» παίκτης, να μεταφέρει πίεση στη Δύση και να δημιουργήσει διχασμούς μεταξύ ΗΠΑ και Ευρώπης. (https://www.washingtonpost.com/world/2025/09/22/russia-putin-start-nuclear-arms-treaty/)

Στο ίδιο κάδρο μπαίνει και η αμερικανική εμπειρία από προηγούμενες μονομερείς κινήσεις: αποχώρηση από τη Συμφωνία του Παρισιού για το κλίμα, αποχώρηση από το JCPOA (τη συμφωνία για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν). Αυτά είναι προηγούμενα που οι σύμμαχοι θυμούνται ως «δεσμεύσεις που αλλάζουν με εκλογές». (https://www.cnbc.com/2017/06/01/trump-announces-paris-climate-agreement-decision.html) (https://www.aljazeera.com/news/2018/5/8/donald-trump-declares-us-withdrawal-from-iran-nuclear-deal)

---

Συμμαχίες υπό πίεση: τι «ακούει» το ΝΑΤΟ όταν η Ουάσιγκτον μιλά έτσι

Η καρδιά του ΝΑΤΟ είναι η συλλογική αποτροπή: ο αντίπαλος πρέπει να πιστεύει ότι επίθεση σε έναν σύμμαχο θα φέρει κόστος από όλους. Η αποτροπή δεν είναι διακήρυξη. Είναι αντίληψη αξιοπιστίας.

Όταν ο πρόεδρος των ΗΠΑ προβάλλει μια αντίληψη όπου οι κανόνες είναι προαιρετικοί και οι σχέσεις είναι συναλλακτικές, οι σύμμαχοι κάνουν δύο ερωτήσεις:

• Θα ισχύσει η δέσμευση αν δεν «συμφέρει» πολιτικά εκείνη τη στιγμή;
• Θα απαιτηθεί αντάλλαγμα (σε βάσεις, σε αγορές όπλων, σε εμπορικούς όρους) για να ενεργοποιηθεί στην πράξη η υποστήριξη;

Αυτό είναι το είδος αβεβαιότητας που οι μεσαίες/μικρές χώρες προσπαθούν να αποφύγουν. Στον ρεαλισμό, οι συμμαχίες έχουν αξία όταν μειώνουν τον κίνδυνο, όχι όταν τον μετατρέπουν σε παζάρι.

---

Οικονομικός εξαναγκασμός ως εργαλείο: από «κινήτρα» μέχρι κυρώσεις και αποχωρήσεις

Η υπόθεση Γροιλανδίας δείχνει μια μορφή που θυμίζει «οικονομική διπλωματία με σκληρό πυρήνα»: πληρωμές/παροχές ως μοχλός για πολιτική μεταβολή. (https://www.reuters.com/world/europe/trump-administration-mulls-payments-sway-greenlanders-join-us-2026-01-08/)

Παράλληλα, η αποχώρηση από φορείς του ΟΗΕ και η υποβάθμιση πολυμερών πλαισίων δημιουργούν χώρο για μονομερή χρήση οικονομικών εργαλείων: κυρώσεις, δασμοί, έλεγχοι εξαγωγών τεχνολογίας. Ακόμη κι όταν δεν ανακοινώνονται την ίδια μέρα, το δόγμα που περιγράφεται στη συνέντευξη κάνει την αγορά να τιμολογεί υψηλότερα το «ρίσκο πολιτικής μεταβλητότητας». (https://www.reuters.com/world/trump-signs-proclamation-withdrawing-international-organizations-white-house-2026-01-07/) (https://www.channelnewsasia.com/world/trump-morality-only-restraint-global-power-new-york-times-5847326)

Σημαντική λεπτομέρεια: η κυβέρνηση Τραμπ είχε ήδη συγκρουστεί με διεθνείς θεσμούς μέσω κυρώσεων προς το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο (ICC). Το ICC είναι θεσμός που διώκει άτομα για εγκλήματα πολέμου/εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας όταν υπάρχουν προϋποθέσεις δικαιοδοσίας. Οι κυρώσεις κατά του ICC αποτελούν μήνυμα ότι οι διεθνείς μηχανισμοί λογοδοσίας αντιμετωπίζονται ως απειλή κυριαρχίας. (https://trumpwhitehouse.archives.gov/presidential-actions/executive-order-blocking-property-certain-persons-associated-international-criminal-court/)

