Χημικά στον Προμαχώνα: Οι καθυστερήσεις στις επιδοτήσεις έφεραν τη σύγκρουση με αγρότες

+32,4% στο πετρέλαιο κίνησης, +14% στο ρεύμα, 807 εκατ. ευρώ σε ανακοινωμένες αλλά όχι ακόμη μαζικά πιστωμένες πληρωμές για Μάιο και Ιούνιο, και απαίτηση επιστροφής 16,3 εκατ. ευρώ από 27.193 παραγωγούς (Newsit, OT, Euro2day, Dnews, To Brief). Αυτοί είναι οι αριθμοί πίσω από τα χημικά στον Προμαχώνα. Η εικόνα των ΜΑΤ απέναντι σε αγρότες δεν ξεκίνησε από ένα επεισόδιο στα σύνορα, αλλά από την πιο δύσκολη φάση μιας εξυγίανσης: όταν το κράτος διορθώνει το σύστημα πληρωμών, αλλά το κόστος της διόρθωσης πέφτει πρώτα σε εκείνους που περιμένουν ρευστότητα.

Το επιβεβαιωμένο γεγονός είναι συγκεκριμένο. Αγρότες και κτηνοτρόφοι από τις Σέρρες συγκεντρώθηκαν στον Λευκώνα και κινήθηκαν προς τον Προμαχώνα. Η αστυνομία τούς ανέκοψε όταν προσπάθησαν να προσεγγίσουν τη ζώνη απολύμανσης και μίλησε για «περιορισμένη χρήση χημικών» και ολιγόλεπτη ένταση (News247, Newsit, Iefimerida). Οι καταγγελίες για λιποθυμία και βία υπάρχουν στο ρεπορτάζ, αλλά δεν έχουν το ίδιο βάρος τεκμηρίωσης με την ίδια την επέμβαση.

Η κυβέρνηση έχει ένα ισχυρό επιχείρημα: ο Προμαχώνας δεν είναι τυχαίος δρόμος. Είναι σύνορο, τελωνείο, πέρασμα φορτηγών και σημείο ζωοϋγειονομικών ελέγχων σε περίοδο ευλογιάς των αιγοπροβάτων. Οι έλεγχοι έχουν αυξηθεί και η ζώνη απολύμανσης δεν είναι διακοσμητική λεπτομέρεια (News247, Protothema). Το Σύνταγμα προστατεύει τη συνάθροιση, αλλά επιτρέπει περιορισμούς όταν υπάρχει σοβαρός κίνδυνος δημόσιας ασφάλειας ή σοβαρή διατάραξη της κοινωνικοοικονομικής ζωής (Βουλή, Kodiko).

Η κρίσιμη λέξη όμως είναι «αναλογικότητα». Αν υπήρχε άμεσος κίνδυνος να μπλοκαριστούν έλεγχοι και σύνορα, η επέμβαση πατάει σε θεσμικό έδαφος. Αν η κινητοποίηση μπορούσε να ελεγχθεί χωρίς χημικά, η εικόνα αλλάζει. Και στην πολιτική, η εικόνα συχνά προηγείται της νομικής επιχειρηματολογίας.

Εδώ μπαίνει ο ΟΠΕΚΕΠΕ. Η μετάβαση προς την ΑΑΔΕ παρουσιάζεται ως εξυγίανση, και όχι άδικα. Το παλιό σύστημα πληρωμών έχει φορτωθεί με υποθέσεις στρεβλώσεων, ελέγχων και επιστροφών. Η νέα γραμμή είναι «πρώτα έλεγχος, μετά πληρωμή». Για το κράτος αυτό είναι λογικό. Για τον παραγωγό που έχει βάλει πετρέλαιο, ρεύμα, ζωοτροφές και εφόδια πριν δει λεφτά στον λογαριασμό, είναι ταμειακή ασφυξία.

Υπάρχει και η άλλη πλευρά των αριθμών. Οι τιμές που λαμβάνουν οι παραγωγοί αυξήθηκαν 8,0%, περισσότερο από τον δείκτη εισροών που ανέβηκε 4,5% τον Μάρτιο (Newsit). Άρα η εικόνα δεν είναι καθολική κατάρρευση. Είναι άνιση πίεση. Άλλη αντοχή έχει μια μεγάλη εκμετάλλευση με πρόσβαση σε κεφάλαιο και άλλη μια μικρή κτηνοτροφική μονάδα που περιμένει αποζημίωση, επιδότηση ή συμψηφισμό για να περάσει τον μήνα.

Γι’ αυτό ο Προμαχώνας καίει πολιτικά τη ΝΔ στις Σέρρες. Δεν είναι μόνο ένα μπλόκο. Είναι η συνάντηση τριών πραγμάτων που το Μαξίμου θέλει να κρατήσει χωριστά: της αγροτικής δυσαρέσκειας, της εξυγίανσης του ΟΠΕΚΕΠΕ και της εικόνας κρατικής πυγμής απέναντι σε παραγωγούς (Enikos, LiFO). Η αντιπολίτευση δεν χρειάζεται καν ιδιαίτερη επινόηση. Η γέφυρα είναι έτοιμη: οι πραγματικοί παραγωγοί περιμένουν, ενώ το σύστημα που υποτίθεται ότι τους πλήρωνε ελέγχεται για παλιές στρεβλώσεις (Ethnos).

Η εξυγίανση της ΑΑΔΕ μπορεί να είναι αναγκαία. Αλλά καμία εξυγίανση δεν είναι ουδέτερη όταν γίνεται μέσα στην καλλιεργητική περίοδο και πάνω σε κτηνοτροφικές μονάδες που ήδη μετρούν καύσιμα, ρεύμα και ζωοτροφές. Το πρακτικό ερώτημα για τον επόμενο μήνα είναι απλό: πόσοι μικροί κτηνοτρόφοι αντέχουν να περιμένουν μέχρι να καθαρίσει ο φάκελος, όταν οι λογαριασμοί δεν περιμένουν μαζί τους;