Η Δανία αυξάνει τη στρατιωτική θητεία στους 11 μήνες

Μια από τις μεγαλύτερες αναμορφώσεις της υποχρεωτικής στράτευσης στην Ευρώπη μπήκε σε ισχύ: η Δανία σχεδόν τριπλασιάζει τη θητεία, από 4 σε 11 μήνες, και βάζει για πρώτη φορά τις γυναίκες στο ίδιο σύστημα κλήσης με τους άνδρες. Στις 3 Αυγούστου 2026, περίπου 1.600 εθελοντές κατατάχθηκαν σε 14 σημεία σε στρατό, ναυτικό και αεροπορία, με τις γυναίκες να αγγίζουν το 20% της σειράς (δανικές Ένοπλες Δυνάμεις). Δεν πρόκειται απλώς για μακρύτερη θητεία. Είναι η προσπάθεια ενός μικρού κράτους του ΝΑΤΟ να μετατρέψει τους κληρωτούς από εκπαιδευόμενους σε διαθέσιμο μάχιμο προσωπικό.

Η αλλαγή φαίνεται καθαρά στην καθημερινότητα του κληρωτού. Οι πρώτοι πέντε μήνες είναι βασική εκπαίδευση: βολές, πρώτες βοήθειες, φυσική αγωγή, κίνηση στο πεδίο. Οι επόμενοι έξι μήνες είναι το νέο κομμάτι. Ο στρατεύσιμος παύει να είναι εκπαιδευόμενος και εντάσσεται σε πραγματική μονάδα με κανονικά καθήκοντα. Στην Πτέρυγα Αεράμυνας (Air Defence Wing), οι πρώτοι 11μηνοι ανέλαβαν φρούρηση βάσης, έλεγχο πρόσβασης, περιπολίες περιμέτρου και εκπαίδευση κατά των drones, των μη επανδρωμένων αεροσκαφών (Forsvaret). Στο ναυτικό μπαίνουν σε πληρώματα με ειδικότητες όπως πληροφορίες μάχης ή θαλάσσια προστασία δύναμης. Στην παλιά 4μηνη θητεία, ο κληρωτός σπάνια περνούσε το κατώφλι του εκπαιδευόμενου.

Οι γυναίκες μπαίνουν στην αξιολόγηση, όχι αυτόματα στο στράτευμα

Ο τίτλος «στρατεύονται όλες οι γυναίκες» είναι λάθος. Υποχρεωτική είναι η παρουσία στην ημέρα αξιολόγησης, το Forsvarets Dag, για όσες Δανές πολίτισσες κλείνουν τα 18 μετά την 1η Ιουλίου 2025 (borger.dk). Εκεί περνούν τεστ, ιατρική εξέταση και τραβούν αριθμό κλήρωσης. Ακόμη και οι κατάλληλοι δεν κατατάσσονται αυτόματα: πρώτα καλύπτονται οι θέσεις με εθελοντές και μόνο αν δεν επαρκούν ενεργοποιείται η κλήρωση (AP).

Το πιο δυνατό στοιχείο δεν είναι το πλήθος, αλλά ο χρόνος παρουσίας. Το 2024 ξεκίνησαν 4.679 στρατεύσιμοι στο δανικό στρατό, με τυπική θητεία τεσσάρων μηνών· ο στόχος τώρα είναι 6.500 ετησίως έως το 2033 (HR-tal, Forsvaret). Πολλαπλασιάζοντας κεφαλές επί μήνες, το παλιό σύστημα κρατούσε τους κληρωτούς υπό τα όπλα περίπου 18.716 «ανθρωπομήνες» τον χρόνο· το νέο θα φτάσει τα 71.500, σχεδόν τετραπλάσιο νούμερο. Με άλλα λόγια, ενώ πριν βρίσκονταν κατά μέσο όρο γύρω στους 1.560 κληρωτούς ανά πάσα στιγμή σε υπηρεσία, στο νέο μοντέλο θα είναι σχεδόν 6.000.

Αυτό ακριβώς ζητά και το επίσημο κείμενο. Η αμυντική συμφωνία 2024-2033, με δημοσιονομικό περίγραμμα 195 δισ. κορώνες, ορίζει ρητά ότι οι στρατεύσιμοι πρέπει «σε μεγαλύτερο βαθμό από σήμερα» να μπαίνουν στη λύση αποστολών και να ενισχύουν την ικανότητα κινητοποίησης της χώρας (δανικό ΥΠΑΜ, Regeringen).

Γιατί τώρα; Η Κοπεγχάγη μιλά προσεκτικά για «αλλαγμένη κατάσταση ασφαλείας στην Ευρώπη». Η πιο ευθεία δημόσια αναφορά στη Ρωσία ήρθε από τον συνταγματάρχη Michael Villumsen: «Κοιτάξτε ανατολικά. Χρειάζεται να πω κάτι άλλο;» (TF1/AFP). Ο υπουργός Άμυνας Jeppe Bruus συνέδεσε τη νέα θητεία με αποστολές «για παράδειγμα στη Γροιλανδία», ενισχύοντας ασφάλεια και αποτροπή στην Αρκτική. Πρόκειται για κυβερνητική εκτίμηση επιδεινωμένης ασφάλειας, όχι για βεβαιότητα επικείμενης επίθεσης (Reuters).

Εδώ είναι και το όριο. Οι σκανδιναβικοί αναλυτές το λένε καθαρά: περισσότεροι κληρωτοί δίνουν χερσαία μάζα, φρουρήσεις και ανακούφιση των επαγγελματιών, αλλά δεν αγοράζουν ραντάρ, δορυφορική επιτήρηση, πλοία ενισχυμένα για πάγους ή αεράμυνα για την Αρκτική (Hudson Institute). Το ίδιο ισχύει για την ετοιμότητα του ΝΑΤΟ ευρύτερα: η υποχρεωτική θητεία «βοηθά, αλλά δεν είναι πανάκεια», γιατί το πραγματικό κενό βρίσκεται στην εφοδιαστική, στα πυρομαχικά και στους εκπαιδευτές (Centre for European Reform).

Η ελληνική εικόνα είναι διαφορετική. Η Ελλάδα δεν επιμηκύνει τη θητεία: ο Ν. 5265/2026 αλλάζει το περιεχόμενο, με 10 εβδομάδες βασικής εκπαίδευσης, νέες ειδικότητες και επίδομα 100 ευρώ για την παραμεθόριο (Ναυτεμπορική, To Brief). Λύνει ένα πρόβλημα επάνδρωσης του παραμεθόριου. Η Δανία λύνει άλλο: πώς να παραγάγεις γρήγορα όγκο για ένα βόρειο, ρωσοκεντρικό θέατρο. Δύο χώρες, δύο διαφορετικά ελλείμματα, η ίδια πίεση από πάνω.