Η Chevron ζητά το 70% στον Κυπαρισσιακό

Η Chevron και η HELLENiQ Energy κατέθεσαν κοινό αίτημα ώστε ο αμερικανικός κολοσσός να αποκτήσει 70% στην παραχώρηση «Ιόνιο – Περιοχή 10», ανοιχτά του Κυπαρισσιακού Κόλπου, και να αναλάβει τον ρόλο του operator που μέχρι σήμερα κρατούσε αποκλειστικά η HELLENiQ (News247, LiFO). Η ανάληψη του επιχειρησιακού ελέγχου σηματοδοτεί τη μετατόπιση του ελληνικού upstream από τα αχαρτογράφητα βάθη της Κρήτης στα ώριμα μέτωπα του Ιονίου, εκεί όπου τα σεισμικά δεδομένα ήδη υπάρχουν και οι αποφάσεις πλησιάζουν.

Η γεωγραφία της κίνησης μετράει όσο και τα ποσοστά. Το Block 10 βρίσκεται στο Νότιο Ιόνιο, ανοιχτά της δυτικής Πελοποννήσου, μακριά από το τουρκολιβυκό μνημόνιο και από τις βασικές τουρκικές διεκδικήσεις, που εστιάζουν σε Αιγαίο και νότια Κρήτης. Η σιωπή της Άγκυρας δεν είναι τυχαία. Στην τουρκόγλωσση κάλυψη που εντοπίστηκε, η συμφωνία αναμεταδίδεται ως εμπορική είδηση, χωρίς διπλωματική διαμαρτυρία (Turkey Today). Η Αθήνα εξασφαλίζει αμερικανική σφραγίδα στο upstream χωρίς να ανοίγει νέο μέτωπο στην Ανατολική Μεσόγειο.

Το operatorship είναι το κρίσιμο σημείο της συμφωνίας. Σημαίνει επιχειρησιακό έλεγχο: πρόγραμμα εργασιών, σεισμικές μελέτες, γεωτρήσεις, εργολάβοι, ασφάλεια, προϋπολογισμός, σχέση με τον ρυθμιστή. Παράλληλα, η κοινοπραξία ζητά παράταση 18 μηνών της δεύτερης ερευνητικής φάσης, για κοινή αξιολόγηση των 2D/3D σεισμικών δεδομένων 2022-2023, πριν αποφασιστεί η τρίτη φάση, δηλαδή η ερευνητική γεώτρηση (Protothema, Newsbomb). Το block καλύπτει 2.735,79 τ.χλμ. σε βάθη 500-2.500 μέτρων.

Το ευρωπαϊκό νομικό προηγούμενο

Ο Κυπαρισσιακός Κόλπος είναι ζώνη Natura 2000 και η σημαντικότερη παραλία ωοτοκίας της Caretta caretta στη Μεσόγειο. Το 2016, στην υπόθεση C-504/14, το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης καταδίκασε την Ελλάδα ακριβώς για ελλιπή προστασία αυτού του τόπου (CURIA). Έργα σε περιοχές Natura δεν απαγορεύονται αυτόματα, απαιτούν όμως «κατάλληλη αξιολόγηση» που να αποδεικνύει ότι δεν θίγεται η ακεραιότητα του τόπου (European Commission). Για σεισμικές έρευνες και γεωτρήσεις, αυτό μεταφράζεται σε ζητήματα υποθαλάσσιου θορύβου που πλήττει κητώδη, διαταραχής της ωοτοκίας, πιέσεων στην αλιεία και του χαμηλής πιθανότητας αλλά υψηλής ζημίας κινδύνου ρύπανσης (ACCOBAMS). Το βάρος απόδειξης που πέφτει στον operator είναι ασύγκριτα υψηλότερο από ένα παρθένο οικόπεδο.

Το μάθημα του κοιτάσματος Αφροδίτη

Ένα 70% συν operatorship δεν είναι φθηνή option ενός κολοσσού που δοκιμάζει νερά. Είναι κεφαλαιακή και τεχνική δέσμευση σε block με υπάρχοντα σεισμικά δεδομένα. Η αμερικανική παρουσία στο ελληνικό upstream ενισχύεται, αν και πρόκειται πρωτίστως για εταιρική απόφαση μιας supermajor και όχι για ευθεία κρατική στρατηγική των ΗΠΑ (Reuters/WKZO). Η Chevron έχει πραγματικό track record στην Ανατολική Μεσόγειο, ως operator στο Leviathan του Ισραήλ (Rigzone) και βασικός εταίρος στο Aphrodite της Κύπρου. Το κυπριακό παράδειγμα όμως δείχνει το όριο: το Aphrodite βρίσκεται 14 χρόνια χωρίς τελική επενδυτική απόφαση, καθηλωμένο από κόστος, υποδομές και γεωπολιτική (Al-Ahram Weekly). Η εμπορική αξιολόγηση μιας supermajor υπακούει σε capex discipline που σπάνια λυγίζει υπό πολιτική πίεση.

Η συγκυρία εξηγεί την επιλογή στιγμής. Τρεις ημέρες νωρίτερα, ExxonMobil και HELLENiQ είχαν επιστρέψει το οικόπεδο «Δυτικά της Κρήτης», ανοίγοντας κόντρα με το ΠΑΣΟΚ για τη συνοχή της εθνικής στρατηγικής υδρογονανθράκων. Με το Block 10 να αναβαθμίζεται και το Block 2 στο ΒΔ Ιόνιο να έχει ήδη κλειδωμένη γεώτρηση τον Φεβρουάριο 2027 με τη Stena Drilling (Investegate), το ΥΠΕΝ μπορεί να ισχυριστεί ότι το βάρος δεν χάθηκε, μετατοπίστηκε. Το Ιόνιο γίνεται η πραγματική γραμμή δοκιμής του προγράμματος.

Πίσω από το αμερικανικό αποτύπωμα, αυτό που κατατέθηκε σήμερα δεν είναι κοίτασμα, έσοδα ή θέσεις εργασίας. Είναι αίτημα εταιρικής αναδιάταξης συν 18μηνη παράταση αξιολόγησης. Το block-specific government take δεν δημοσιοποιείται. Το local content παραμένει αδιαφανές. Και πάνω από το οικόπεδο επιπλέει μια χελώνα με νομικό βάρος καταδίκης από το Λουξεμβούργο.

Η Chevron ζητά άλλους 18 μήνες μόνο για να ξαναδιαβάσει τα σεισμικά. Η Κύπρος μετράει 14 χρόνια αναμονής για το Aphrodite. Το πραγματικό ερώτημα στον Κυπαρισσιακό δεν είναι αν θα τους σταματήσει το Δικαστήριο της ΕΕ, αλλά αν, μετά την αξιολόγηση, οι λογιστές της Chevron θα κρίνουν ότι το stranded asset risk αφήνει χώρο για τρύπα.