Το ίδιο σήμα εκπέμπεται, πιο «σιωπηλά», όταν λες ότι μια συνθήκη πυρηνικού ελέγχου μπορεί απλώς να λήξει και μετά «θα κάνουμε καλύτερη συμφωνία». Η λογική της επαλήθευσης (inspections, ανταλλαγές δεδομένων, περιορισμοί) λειτουργεί ως σταθεροποιητής. Όταν φεύγει, το κόστος αβεβαιότητας ανεβαίνει. (https://www.reuters.com/world/if-it-expires-it-expires-trump-tells-nyt-about-us-russia-nuclear-treaty-2026-01-08/)

---

Ποιοι ενισχύονται και ποιοι αποδυναμώνονται

Η διανομή ισχύος σε ένα τέτοιο περιβάλλον έχει σχετικά καθαρή λογική.

Παίκτες που κερδίζουν περιθώριο ελιγμών

Η Ρωσία κερδίζει όταν αποδυναμώνεται η θεσμική αρχιτεκτονική και όταν η Δύση δυσκολεύεται να κρατήσει κοινή γραμμή. Η New START είναι το πιο συγκεκριμένο πεδίο: λήξη χωρίς αντικατάσταση σημαίνει μεγαλύτερη ελευθερία σε πυρηνική στάση και περισσότερη αβεβαιότητα στους Ευρωπαίους, που βρίσκονται γεωγραφικά πιο κοντά. (https://www.reuters.com/world/if-it-expires-it-expires-trump-tells-nyt-about-us-russia-nuclear-treaty-2026-01-08/)

Η Κίνα κερδίζει με πιο έμμεσο τρόπο: όταν οι σύμμαχοι των ΗΠΑ φοβούνται την αστάθεια και κάνουν “hedging” (κρατούν δηλαδή εναλλακτικές σχέσεις), η ικανότητα της Ουάσιγκτον να «κλειδώνει» μπλοκ μειώνεται. Η Κίνα επενδύει στη σταδιακή μετατροπή της οικονομικής ισχύος σε πολιτική επιρροή. Η αποδυνάμωση των κανόνων διευκολύνει την αφήγηση ότι «όλοι το ίδιο κάνουν, άρα διαλέξτε συμφέρον».

Περιφερειακές δυνάμεις (όπως η Τουρκία) κερδίζουν ευκαιρίες όταν οι μεγάλες δυνάμεις λειτουργούν πιο συναλλακτικά. Η Τουρκία έχει γεωγραφία-μοχλό (Στενά, Μαύρη Θάλασσα, Συρία, μεταναστευτικές ροές) και εμπειρία να παίζει σε πολλαπλά ταμπλό. Το δημόσιο μήνυμα της Άγκυρας για τη Βενεζουέλα, ωστόσο, είναι προσεκτικό: επίκληση νηφαλιότητας και διεθνούς δικαίου, που της επιτρέπει να μην «χρεωθεί» την κατάρρευση κανόνων, ενώ κρατά ανοικτά κανάλια. (https://nato-dt.mfa.gov.tr/Mission/Announcements?utm_source=openai)

Παίκτες που χάνουν ισχύ

Η ΕΕ χάνει όταν το κοινό πλαίσιο κανόνων αντικαθίσταται από διμερή παζάρια. Η Ένωση είναι ισχυρή ως μπλοκ, πιο αδύναμη όταν οι πιέσεις σπάνε σε εθνικές διαπραγματεύσεις.

Μικρές και μεσαίες χώρες χάνουν όταν αποδυναμώνεται το “rulebook”. Όχι επειδή πίστεψαν ποτέ ότι οι κανόνες είναι «μαγικό ραβδί», αλλά επειδή οι κανόνες είναι πολλαπλασιαστής ισχύος: επιτρέπουν να μετατρέπεις το δίκαιο σε συμμαχίες, επενδύσεις, αποφάσεις δικαστηρίων, διεθνή στήριξη.

---

Η Ελλάδα μέσα σε αυτό το περιβάλλον: γιατί μας αφορά υλικά

Η Ελλάδα βρίσκεται σε τριπλή τομή: Ανατολική Μεσόγειος (αντιπαράθεση με την Τουρκία), ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική ασφάλειας, παγκόσμιο εμπόριο/ναυτιλία. Η μετατόπιση της Ουάσιγκτον προς «προεδρική διακριτική ευχέρεια» δημιουργεί κινδύνους κυρίως μέσω τεσσάρων μηχανισμών.

