Ο Χριστοδουλίδης ψάχνει 29 έδρες στη νέα Βουλή

Ο Νίκος Χριστοδουλίδης ξυπνά τη Δευτέρα Πρόεδρος χωρίς ενσωματωμένη πλειοψηφία στη Βουλή. Από τις 56 ενεργές έδρες της νέας κυπριακής Βουλής (οι 24 τουρκοκυπριακές παραμένουν κενές), το όριο πλειοψηφίας είναι 29, και κανένα μπλοκ δεν φτάνει εκεί χωρίς διαπραγμάτευση. Κάθε νόμος, κάθε προϋπολογισμός, κάθε μεταρρύθμιση θα περνά από ad hoc συμφωνίες (Knews Kathimerini).

Το παλιό κεντρώο μπλοκ που στήριξε τον Χριστοδουλίδη το 2023 διαλύθηκε στην κάλπη. Η ΕΔΕΚ (3,3%), η ΔΗΠΑ (3,1%) και οι Οικολόγοι (2%) έμειναν εκτός Βουλής, καθώς δεν πέρασαν το όριο του 3,6% των έγκυρων ψήφων. Μαζί τους έπεσε εκτός και το Volt (3,1%), παρότι αρκετά exit polls το έδειχναν οριακά εντός (CNN Greece). Στη θέση τους μπήκαν δύο σχηματισμοί διαμαρτυρίας, το ΑΛΜΑ του Οδυσσέα Μιχαηλίδη και η Άμεση Δημοκρατία του YouTuber Φειδία Παναγιώτου, με 4 έδρες ο καθένας.

Ποιοι κέρδισαν, ποιοι έχασαν

Ο ΔΗΣΥ κράτησε την πρωτιά με 27,1% και 17 έδρες, ουσιαστικά στάσιμος σε σχέση με το 2021. Το ΑΚΕΛ έμεινε δεύτερο με 23,9% και 15 έδρες, με μικρή άνοδο από το 22,34% αλλά χωρίς να απειλήσει την πρωτιά (Philenews).

Ο πραγματικός νικητής της βραδιάς ήταν το ακροδεξιό ΕΛΑΜ. Από 6,78% και 4 έδρες το 2021 ανέβηκε σε 10,9% και 8 έδρες, διπλασιάζοντας την κοινοβουλευτική του παρουσία και ξεπερνώντας το ΔΗΚΟ στην τρίτη θέση (Euronews). Το κόμμα με τις ιστορικές συνδέσεις με τη Χρυσή Αυγή χτίζει την άνοδό του σε αντιμεταναστευτική ρητορική, υπερεθνικιστικό λόγο και αξιοποίηση της δυσπιστίας προς τους θεσμούς (Reuters via WHTC).

Χαμένος της βραδιάς είναι το ΔΗΚΟ, που έχασε την τρίτη θέση και μία έδρα, υποχωρώντας στο 10% και τις 8 έδρες (Zougla). Είναι ένα ιστορικό πλήγμα για το κόμμα που στήριξε την υποψηφιότητα Χριστοδουλίδη το 2023, και ο μόνος σταθερός κυβερνητικός εταίρος του πλέον έχει αποδυναμωθεί.

Γιατί έχει σημασία: το προεδρικό σύστημα

Η Κύπρος έχει προεδρικό σύστημα. Ο Πρόεδρος εκλέγεται απευθείας για πενταετή θητεία, είναι αρχηγός της εκτελεστικής εξουσίας και δεν χρειάζεται ψήφο εμπιστοσύνης για να κυβερνήσει (Britannica). Οι βουλευτικές εκλογές δεν βγάζουν κυβέρνηση όπως στην Ελλάδα, κρίνουν όμως πόσο εύκολα θα περνά νόμους.

Η αριθμητική είναι αμείλικτη: ΔΗΣΥ συν ΔΗΚΟ φτάνουν τις 25 έδρες, τέσσερις λιγότερες από το όριο. Για κάθε ουσιαστική νομοθεσία, ο Χριστοδουλίδης θα χρειάζεται είτε το ΑΚΕΛ είτε ένα από τα νέα τετραεδρικά κόμματα διαμαρτυρίας (Reuters via The Star). Αυτό αφορά άμεσα φόρους, στεγαστικά μέτρα, κονδύλια υγείας και κανόνες διαφάνειας στις δημόσιες συμβάσεις, δηλαδή τις πολιτικές για τις οποίες οι ψηφοφόροι τιμώρησαν στην κάλπη το παλιό σύστημα.

Η αποχή και τα τρία ρήγματα

Η συμμετοχή έκλεισε στο 66,91%, με αποχή 33,09%, δηλαδή περίπου 188.000 εγγεγραμμένοι έμειναν εκτός κάλπης (CBN). Είναι ελαφρώς αυξημένη συμμετοχή σε σχέση με το 63,9% του 2021, αλλά η μακρά τάση παραμένει αρνητική: το 2011 η αποχή ήταν μόλις 21,3% (Rosa Luxemburg Stiftung). Οι μεταρρυθμίσεις για αυτόματη εγγραφή και ψήφο στα 17 ψηφίστηκαν αλλά μετατέθηκαν για το 2028 (Politis).

Η νέα Βουλή αποτυπώνει τρία διαφορετικά ρήγματα διαμαρτυρίας: εθνικιστική-ακροδεξιά μέσω ΕΛΑΜ, αντιδιαφθοράς/θεσμική μέσω ΑΛΜΑ και ψηφιακή, προσωποκεντρική μέσω της Άμεσης Δημοκρατίας ενός YouTuber (DW, Reuters via Internazionale). Δεν είναι ένα ενιαίο «αντισυστημικό μπλοκ», είναι τρεις διαφορετικές απαντήσεις στην ίδια οργή για διαφθορά και κόστος ζωής.

Δέκα μέρες πριν από την κάλπη, ο Χριστοδουλίδης ανέβηκε στο βήμα της Βουλής των Ελλήνων και μίλησε για ενότητα (To Brief). Η ίδια ενότητα τον περιμένει τώρα σε ένα κοινοβούλιο με έξι κόμματα, όπου κάθε ψηφοφορία θα είναι μικρή διαπραγμάτευση. Το επόμενο στοίχημα είναι αν αυτή η αναγκαστική συνεννόηση θα παράγει νομοθεσία ή παράλυση, και αν η οργή που έφερε ΑΛΜΑ και Άμεση Δημοκρατία στη Βουλή θα μετατραπεί σε προεδρικό κίνδυνο το 2028.