Χρηματιστήριο Αθηνών: 4,3 δισ. ευρώ τζίρος και πτώση

Το Χρηματιστήριο Αθηνών επιστρέφει στην κατηγορία των «ανεπτυγμένων αγορών», τον όμιλο των πιο ώριμων χρηματιστηρίων του πλανήτη, εκεί όπου τοποθετούν τα μεγάλα διεθνή κεφάλαια (STOXX). Την παραμονή αυτής της αλλαγής, την Παρασκευή 18 Σεπτεμβρίου, ο τζίρος εκτοξεύτηκε στα 4,26 δισ. ευρώ, ρεκόρ όλων των εποχών (Οικονομικός Ταχυδρόμος): σχεδόν 20 φορές πάνω από τον μέσο ημερήσιο τζίρο του 2025, που ήταν 218,8 εκατ. ευρώ (ATHEX Annual Report 2025). Και όμως, ο Γενικός Δείκτης έκλεισε χαμηλότερα.

Μια αναγκαστική ανακύκλωση χαρτοφυλακίων, όχι νέο χρήμα

Πώς συνυπάρχει ρεκόρ συναλλαγών με πτώση τιμών; Η απάντηση κρύβεται στο πότε έγιναν οι πράξεις. Πάνω από το 90% του τζίρου, περίπου 3,85 δισ. ευρώ, γράφτηκε μέσα σε λίγα λεπτά, στη δημοπρασία κλεισίματος· πριν από αυτήν είχαν αλλάξει χέρια μετοχές μόλις 403 εκατ. ευρώ (Insider).

Ο λόγος είναι τεχνικός. Χιλιάδες διεθνή κεφάλαια που «αντιγράφουν» δείκτες (τα passive funds) υποχρεούνται να κρατούν ακριβώς τις μετοχές του δείκτη στον οποίο ανήκουν. Η αλλαγή ισχύει επίσημα από το άνοιγμα της Δευτέρας 21 Σεπτεμβρίου (FTSE Russell). Καθώς η Ελλάδα φεύγει από τους δείκτες αναδυόμενων αγορών και μπαίνει στους αναπτυγμένους, τα emerging funds ήταν αναγκασμένα να πουλήσουν ελληνικές μετοχές και τα developed funds να τις αγοράσουν την ίδια ακριβώς στιγμή. Το ρεκόρ, λοιπόν, δεν ήταν εισροή φρέσκου κεφαλαίου· ήταν μια αναγκαστική ανταλλαγή θέσεων, όπου κάθε πώληση είχε τον αγοραστή της.

Η κίνηση συγκεντρώθηκε στους λίγους μεγάλους τίτλους. Οι τέσσερις συστημικές τράπεζες απορρόφησαν μόνες τους περίπου 2,55 δισ. ευρώ, πάνω από τα μισά της ημέρας, με πρώτη την Εθνική (περίπου 817 εκατ.) και τη ΔΕΗ να ακολουθεί με περίπου 303 εκατ. (Οικονομικός Ταχυδρόμος). Παρά τον όγκο, ο Γενικός Δείκτης έκλεισε στις 2.661 μονάδες, με πτώση 0,99%.

Ποιος πραγματικά ωφελείται

Οι σίγουροι κερδισμένοι της ημέρας δεν ήταν οι εισηγμένες εταιρείες. Ήταν η χρηματιστηριακή υποδομή και οι ενδιάμεσοι, οι χρηματιστές, οι θεματοφύλακες και η ίδια η Euronext Athens, που εισπράττουν προμήθεια σε κάθε συναλλαγή· η μετοχή της ΕΧΑΕ κέρδισε σχεδόν 12% μέσα στη μέρα (Capital). Στην πραγματική οικονομία, όμως, η μεταβίβαση υφιστάμενων μετοχών από ένα fund σε ένα άλλο δεν φέρνει ούτε ένα ευρώ στα ταμεία των επιχειρήσεων. Ο μικροεπενδυτής και η μικρομεσαία επιχείρηση δεν είναι αυτόματα ωφελημένοι.

Εδώ φαίνονται τα όρια της αναβάθμισης. Στους αναπτυγμένους δείκτες της FTSE η Ελλάδα μπαίνει με 62 τίτλους (10 μεσαίας, 22 μικρής και 30 πολύ μικρής κεφαλαιοποίησης) και κανέναν στην κορυφαία κατηγορία, τα Large Cap (Business Daily, Piraeus Securities).

Το βάρος της χώρας στους μεγάλους διεθνείς δείκτες παραμένει ελάχιστο, γύρω στο 0,072% (Euro2day): ένα παγκόσμιο fund που τοποθετεί 1.000 ευρώ βάζει λιγότερο από 1 ευρώ σε ελληνικές μετοχές. Στον πανευρωπαϊκό δείκτη STOXX Europe 600 μπαίνουν μόλις εννέα ελληνικές μετοχές (STOXX). Γι' αυτό και οι εκτιμήσεις της JPMorgan κατέληξαν σε οριακή καθαρή εκροή 80 έως 113 εκατ. δολαρίων, όχι σε κύμα εισροών (Capital). Η χαμηλή κεφαλαιοποίηση και η συγκέντρωση του ενδιαφέροντος σε λίγες μετοχές περιόριζαν εξαρχής το εύρος της κίνησης (To Brief).

Η αναβάθμιση παραμένει πραγματική πιστοποίηση: η αγορά πέρασε και τους 22 ελέγχους ποιότητας της FTSE, από την πρόσβαση των ξένων επενδυτών μέχρι τον διακανονισμό των συναλλαγών. Δεν είναι, όμως, μέτρηση μισθών, παραγωγικότητας ή ευημερίας. Και ο δεύτερος μεγάλος οίκος δεικτών, η MSCI, δεν θα εντάξει την Ελλάδα στους αναπτυγμένους πριν από τον Μάιο του 2027 (MSCI).

Το «διαβατήριο» αποκτήθηκε σε μία δημοπρασία λίγων λεπτών. Αν η αναβάθμιση έφερε πράγματι βαθύτερη αγορά, θα φανεί όχι από το ρεκόρ της Παρασκευής, αλλά από τον συνηθισμένο, διάμεσο τζίρο των εβδομάδων που ξεκινούν τη Δευτέρα, όταν θα έχουν φύγει τα φώτα και οι υποχρεωτικοί αγοραστές.