1) Ασφάλεια και αποτροπή στο Αιγαίο: αξιοπιστία, όχι ρητορική

Η ελληνική αποτροπή βασίζεται σε δύο στρώσεις:

• εθνικές δυνατότητες (αεροπορία, ναυτικό, επιτήρηση, αποθέματα πυρομαχικών, διοίκηση/έλεγχος),
• συμμαχική «ομπρέλα» (ΝΑΤΟ, διμερείς σχέσεις, ευρωπαϊκές ρήτρες).

Όταν η αμερικανική ισχύς παρουσιάζεται ως πιο «επιλεκτική», αυξάνεται η αξία της πρώτης στρώσης και η ανάγκη η δεύτερη να γίνει πιο δεσμευτική στην πράξη (διαλειτουργικότητα, κοινές ασκήσεις, προ-τοποθετημένες υποδομές, αμυντική βιομηχανία).

Σημείο-κλειδί: μια κρίση Ελλάδας–Τουρκίας έχει ιδιαιτερότητα, επειδή αφορά δύο μέλη του ΝΑΤΟ. Η Συμμαχία λειτουργεί καλύτερα απέναντι σε εξωτερικό αντίπαλο παρά σε ενδοσυμμαχική σύγκρουση. Άρα η Αθήνα χρειάζεται να διαβάζει τη μεταβλητότητα της Ουάσιγκτον ως ρίσκο διαμεσολάβησης και ως ρίσκο «ίσων αποστάσεων» όταν η πολιτική ισορροπία στις ΗΠΑ το ευνοεί.

2) Διπλωματία και διεθνές δίκαιο: το βασικό ελληνικό “asset”

Η Ελλάδα παραδοσιακά επενδύει σε έννοιες όπως:

• Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS: η σύμβαση που καθορίζει, μεταξύ άλλων, ΑΟΖ/υφαλοκρηπίδα και δικαιώματα σε θαλάσσιους πόρους),
• προσφυγή σε διεθνή φόρα,
• νομιμοποίηση μέσω συμμαχιών.

Όταν ο κορυφαίος σύμμαχος της Δύσης υποβαθμίζει το διεθνές δίκαιο, η ελληνική διπλωματία έχει λόγο να ανησυχεί, ακόμη κι αν οι διμερείς σχέσεις Αθήνας–Ουάσιγκτον παραμένουν καλές.

Η μέχρι στιγμής εικόνα από επίσημα ελληνικά κανάλια είναι προσεκτική: δεν εντοπίζεται άμεση, ειδική τοποθέτηση πάνω στη φράση του Τραμπ, ενώ ο θεσμικός λόγος του ΥΠΕΞ διατηρεί τη γενική προσήλωση σε αρχές διεθνούς δικαίου/πολυμέρειας. (https://www.mfa.gr/)

3) Οικονομία και ναυτιλία: το “risk premium” ανεβαίνει όταν οι κανόνες γίνονται ασταθείς

Το πρώτο πλήγμα σε τέτοια περιβάλλοντα σπάνια έρχεται ως άμεση απαγόρευση. Έρχεται ως:

• ασφάλιστρα κινδύνου (risk premiums) στις μεταφορές,
• μεταβλητότητα στις τιμές ενέργειας,
• εμπορικές τριβές (δασμοί/αντίμετρα),
• αβεβαιότητα στις επενδύσεις.

Η ελληνική ναυτιλία ζει από τη ροή του παγκόσμιου εμπορίου. Όταν το παγκόσμιο σύστημα περνά από «κανόνες» σε «συμφωνίες περίπτωσης», οι ασφαλιστικές χρεώσεις και το νομικό ρίσκο συμμόρφωσης (κυρώσεις, απαγορεύσεις, αλλαγές καθεστώτων) τείνουν να αυξάνονται.

4) Ενέργεια και υποδομές: ο κόμβος ως ασφάλεια και ως στόχος

Η ενεργειακή γεωπολιτική λειτουργεί ως «αίμα του συστήματος»: όποιος ελέγχει ροές, έχει επιρροή.

Για την Ελλάδα, κρίσιμο χαρτί είναι οι υποδομές LNG και διασυνδέσεων που εξυπηρετούν Βαλκάνια και ΝΑ Ευρώπη. Η Αλεξανδρούπολη (ως FSRU—πλωτή μονάδα αποθήκευσης και επαναεριοποίησης LNG) αυξάνει τη στρατηγική αξία της χώρας ως κόμβου διαφοροποίησης. Σε ένα περιβάλλον αμερικανικής συναλλακτικότητας, αυτό γίνεται διπλής όψης εργαλείο: προσφέρει διαπραγματευτικό βάρος, απαιτεί και αυξημένη προστασία/ανθεκτικότητα. (https://www.worldports.org/greeces-alexandroupolis-fsru-adds-capacity-takes-first-lng-cargo-since-shutdown/?utm_source=openai)

---

Η Τουρκία ως “ταράξιας”: τι διαβάζει και πώς μπορεί να κινηθεί

Η Άγκυρα κινείται με γνώμονα το συμφέρον και τη γεωγραφία. Το ενδιαφέρον εδώ είναι ότι, σε δημόσιο επίπεδο, δεν υιοθετεί τη ρητορική «ο ισχυρός κάνει ό,τι θέλει» για να χειροκροτήσει τον Τραμπ. Υιοθετεί προσεκτική γλώσσα περί διεθνούς δικαίου για τη Βενεζουέλα, ώστε να μην καταγράψει ότι νομιμοποιεί ωμά μονομερείς επεμβάσεις (που αύριο μπορεί να χρησιμοποιηθούν και εναντίον της). (https://nato-dt.mfa.gov.tr/Mission/Announcements?utm_source=openai)

Παράλληλα, τα μεγάλα τουρκικά μέσα προβάλουν τη δήλωση Τραμπ ως ένδειξη μονομέρειας/αποσταθεροποίησης. Αυτή η κάλυψη εξυπηρετεί και εσωτερική πολιτική: παρουσιάζει τις ΗΠΑ ως απρόβλεπτο παίκτη, άρα δικαιολογεί την τουρκική «στρατηγική αυτονομία». (https://www.aa.com.tr/tr/dunya/abd-baskani-trump-uluslararasi-hukuka-ihtiyacim-yok/3794226?utm_source=openai)

Για την Αθήνα, ο κίνδυνος δεν κρύβεται στα τουρκικά πρωτοσέλιδα των επόμενων 48 ωρών. Κρύβεται στα “quiet” κανάλια: εξοπλιστικά, ανταλλάγματα, άρσεις εμποδίων, ανοχές σε γκρίζες ζώνες, διευθετήσεις σε Συρία/Ιράκ που απελευθερώνουν τουρκικούς πόρους για το Αιγαίο.

---

Πώς αυξάνεται ο κίνδυνος κλιμάκωσης: από τη Βενεζουέλα μέχρι τον πυρηνικό έλεγχο

Οι συγκρούσεις συχνά κλιμακώνονται μέσω:

• λάθος ανάγνωσης προθέσεων,
• δοκιμής ορίων,
• επεισοδίων χαμηλής έντασης,
• υβριδικών εργαλείων (κυβερνοεπιθέσεις, μεταναστευτικές πιέσεις, οικονομικός εξαναγκασμός).

Η επιχείρηση στη Βενεζουέλα—όπως αναφέρθηκε—λειτουργεί ως «παράδειγμα» ότι οι ΗΠΑ μπορούν να κινηθούν επιθετικά. Αυτό αυξάνει τα κίνητρα άλλων δυνάμεων να:

• θωρακίσουν καθεστώτα,
• αναζητήσουν αντίβαρα,
• επισπεύσουν προγράμματα αποτροπής.

Ταυτόχρονα, η πιθανή λήξη της New START χωρίς άμεση αντικατάσταση αφαιρεί ένα εργαλείο στρατηγικής σταθερότητας. Η σταθερότητα στον πυρηνικό τομέα δεν είναι θεωρία: μειώνει τον κίνδυνο λάθους υπολογισμού όταν υπάρχουν κρίσεις αλλού (Βαλτική, Μαύρη Θάλασσα, Μέση Ανατολή). (https://www.reuters.com/world/if-it-expires-it-expires-trump-tells-nyt-about-us-russia-nuclear-treaty-2026-01-08/)

---

Τι θα κοιτάμε μέσα στο 2026: δείκτες έγκαιρης προειδοποίησης

1. New START – μετρητής σταθερότητας: Θα υπάρξει παράταση/νέα συμφωνία ή θα περάσουμε σε περίοδο χωρίς επαλήθευση; (https://www.reuters.com/world/if-it-expires-it-expires-trump-tells-nyt-about-us-russia-nuclear-treaty-2026-01-08/)
2. Αρκτική/Γροιλανδία – μετρητής συμμαχικής τριβής: Θα επιμείνει η Ουάσιγκτον σε λύσεις που προκαλούν τη Δανία; Θα κλιμακώσει την πολιτική “ownership” λογική; (https://www.reuters.com/world/europe/trump-administration-mulls-payments-sway-greenlanders-join-us-2026-01-08/)
3. Πολυμερείς αποχωρήσεις – μετρητής θεσμικής διάβρωσης: Θα συνεχιστεί η απομάκρυνση από ΟΗΕ-πλαίσια ή θα υπάρξει αναδίπλωση; (https://www.reuters.com/world/trump-signs-proclamation-withdrawing-international-organizations-white-house-2026-01-07/)
4. Εσωτερικά φρένα στις ΗΠΑ – μετρητής θεσμικής αντίστασης: Θα πετύχουν κινήσεις τύπου War Powers να επιβραδύνουν την εκτελεστική δράση; (https://www.reuters.com/world/americas/us-senate-vote-reining-trump-venezuela-2026-01-08/)
5. Ανατολική Μεσόγειος – μετρητής ευκαιριακής πίεσης: Αν η Τουρκία διαβάσει “window of opportunity”, θα το δούμε σε ναυτικές κινήσεις, σε υβριδική πίεση, σε διπλωματικές πρωτοβουλίες για γκρίζες ζώνες.

---

Κλείσιμο: ο κόσμος που παράγει ένα τέτοιο δόγμα

Η συνέντευξη του Τραμπ κωδικοποιήθηκε από αναλυτές ως «δόγμα» που συνδέει Βενεζουέλα–Γροιλανδία–συνθήκες–συμμαχίες σε μία γραμμή: η ισχύς προηγείται των κανόνων. (https://www.theguardian.com/us-news/2026/jan/09/morality-military-might-and-a-sense-of-mischief-key-takeaways-from-trumps-new-york-times-interview)

Για τους μεγάλους παίκτες, αυτό είναι πεδίο ανταγωνισμού. Για τις μικρότερες χώρες, είναι αλλαγή κλίματος ασφάλειας. Η Ελλάδα, με ανοιχτά μέτωπα στην Ανατολική Μεσόγειο και με στρατηγική που αξιοποιεί το διεθνές δίκαιο, έχει συμφέρον να προετοιμάζεται σε τρία επίπεδα ταυτόχρονα:

• να ενισχύει σκληρή ισχύ (ώστε η αποτροπή να μην στηρίζεται σε υποθέσεις),
• να θωρακίζει συμμαχίες με πρακτικό περιεχόμενο (ικανότητες, υποδομές, κοινά συμφέροντα),
• να μετατρέπει την ενεργειακή/γεωγραφική αξία σε διαπραγματευτικό βάρος (π.χ. κόμβοι LNG) με ανθεκτικότητα. (https://www.worldports.org/greeces-alexandroupolis-fsru-adds-capacity-takes-first-lng-cargo-since-shutdown/?utm_source=openai)

Σε έναν κόσμο όπου η κορυφή του συστήματος δηλώνει ότι δεν χρειάζεται νομικούς περιορισμούς, οι κανόνες δεν εξαφανίζονται. Γίνονται πιο ακριβοί, πιο επιλεκτικοί και πιο δύσκολοι να επιβληθούν. Εκεί ακριβώς βρίσκεται ο πυρήνας του ελληνικού προβλήματος: η Αθήνα χρειάζεται κανόνες για να πολλαπλασιάζει ισχύ—και ταυτόχρονα χρειάζεται ισχύ για να μην εξαρτάται από κανόνες που άλλοι αντιμετωπίζουν ως προαιρετικούς. (https://www.channelnewsasia.com/world/trump-morality-only-restraint-global-power-new-york-times-5847326)